Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2012/29, K.2013/82 Sayılı Karar - 02/05/2013

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2012/29 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2013/82

Karar Günü:2.5.2013

R.G.Tarih-Sayı:29.06.2013-28692

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Güçlü Türkiye Partisinin 2011 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK VE ESAS İNCELEME

Güçlü Türkiye Partisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği2011 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarınıiçeren ve Raportör Selim ERDEM tarafından heyete sunulan ilk ve esas incelemeraporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgilikuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca, Partinin2011 yılı kesin hesabının incelenmesine ilişkin olarak 3.1.2013 gününde yapılanilk inceleme toplantısında;

'Güçlü Türkiye Partisinin 2011 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda; 2011 yılı itibariyle genel merkez ile birlikte iki il vebir ilçede teşkilatlanan Partinin, kesin hesabını sunduğu yazısında herhangibir gelir ve giderinin bulunmadığını belirttiği ve yazı ekinde gelir vegiderinin bulunmadığına ilişkin merkez karar ve yürütme kurulu kararı ile kesinhesap cetvellerini gönderdiği tespit edilmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun; 8. maddesinde,siyasi partilerin Ankara'da genel merkezinin bulunacağı; 60. maddesinde, siyasipartilerin tutmak zorunda oldukları defterler sayılarak, bu defterlerinteşkilatın bağlı bulunduğu seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenip tasdikedileceği; 61. maddesinde, siyasi partilerin elde edebilecekleri gelirlersıralanarak, siyasi partilerin gelirlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı; 69.maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinintüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde de siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı hüküm altınaalınmıştır.

Siyasi partilerin faaliyetlerini yürütecekleri bir genelmerkezi ile teşkilatlandıkları il, ilçe ve belde başkanlıklarının bulunmasıgerekir. Partinin faaliyetlerinde kullanacağı bu yerler partilerin kendilerineait olabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde faaliyetgösterilir ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarınpartiye bağış geliri ve karşılığının da kira gideri olarak kaydedilmesigerekir. Böylece, söz konusu bedellerin parti tüzelkişiliği adına hesaplaradahil edilmesi sağlanmış olacaktır.

Diğer taraftan, kurulmuş olan partilerin genel merkez ileil, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su,elektrik, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. birtakım genel yönetim giderlerini yapacağı açıktır.

2820 sayılı Kanun'un, bir siyasi partinin bütüngelirlerinin ve giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağıyönündeki hükmüne göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerinin partiye bağış geliri olarak, karşılığınında genel yönetim gideri olarak kaydedilerek parti tüzelkişiliği adına hesaplaradahil edilmesi gerekir.

Sonuç olarak;

Güçlü Türkiye Partisine, 2011 yılı kesin hesabını yapılanbu açıklamalara uygun olarak sunmaması nedenlerini açıklaması ve 2820 sayılıKanun'a uygun olarak düzenlenecek kesin hesap cetvelleri ile merkez karar veyürütme kurulu kararını Anayasa Mahkemesine sunması için bu kararın tebliğindenitibaren 30 gün süre verilmesine,

Bu süre içerisinde söz konusu belgelerin gönderilmemesidurumunda; hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmamasıve hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olarak değerlendirilerek, 2820 sayılı Kanun'un111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulacağının Partiyebildirilmesine,'

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

Parti yetkilileri bu kararla ilgili olarak göndermişoldukları 11.3.2013 günlü cevap yazısında, Parti yönetiminin 25.12.2010 günlügenel kongre ile değiştiği, bu tarihe kadar Partinin gelir getirici veya gideroluşturacak herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı, bundan sonra mevzuattankaynaklanan yükümlülüklerin eksiksiz yerine getirileceği belirtilmiş ve yazıekinde 2013 tarihli gelir ve gider belgeleri ile defter kayıtları sunulmuştur.

2820 sayılı Kanun'un 74. maddesinde, 'Siyasipartilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır. Anayasa Mahkemesi,siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin Kanuni uygunluğunudenetler'.

Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.',

75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi, kesin hesaplaraait bilgilerin belgelendirilmesini siyasi partilerden her zaman isteyebilir.Anayasa Mahkemesi denetimini evrak üzerinde yapar'.. Anayasa Mahkemesi denetimisonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanunauygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla dabunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir'.',

111.maddesinin birinci fıkrasında da, 'Siyasi partilerin;'.'

c) 75 inci madde gereğince yapılan inceleme vearaştırmaları engelleyen sorumluları ile aynı madde gereğince istenen bilgilerivermeyen sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezası,

''.verilir.'

hükümleri yer almaktadır.

Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutar partiye bağış geliri ve karşılığı da kira gideri olarakkaydedilmelidir.

Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği, 70.maddesinde de siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı vebir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak, karşılığını da genel yönetim gideri olarak kaydetmeksuretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dahil etmesi gerekir.

Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

Diğer taraftan, Partinin cevap yazısı ekinde göndermişolduğu belgeler 2013 yılına ilişkin olup, bu belgeler Partinin 2013 yılı kesinhesabında gösterilmesi gerekmektedir. Bu belgelerin 2011 yılı kesin hesabı ilebir ilgisi bulunmamaktadır.

Parti, 2011 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun çerçevesindedenetiminin yapılmasını sağlayacak düzeyde bilgi ve belge ibraz etmemiştir. Buhaliyle Partinin 2011 yılı hesabının incelenip denetlenmesi mümkün değildir. Bunedenle, Parti hesabının 2820 sayılı Kanun hükümleri gereğince kabul edilmemesive hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider yapılması, Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerinistendiği şekliyle verilmemesi, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelikeylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c)bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasını temin için suç duyurusundabulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

III- SONUÇ

Güçlü Türkiye Partisinin 2011 yılı hesabının incelenmesisonucunda;

1- Gelir ve gideriolmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibraz edilmeyen Parti GenelMerkezi ile iki il ve bir ilçe örgütünün kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2011 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına,

2- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 75. ve 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca da yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

2.5.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy