Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2013/74, K.2014/26 Sayılı Karar - 11/02/2014

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2013/74(Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2014/26

Karar Günü:11.2.2014

R.G.Tarih-Sayı:22.04.2014-28980

I-MALİ DENETİMİN KONUSU

ErgenekonPartisi 2011 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II-İLK İNCELEME

Ergenekon Partisinin AnayasaMahkemesine verdiği 2011 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturanbelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

1- Parti Genel Başkanı Tarcan ÜLÜK tarafından Anayasa MahkemesiBaşkanlığına verilen 5.9.2013 gün ve 3626-545 sayılı yazıda, Ergenekon PartisininGenel Merkezinin 2011 yılına ait her hangi bir gelir ve gideri olmadığı ifadeedilmiştir.

2820 sayılı Kanun’un 74.maddesinde, “… Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”

111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde ise siyasi partilerin “74 üncü madde hükümlerineaykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapisve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”

hükümleri yer almıştır.

Ergenekon Partisi 2011 yılı kesin hesap cetvelinin AnayasaMahkemesi Başkanlığına 5.9.2013 gün ve 3626-545sayı ile verilmesi 2820 sayılıKanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırılık oluşturmaktadır. Buna göre, ErgenekonPartisi 2011 yılı kesin hesabının Parti Genel Başkanı tarafından Haziran ayısonuna kadar Anayasa Mahkemesi Başkanlığına sunulması gerektiği yönündeki 2820sayılı Kanun’un 74. maddesi ile getirilen kurala uyulmamıştır.

Bu nedenle, 2820 sayılıKanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırı hareket eden Parti sorumluları hakkındayasal işlem yapılabilmesi için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.

2- ErgenekonPartisi Genel Başkanı Tarcan ÜLÜK tarafından Anayasa Mahkemesi Başkanlığınaverilen 5.9.2013 gün ve 3626-545 sayılı yazıda, Ergenekon Partisinin sadeceGenel Merkez olarak teşkilatlandığı ve 2011 yılında Genel Merkeze ilişkin herhangi bir gelir ve giderin olmadığı ifade edilerek Genel Merkeze ait kesinhesap cetvelleri ve Partinin 2011 yılında edindiği taşınmaz ve değeri 100 TL’yiaşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ileedinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeler gönderilmemiştir.

2820 sayılı Kanun’un 74.maddesinde, “Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır.Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerininKanuni uygunluğunu denetler.

Siyasi partilerin genelbaşkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile partimerkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”

111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde ise siyasi partilerin “74 üncü madde hükümlerineaykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapisve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”

hükümleri yer almıştır.

Herhangibir gelir ve gideri olmadığı gerekçesiyle Genel Merkeze ait kesin hesapcetvellerini ve aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri 100 TL’yilirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerigöndermeyen parti yetkilileri hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (b)fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

3-Parti Genel Merkezine ait gelir ve giderin olmadığı belirtilmiştir.

Partisadece Genel Merkez olarak teşkilatlanmış olup il ve ilçe örgütübulunmamaktadır. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, ilve ilçe başkanlıklarına ait binaların ya kendi mülkü veya kira olması gerekir.Şayet parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise(Genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) bu takdirdekira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarakkaydedilmesi gerekir.

Partiyetkililerinin sundukları kesin hesapta, Genel Merkez teşkilatına ilişkin herhangi bir gelir ve gider belirtilmemiştir. Parti Genel Merkezi faaliyetteolduğuna göre, bu teşkilata ait en azından yönetim giderlerinin (kira, su,elektrik, telefon, kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerininhesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunugöstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesindeki bir siyasi partininbütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adına elde edileceği ileaynı Kanun’un 70. maddesindeki bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasipartinin tüzel kişiliğinin adına yapılacağı hükmüne aykırı davranılmıştır.

Mahkemeyehesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasınaistinaden gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulması gerekir.

 Diğertaraftan, gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belgeibraz edilmeyen Parti Genel Merkez kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2011 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına karar vermek gerekmiştir.

III- SONUÇ

ErgenekonPartisinin 2011 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

1- Partinin 2011 yılı kesinhesabını 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesinde öngörülen süredeAnayasa Mahkemesine vermeyen Parti sorumluları hakkında aynı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

2- Genel Merkeze ait 2011yılı kesin hesabının ve Partinin 2011 yılında edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleriyle edinim tarihlerini ve şekillerini gösteren listenin gönderilmemesinedeniyle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesi ve aynı Kanun’un111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

3- Mahkemeye hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

 4-Gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibrazedilmeyen Parti Genel Merkez kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2011 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına,

11.2.2014gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.