ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2008/18 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/49
Karar Günü:4.6.2014
R.G.Tarih-Sayı:02.07.2014-29048
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Dayanışma Partisinin 2007 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca 4.6.2014gününde ilk inceleme toplantısı yapılmıştır.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesi, ilörgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesinhesabın merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini hükme bağlamış; 74. maddesi de, bu şekilde karara bağlanankesin hesabın parti genel başkanınca Haziran ayı sonuna kadar Anayasa MahkemesiBaşkanlığına verilmesi zorunluluğunu getirmiştir.
Dayanışma Partisinin 6.6.2007 tarihinde Kurucular Kurulutarafından kapanmasına karar verildiğinden, kapandığı tarihe kadar olandönemdeki gelir ve gideri kapsayan kesin hesabın en geç 30.6.2008 tarihinekadar verilmesi gerekmektedir.
Partinin Kurucu Başkanı Hüseyin TOLU tarafından AnayasaMahkemesi Başkanlığına verilen 30.6.2008 tarih ve 653 sayılı yazıda, Partinin2007 yılında kapatıldığı, alacak ve borcu ile herhangi bir mal varlığını olmadığıbildirilmiştir.
Buna göre, Partinin 2007 yılı kesin hesabının, PartiGenel Başkanı tarafından, takip eden yılın Haziran ayı sonuna kadar AnayasaMahkemesi Başkanlığına sunulması gerektiği yönündeki 2820 sayılı Kanun’un 74.maddesi ile getirilen kurala uyulmuştur.
Diğer yandan Parti yetkilileri, gelir ve giderlerininolmadığına dair yazı haricinde herhangi bir belgeyi Anayasa MahkemesiBaşkanlığına sunmamıştır. Sadece Partinin kapandığı 6.6.2007 tarihine kadarherhangi bir gelir ve giderinin olmadığına dair Kurucu Başkan Hüseyin TOLUimzalı yazıyı sunmuşlardır.
6.6.2007 tarihinde kapatılan Partinin bu tarihe kadarolan hesaplarının kabul edilip onaylandığına dair Merkez Karar ve YönetimKurulu kararı ile diğer bilgi ve belgeler bulunmamaktadır.
Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutar partiye bağış geliri ve karşılığı da kira gideri olarakkaydedilmelidir.
Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.
2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70.maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve birsiyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı; 75. maddesinde, Anayasa Mahkemesinin kesin hesaplara ait bilgilerinbelgelendirilmesini siyasi partilerden her zaman isteyebileceği ve denetiminievrak üzerinde yapacağı, denetim sonunda da o siyasi partinin gelir vegiderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesinekarar vereceği; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılaninceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen partisorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradanaz olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Buhükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmışoldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak, karşılığını da genelyönetim gideri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.
Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.
Diğer yandan Parti kesin hesabı ile eki belgelerininAnayasa Mahkemesi Başkanlığına sunulduktan sonra gerekli inceleme yapılmış olup2007 yılı kesin hesabında yer alan eksiklikler söz konusu Partiye MahkemeBaşkanlığının 13.6.2012 tarihli ve C.0.10.YİM.0.107.02/459-1443 sayısınakayıtlı yazı ile;
“…Partinizin kesinhesabında aşağıda belirtileneksikliklerin bulunduğu, kesinhesabın bu haliyle denetime elverişli ve yeterlibilgileri içermediği görülmüştür. Buna göre:
1. Parti genel merkezi 2007 yılı Kesinhesabıgönderilmemiştir.
2. Bağlı ilçeleri de kapsayan il örgütleri 2007 yılıkesinhesapları gönderilmemiştir.
3. Genel merkez ve illerin kesin hesaplarını içerenbirleştirilmiş kesin hesap gönderilmemiştir.
4. Kesin hesapların incelenip kabul edildiği vebirleştirildiğine ilişkin parti yetkili organının kararı gönderilmemiştir.
5. Partinin kesin hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri 100 tl yit aşan taşınır mallarına ilişkin liste, taşınmaz ve taşınır maledinimi yoksa yoktur yazısı gönderilmemiştir.
Örnek çizelgeler, il örgütleri için (Ek 1), Genel Merkeziçin (Ek 2), birleştirilmiş kesinhesap için (Ek 3), Genel Merkez ve İlÖrgütleri birleşik kesinhesabı için (Ek 4), Taşınmaz Mal Bildirimi için (Ek 5),Değeri 100 TL’yi Aşan Taşınır Malların, Menkul Kıymetlerin Ve Her TürlüHakların için (Ek 6)’da gösterilmiştir. Yukarıda beş madde halinde sıralananeksikliklerin tamamlanmış olarak ve onaylı suretlerinin Anayasa Mahkemesi’negönderilmesi gerekmektedir. Öte yandan söz konusu cetvellerle gösterilmesigereken ve fakat her hangi bir gelir-gider ya da mal hareketi gerçekleşmemişolsa dahi aynı cetvellerin her hangi bir gelir-gider ya da mal hareketigerçekleşmediği belirtilmek şartıyla doldurularak her türlü cetvel ve belgeninonaylı olarak gönderilmesi gerekmektedir. Söz konusu cetveller partinizinfaaliyette olduğu dönem için doldurulacaktır.
Sonuç olarak partinizin 2007 yılı (18.01.2007 –06.06.2007 tarihleri arasını kapsayan dönem için) kesinhesabı Kanunun öngördüğünitelikte değildir ve eksiktir. Kesinhesabın yukarıda açıklandığı şekilde veekte gösterilen örnek çizelgelere uygun olarak, bu yazının tarafınıza tebliğindenitibaren ivedilikle ve en geç 10 gün içinde Anayasa Mahkemesi’ne gönderilmesiayrıca partinizin faaliyette bulunduğu dönem içerisinde Genel Merkezinizin kirave diğer sabit ödemelerinin de ne şekilde karşılandığının açıklanması…”
istenmiş olup söz konusu yazıya ise Parti yetkililerince;daha önceden gönderilen yazının tekrar edildiği ve Partinin hiçbir alacak veborcunun doğmadığı, menkul ve gayrimenkul malının olmadığı bildirilmiştir.
Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğu ve Mahkemenin resmi yazısına cevap verilmediğinden 2820sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerinyapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.
III- SONUÇ
Dayanışma Partisinin 2007 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
1- Gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi birbilgi ve belge ibraz edilmeyen Parti hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olaraksunulmadığına ve kabul edilmesinin mümkün olmadığına,
2- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğu ve Mahkemenin resmi yazısınacevap verilmediğinden, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 75. ve111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
4.6.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN