Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2014/58, K.2014/74 Sayılı Karar - 17/12/2014

 ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2014/58(Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2014/74

Karar Günü:17.12.2014

R.G.Tarih-Sayı:20.1.2015-29242

I-MALİ DENETİMİN KONUSU

GönülBirliği Yeşiller Partisi 2013 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II-İLK İNCELEME

Gönül Birliği YeşillerPartisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2013 yılı kesin hesap çizelgeleriüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

1- Gönül Birliği Yeşiller Partisinin 2013 yılına ait kesin hesapcetvelleri Anayasa Mahkemesi Başkanlığına 3.7.2014 gün ve 5295-544 sayı ileverilmiştir.

2820 sayılı Kanun’un 74.maddesinde, “… Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerinive şekillerini de belirten listeleri eklenir.”,

111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde ise Siyasi partilerin “74 üncü madde hükümlerineaykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapisve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”,

hükümleri yer almıştır.

Gönül Birliği Yeşiller Partisi 2013 yılı kesin hesap cetvelininAnayasa Mahkemesi Başkanlığına 3.7.2014 tarihinde verilmesi 2820 sayılıKanun’un 74. madde hükümlerine aykırılık oluşturmaktadır. Buna göre, 2013 yılıkesin hesabının Parti Genel Başkanı tarafından Haziran ayı sonuna kadar AnayasaMahkemesi Başkanlığına sunulması gerektiği yönündeki 2820 sayılı Kanun’un 74.maddesi ile getirilen kurala uyulmamıştır.

Bu nedenle, 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırıhareket eden Parti sorumluları hakkında yasal işlem yapılabilmesi için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

2- PartiGenel Başkanı Eşref YAZICIOĞLU tarafından Anayasa Mahkemesi Başkanlığınaverilen 3.7.2014 gün ve 5295-544 sayılı yazıda, Parti Genel Merkezinin 2013yılına ait herhangi bir gelir ve giderinin olmadığı ifade edilmiştir.

 2820sayılı Kanun’un 74. maddesinde, “Siyasi partilerin mali denetimi AnayasaMahkemesince yapılır. Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ilegelir ve giderlerinin Kanuni uygunluğunu denetler.

Siyasi partilerin genelbaşkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile partimerkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.”,

111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde ise Siyasi partilerin “74 üncü madde hükümlerineaykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapisve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”,

hükümleri yer almıştır.

Hiçbirgelir ve gideri olmadığı gerekçesiyle Genel Merkeze ait kesin hesapcetvellerini boş olarak gönderen Parti yetkilileri hakkında 2820 sayılıKanun’un 111. maddesinin (b) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

Diğertaraftan siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il ve ilçebaşkanlıklarına ait binaların ya kendi mülkü veya kira olması gerekir. Şayetparti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (Genelmerkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) bu takdirde kirasözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesigerekir.

Partiyetkililerinin sundukları kesin hesapta, Genel Merkeze ait herhangi bir gelirve gider belirtilmemiştir. Parti Genel Merkezi ve il örgütleri faaliyetteolduğuna göre, bu teşkilatlara ait en azından yönetim giderlerinin (kira, su,elektrik, telefon, kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerininhesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunugöstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesindeki bir siyasipartinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adına eldeedileceği ile aynı Kanun’un 70. maddesindeki bir siyasi partinin bütüngiderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adına yapılacağı hükmüneaykırı davranılmıştır.

Mahkemeyehesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasınaistinaden gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulması gerekir.

Ayrıcagelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibrazedilmeyen Parti Genel Merkez kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2013 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına karar vermek gerekmiştir.

III- SONUÇ

GönülBirliği Yeşiller Partisinin 2013 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

 1-Partinin 2013 yılı kesin hesabını 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanun’un 74.maddesinde öngörülen sürede Anayasa Mahkemesine vermeyen Parti sorumlularıhakkında aynı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

2- Genel Merkeze ait 2013yılı kesin hesabının boş olarak gönderilmesi nedeniyle 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun 74. maddesi ve aynı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

3- Mahkemeye hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

4-Gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibrazedilmeyen Parti Genel Merkezine ait kesin hesapların denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2013 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına,

17.12.2014gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.