ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2012/2(Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/33
Karar Günü:11.2.2014
R.G.Tarih-Sayı:22.04.2014-28980
I-MALİ DENETİMİN KONUSU
BüyükAnadolu Partisi 2011 yılı kesin hesabının incelenmesidir. (Büyük AnadoluPartisi, Anayasa Mahkemesine 2.2.2012 tarih ve 436-111 sayı ile göndermişolduğu yazıda Partinin 29.1.2012 tarihinde fesih kararı almış olduğubildirmiştir.)
II-İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ, AlparslanALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra AylaPERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, HicabiDURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL ve Zühtü ARSLAN’ınkatılımlarıyla 20.2.2013 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında;
Büyük Anadolu Partisinin 2011 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda; 2011 yılı itibariyle genel merkez ile birlikte 4 ilde teşkilatlananPartinin, kesin hesabını sunduğu yazısında herhangi bir gelir ve giderininbulunmadığını belirttiği ve yazı ekinde gelir ve giderinin bulunmadığınailişkin karar ile kesin hesap cetvellerini gönderdiği tespit edilmiştir.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 8. maddesinde, siyasipartilerin Ankara’da genel merkezinin bulunacağı; 60. maddesinde, siyasipartilerin tutmak zorunda oldukları defterler sayılarak, bu defterlerinteşkilatın bağlı bulunduğu seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenip tasdikedileceği; 61. maddesinde, siyasi partilerin elde edebilecekleri gelirlersıralanarak, siyasi partilerin gelirlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı; 69.maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinintüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde de siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı hüküm altınaalınmıştır.
Siyasi partilerin faaliyetlerini yürütecekleri bir genel merkeziile teşkilatlandıkları il, ilçe ve belde başkanlıklarının bulunması gerekir.Partinin faaliyetlerinde kullanacağı bu yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde faaliyetgösterilir ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarınpartiye bağış geliri ve karşılığının da kira gideri olarak kaydedilmesigerekir. Böylece, söz konusu bedellerin parti tüzelkişiliği adına hesaplaradâhil edilmesi sağlanmış olacaktır.
Diğer taraftan, kurulmuş olan partilerin genel merkez ile il,ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini yapacağı açıktır.
2820 sayılı Kanun’un 69. ve 70. maddesinde yer alan, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin ve giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adınayapılacağı yönündeki hükme göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerinikendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin buşekilde yapmış oldukları gider bedellerinin partiye bağış geliri olarak,karşılığının da genel yönetim gideri olarak kaydedilerek parti tüzelkişiliğiadına hesaplara dâhil edilmesi gerekir.
Sonuç olarak;
1- Büyük Anadolu Partisine, 2011 yılı kesin hesabını yapılan buaçıklamalara uygun olarak sunmaması nedenlerinin açıklaması ve 2820 sayılıKanun’a uygun olarak düzenlenecek kesin hesap cetvelleri ile Merkez Karar veYönetim Kurulu kararını Anayasa Mahkemesine sunması için bu kararın tebliğindenitibaren 30 gün süre verilmesine,
2- Bu süre içerisinde söz konusu belgelerin gönderilmemesidurumunda; hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmamasıve hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olarak değerlendirilerek, 2820 sayılı Kanun’un 111inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulacağının Partiyebildirilmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESAS İNCELEME
Anayasa Mahkemesinin söz konusu kararı 26.4.2013 tarihinde BüyükAnadolu Partisinin adresine tebliğ edilmesine rağmen Parti 30 günlük süreiçerisinde bir açıklamada bulunmamış ve her hangi bir belge de göndermemiştir.
Anayasa Mahkemesi, 28.5.2013 tarihinde gereğinin yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunmuştur.
Diğer taraftan, gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangibir bilgi ve belge ibraz edilmeyen Parti hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2011 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına karar vermek gerekmiştir.
IV- SONUÇ
Büyük Anadolu Partisinin 2011yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
Gelir ve giderinin olmadığı beyan edilerek her hangi bir bilgive belge ibraz edilmeyen Parti hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden,Partinin 2011 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesinin mümkünolmadığına,
11.2.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ