ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2013/15(Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/24
Karar Günü:11.2.2014
R.G.Tarih-Sayı:22.04.2014-28980
I-MALİ DENETİMİN KONUSU
BüyükAnavatan Partisi 2012 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II-İLK İNCELEME
Büyük Anavatan PartisininAnayasa Mahkemesine verdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağınıoluşturan belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
1- AnayasaMahkemesi Başkanlığına 26.06.2013 gün ve 2584-355-356 sayı ile verilen BüyükAnavatan Partisi Genel Başkanı Emanullah GÜNDÜZ imzalı 25.06.2013 günlü yazıda,Büyük Anavatan Partisinin 2012 yılına ait Genel Merkez, il ve ilçeteşkilatlarının her hangi bir gelir ve gideri olmadığı ifade edilerek GenelMerkez ve il örgütlerine ait kesin hesap cetvelleri ve Partinin 2012 yılındaedindiği taşınmaz ve değeri 100 TL’yi aşan taşınır malların, menkul kıymetlerinve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini debelirten listeler gönderilmemiştir.
2820 sayılı Kanun’un 74.maddesinde, “Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır.Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerininKanuni uygunluğunu denetler.
Siyasi partilerin genelbaşkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile partimerkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”
111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde ise siyasi partilerin “74 üncü madde hükümlerine aykırıhareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve onbeş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”
hükümleri yer almıştır.
Herhangibir gelir ve gideri olmadığı gerekçesiyle kesin hesap cetvellerini ve aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri 100 TL’yi aşan taşınır malların,menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri göndermeyen parti yetkilileri hakkında 2820sayılı Kanun’un 111. maddesinin (b) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerinyapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasıgerekir.
2-Parti Genel Merkez ve il örgütlerine ait gelir ve giderin olmadığıbelirtilmiştir.
Siyasipartilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il ve ilçe başkanlıklarınaait binaların ya kendi mülkü veya kira olması gerekir. Şayet partiyetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (Genel merkez,il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesidüzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
Partiyetkililerinin sundukları kesin hesapta, Genel Merkez ve il örgütlerine ilişkinher hangi bir gelir ve gider belirtilmemiştir. Parti Genel Merkezi ve ilörgütleri faaliyette olduğuna göre, bu teşkilatlara ait en azından yönetimgiderlerinin (kira, su, elektrik, telefon, kırtasiye vb.) olması gerekir.Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gideroluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69.maddesindeki bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliğinin adına elde edileceği ile aynı Kanun’un 70. maddesindeki bir siyasipartinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adınayapılacağı hükmüne aykırı davranılmıştır.
Mahkemeyehesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasınaistinaden gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulması gerekir.
Diğertaraftan, gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belgeibraz edilmeyen Parti Genel Merkez ve il örgütlerinin kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2012 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına karar vermek gerekmiştir.
III- SONUÇ
BüyükAnavatan Partisi 2012 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Genel Merkez ve ilörgütlerine ait 2012 yılı kesin hesabının ve Partinin 2012 yılında edindiğitaşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerinve her türlü hakların değerleriyle edinim tarihlerini ve şekillerini gösterenlistenin gönderilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74.maddesi ve aynı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,
2- Mahkemeye hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
3-Gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibrazedilmeyen Parti Genel Merkez ve il örgütlerinin denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2012 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarıncakabul edilmesinin mümkün olmadığına,
11.2.2014gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ