ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2014/63(Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/75
Karar Günü:17.12.2014
R.G.Tarih-Sayı:20.1.2015-29242
I-MALİ DENETİMİN KONUSU
BüyükAnadolu Diriliş Hareketi Partisi 2013 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II-İLK İNCELEME
Büyük Anadolu DirilişHareketi Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2013 yılı kesin hesapçizelgeleri üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
1- Büyük Anadolu Diriliş Hareketi Partisinin 2013 yılına aitkesin hesap cetvelleri Anayasa Mahkemesi Başkanlığına 12.9.2014 gün ve 6764-641sayı ile verilmiştir.
2820 sayılı Kanun’un 74.maddesinde, “… Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerinive şekillerini de belirten listeleri eklenir.”,
111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde ise Siyasi partilerin “74 üncü madde hükümlerineaykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapisve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”,
hükümleri yer almıştır.
Büyük Anadolu Diriliş Hareketi Partisi 2013 yılı kesin hesapcetvelinin Anayasa Mahkemesi Başkanlığına 12.9.2014 tarihinde verilmesi 2820sayılı Kanun’un 74. madde hükümlerine aykırılık oluşturmaktadır. Buna göre,2013 yılı kesin hesabının Parti Genel Başkanı tarafından Haziran ayı sonunakadar Anayasa Mahkemesi Başkanlığına sunulması gerektiği yönündeki 2820 sayılıKanun’un 74. maddesi ile getirilen kurala uyulmamıştır.
Bu nedenle, 2820 sayılıKanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırı hareket eden Parti sorumluları hakkındayasal işlem yapılabilmesi için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.
2- PartiGenel Başkanı Sabri ÖRNEK tarafından Anayasa Mahkemesi Başkanlığına verilen12.9.2014 gün ve 6764-641 sayılı yazıda, Büyük Anadolu Diriliş HareketiPartisinin Genel Merkez ve il örgütlerine ilişkin 2013 yılına ait herhangi birgelir ve giderinin olmadığı ifade edilmiştir.
2820 sayılı Kanun’un 74.maddesinde, “Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır.Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerininKanuni uygunluğunu denetler.
Siyasi partilerin genelbaşkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile partimerkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.”,
111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde ise Siyasi partilerin “74 üncü madde hükümlerineaykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapisve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”,
hükümleri yer almıştır.
Hiçbirgelir ve gideri olmadığı gerekçesiyle Genel Merkez ve il örgütlerine ait kesinhesap cetvellerini boş olarak gönderen Parti yetkilileri hakkında 2820 sayılı Kanun’un111. maddesinin (b) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
Diğertaraftan siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il ve ilçebaşkanlıklarına ait binaların ya kendi mülkü veya kira olması gerekir. Şayetparti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (Genelmerkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) bu takdirde kirasözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesigerekir.
Partiyetkililerinin sundukları kesin hesapta, Genel Merkez ve il örgütlerine ilişkinher hangi bir gelir ve gider belirtilmemiştir. Parti Genel Merkezi ve ilörgütleri faaliyette olduğuna göre, bu teşkilatlara ait en azından yönetimgiderlerinin (kira, su, elektrik, telefon, kırtasiye vb.) olması gerekir.Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gideroluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesindekibir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğininadına elde edileceği ile aynı Kanun’un 70. maddesindeki bir siyasi partininbütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adına yapılacağı hükmüneaykırı davranılmıştır.
Mahkemeyehesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinadengerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.
Ayrıcagelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibrazedilmeyen Parti Genel Merkez ve il örgütlerinin kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2013 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına karar vermek gerekmiştir.
III- SONUÇ
BüyükAnadolu Diriliş Hareketi Partisinin 2013 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
1- Partinin 2013 yılı kesinhesabını 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanun’un 74. maddesinde öngörülen süredeAnayasa Mahkemesine vermeyen Parti sorumluları hakkında aynı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
2- Genel merkeze ve ilörgütlerine ait 2013 yılı kesin hesabının boş olarak gönderilmesi nedeniyle2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesi ve aynı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
3- Mahkemeye hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
4-Gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibrazedilmeyen Parti Genel Merkezine ait kesin hesapların denetimi gerçekleştirilemediğinden,Partinin 2013 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesininmümkün olmadığına,
17.12.2014gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN