ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2015/73 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2016/25
Karar Tarihi:26.5.2016
R.G.Tarih –Sayısı:18.08.2016-29805
I- MALİ DENETİMİNKONUSU
Cihan Partisi 2014 yılıkesin hesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
1. Cihan Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2014 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73.maddesinin üçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve partimerkezine ait olan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesininikinci fıkrasında da “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek ilörgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesinhesabın Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağı,birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.
3. Cihan Partisi, Genel Merkez kesin hesapdosyasını 14.8.2015 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunmuş, dolayısıyla 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesindeki “…Haziran ayı sonunakadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınavermek zorundadırlar.” amir hükmüne uymamıştır.
4. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde: “74 üncü madde hükümlerineaykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapisve 15 milyon liradan 30 milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.” denilmektedir.
5. 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesihükümlerine aykırı hareket eden parti sorumluları hakkında Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir. Diğertaraftan sunulan kesin hesap dosyasında, Genel Merkez kesin hesabı ile Partimerkez karar ve yönetim kurulu tarafından alınmış, parti genel merkezi ve ilörgütlerinin kesin hesaplarının incelenip kabul edildiğine ve birleştirildiğineilişkin karar, aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri 100 TL’yi aşantaşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeler ve kasa sayım tutanağı ve bankamutabakat yazıları bulunmamaktadır.
6. Genel Merkez kesin hesap cetvellerini,Parti Merkez Karar ve Yönetim Kurulu tarafından alınmış, parti genel merkezi veil örgütlerinin kesin hesaplarının incelenip kabul edildiğine vebirleştirildiğine ilişkin karar ve aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri 100 TL’yi aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerive kasa sayım tutanağı ve banka mutabakat yazılarını göndermeyen Partiyetkilileri hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (b) fıkrasınaistinaden gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulması gerekir.
7. Ayrıca Mahkemeyehesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111.maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
8. Öte yandan PartiGenel Merkez ve il örgütlerine ait kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2014 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına karar vermek gerekmiştir.
III- SONUÇ
Cihan Partisinin 2014yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Anayasa Mahkemesine, istenen bilgilerinistendiği sürede verilmemesi nedeniyle, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılıKanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlemyapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
2- Genel Merkez kesin hesaplarının, PartiMerkez Karar ve Yönetim Kurulu tarafından alınmış, parti genel merkezi ve ilörgütlerinin kesin hesaplarının incelenip kabul edildiğine ve birleştirildiğineilişkin kararın, aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri 100 TL’yiaşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ileedinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerin ve kasa sayım tutanağıve banka mutabakat yazılarının gönderilmemesi nedeniyle 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun 74. maddesi ve aynı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
3- Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayıtve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabın dışında gelir ve gideroluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,
4- Parti Genel Merkezve il örgütlerine ait kesin hesapların denetimi gerçekleştirilemediğinden,Partinin 2014 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesininmümkün olmadığına,
26.5.2016 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Alparslan ALTAN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ