Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2011/51, K.2013/99 Sayılı Karar - 11/06/2013

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2011/51 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2013/99

Karar Günü:11.6.2013

R.G.Tarih-Sayı:17.07.2013-28710

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Güçlü Türkiye Partisinin 2010 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımıyla22.3.2012 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında;

1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,

2- Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturangelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterlerin gönderilmesiiçin Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

3- Partinin 2010 yılı kesin hesabını, 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun 74. maddesinde öngörülen sürede Anayasa Mahkemesinevermeyen Parti sorumluları hakkında, aynı Kanun'un 111. maddesinin (b) bendiuyarınca yasal işlem yapılabilmesi için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Güçlü Türkiye Partisinin, 2010 yılı kesin hesabı ileilgili olarak Anayasa Mahkemesine verdiği belgeler üzerinde yapılan incelemesonuçlarını içeren ve Raportör Selim ERDEM tarafından heyete sunulan esasinceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

Sayıştay Başkanlığı tarafından Partinin 2010 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda, Partinin 2010 yılında herhangi bir gelir vegiderinin bulunmadığına ilişkin bir yazı gönderdiği tespit edilmiş ve konu5.2.2013 günlü yazıyla Partiye sorulmuştur. Parti yetkilileri de göndermişoldukları 2.4.2013 günlü cevap yazısında, Parti yönetiminin 25.12.2010 günlüGenel Kongre ile değiştiği, bu tarihe kadar Partinin gelir getirici veya gideroluşturacak herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı, il ve ilçe teşkilatlarının2012 yılı içinde kapandığı, Partiye gönderilen yazı üzerine geçmişe dönükdetaylı bir tetkikin yapılmasının sağlanacağı, mevzuattan kaynaklananyükümlülüklerin eksiksiz yerine getirileceği belirtilmiş ve yazı ekinde genelmerkez adına bir takım belgeler sunulmuştur.

Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutar partiye bağış geliri ve karşılığı da kira gideri olarakkaydedilmelidir.

Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

9.10.2006 tarihinde kurulmuş olan ve 2010 yılı itibariylegenel merkez ile birlikte 2 il ve 2 ilçede teşkilatlanmış olan partinin, il veilçe örgütlerinin 2010 yılında herhangi bir gelir ve giderinin bulunmamasıhayatın olağan akışına uygun değildir.

2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70.maddesinde de siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı vebir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak, karşılığını da genel yönetim gideri olarak kaydetmeksuretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

Diğer taraftan, Partinin cevap yazısı ekinde göndermişolduğu belgeler 2013 yılına ilişkin olup, bu belgelerin partinin 2013 yılıkesin hesabında gösterilmesi gerekmektedir.

2820 sayılı Kanun'un;

73. maddesinde, ''Parti merkezi ve bağlı ilçeleri dekapsamak üzere iller teşkilatı her bütçe yılını izleyen Nisan ayı sonuna kadar,bir evvelki yıla ait uygulama sonuçlarını gösteren kesin hesaplarınıhazırlarlar. İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olankesin hesaplar, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanırve birleştirilir'',

74. maddesinde, 'Siyasi partilerin mali denetimiAnayasa Mahkemesince yapılır. Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin maledinimleri ile gelir ve giderlerinin Kanuni uygunluğunu denetler'

Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınavermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.',

75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi, kesin hesaplaraait bilgilerin belgelendirilmesini siyasi partilerden her zaman isteyebilir.Anayasa Mahkemesi denetimini evrak üzerinde yapar... Anayasa Mahkemesi denetimisonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanunauygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla dabunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir.',

111.maddesinin birinci fıkrasında da, 'Siyasi partilerin;'

c) 75 inci madde gereğince yapılan inceleme vearaştırmaları engelleyen sorumluları ile aynı madde gereğince istenen bilgilerivermeyen sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezası,

'verilir.',

hükümlerine yer verilmiştir.

Siyasi partilerin parti merkezi ve iller teşkilatıtarafından hazırlanan yıllık kesin hesapları, merkez karar ve yönetimkurullarınca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir. Siyasi partilerin,karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlıilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birerörneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine verme yükümlülüğübulunmaktadır.

Anayasa Mahkemesi, siyasi parti kesin hesaplarınındenetimini, partilerin merkez karar ve yönetim kurullarınca incelenerek kararabağlanıp birleştirilmiş kesin hesaplar üzerinden yapmaktadır. Bu nedenle,siyasi parti kesin hesaplarının denetiminin yapılabilmesi için, parti merkezile il ve ilçe örgütlerinin kesin hesaplarının 2820 sayılı Kanun'a uygun olarakhazırlanması ve bu kesin hesapların parti merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanması ve birleştirilmesi gerekir.

Parti, il ve ilçe örgütlerinin 2010 yılı kesin hesabının2820 sayılı Kanun çerçevesinde denetiminin yapılmasını sağlayacak düzeyde bilgive belge ibraz etmemiştir. Bu haliyle Partinin 2010 yılı kesin hesabınınincelenip denetlenmesi mümkün değildir. Bu nedenle, Parti hesabının 2820 sayılıKanun hükümleri gereğince kabul edilmemesi ve hesap verilebilir şekilde kayıtve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması,Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, incelemeve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 75.ve 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca gerekli işlemlerinyapılmasını temin için suç duyurusunda bulunulması gerektiği sonucunavarılmıştır.

IV- SONUÇ

Güçlü Türkiye Partinin 2010 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

1- Gelir ve gideriolmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibraz edilmeyen partinin 2il ve 2 ilçe örgütünün hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden, partinin2010 yılı birleştirilmiş kesin hesabının 2820 sayılı Kanun'a uygun olaraksunulmadığına ve kabul edilmesinin mümkün olmadığına,

2- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 75. ve 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

11.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy