Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2012/5, K.2013/83 Sayılı Karar - 02/05/2013

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2012/5 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2013/83

Karar Günü:2.5.2013

R.G.Tarih-Sayı:29.06.2013-28692

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Güçlenen Türkiye Partisinin 2010 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK VE ESAS İNCELEME

Güçlenen Türkiye Partisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği2010 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Raportör Selim ERDEM tarafından heyete sunulan ilk ve esas incelemeraporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgilikuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca, Partinin2010 yılı kesin hesabının incelenmesine ilişkin olarak 3.1.2013 gününde yapılanilk inceleme toplantısında;

'Güçlenen Türkiye Partisinin 2010 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda; Partinin, 2010 yılı kesin hesabını Anayasa Mahkemesine10.4.2012 tarihinde verdiği ve genel merkez kesin hesap cetvelinde herhangi birgelir ve gider göstermediği tespit edilmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun; 60. maddesinde,siyasi partilerin tutmak zorunda oldukları defterler sayılarak, bu defterlerinteşkilatın bağlı bulunduğu seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenip tasdikedileceği; 61. maddesinde, siyasi partilerin elde edebilecekleri gelirlersıralanarak, siyasi partilerin gelirlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı; 69.maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinintüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde, siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı; 74. maddesinde,siyasi partilerin kesin hesaplarını Haziran ayı sonuna kadar AnayasaMahkemesine vermesinin zorunlu olduğu; 111. maddesinin birinci fıkrasının (b)bendinde, siyasi partilerin 74. madde hükümlerine aykırı hareket edensorumluları hakkında üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve on beş milyonliradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verileceği; 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır.

Siyasi partilerin genel merkez olarak kullanacaklarıyerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak dakullanılabilecektir. Şayet, parti yetkililerine ait veya bunların kendilerininkullandıkları yerler genel merkez olarak gösterilir ise bu takdirde kirasözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış geliri vekarşılığının da kira gideri olarak kaydedilmesi gerekir.

Ayrıca, partilerin genel merkezleri ile ilgili olarakhayatın olağan akışı gereği su, elektrik, telefon, kırtasiye, tutulacakdefterlerin satın alınması vb. bir takım genel yönetim giderlerini yapacağı daaçıktır.

2820 sayılı Kanun'un, bir siyasi partinin bütüngelirlerinin ve giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağıyönündeki hükmüne göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerinin partiye bağış geliri olarak, karşılığınında genel yönetim gideri olarak kaydedilerek parti tüzelkişiliği adına hesaplaradahil edilmesi gerekir.

Diğertaraftan; Partinin, 30.6.2011 tarihine kadar Anayasa Mahkemesine vermek zorundaolduğu 2010 yılı kesin hesabını, 10.4.2012 tarihinde vermek suretiyle 2820sayılı Kanun'un 74. maddesi ile getirilen kurala uymadığı görülmektedir. Buitibarla, aynı Kanun'un 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca,parti sorumluları hakkında yasal işlem yapılabilmesi için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle;

1-Partinin 2010 yılı kesin hesabını, 2820 sayılı Kanun'un 74. maddesindeöngörülen sürede Anayasa Mahkemesine vermeyen parti sorumluları hakkında, aynıKanun'un 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlemyapılabilmesi için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusundabulunulmasına,

2- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,

3- Yukarıda yapılan açıklamalara uygun olarakdüzenlenecek 2010 yılı genel merkez kesin hesabı ve genel merkezin gelir-giderbelgeleri ile bunların kaydedildiği defterlerini Sayıştay Başkanlığına sunmasıiçin, Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

4- Bu süre içerisinde söz konusu belgeleringönderilmemesi durumunda; hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması ve hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olarak değerlendirilerek, 2820 sayılıKanun'un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlemyapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulacağınınPartiye bildirilmesine,'

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

Parti yetkilileri bu kararı 31.1.2013 tarihinde tebellüğetmelerine rağmen, herhangi bir cevap vermemişlerdir.

Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutar partiye bağış geliri ve karşılığı da kira gideri olarakkaydedilmelidir.

Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği, 70.maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve birsiyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan incelemeve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamaküzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre,parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları giderbedellerini partiye bağış geliri olarak, karşılığını da genel yönetim gideriolarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dahil etmesigerekir.

Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

12.10.2009 tarihinde kurulmuş olan Partinin, GenelMerkezinin 2010 yılında herhangi bir gelir ve giderinin bulunmadığının kabuledilmesi hayatın olağan akışına uygun değildir.

Parti, 2010 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun çerçevesindedenetiminin yapılmasını sağlayacak düzeyde bilgi ve belge ibraz etmemiştir. Buhaliyle Partinin 2010 yılı hesabının incelenip denetlenmesi mümkün değildir. Bunedenle, Parti hesabının 2820 sayılı Kanun hükümleri gereğince kabul edilmemesive hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider yapılması, Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerinistendiği şekliyle verilmemesi, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelikeylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c)bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasını temin için suç duyurusundabulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

III- SONUÇ

Güçlenen Türkiye Partisinin 2010 yılı hesabınınincelenmesi sonucunda;

1- Gelir ve gideriolmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibraz edilmeyen Parti GenelMerkez hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden, Partinin 2010 yılıbirleştirilmiş kesin hesabının 2820 sayılı Kanun'a uygun olarak sunulmadığınave kabul edilmesinin mümkün olmadığına,

2- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 75. ve 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca da yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

2.5.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy