Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2013/76, K.2014/28 Sayılı Karar - 11/02/2014

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2013/76(Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2014/28

Karar Günü:11.2.2014

R.G.Tarih-Sayı:22.04.2014-28980

I-MALİ DENETİMİN KONUSU

GüvenPartisi 2012 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II-İLK İNCELEME

Güven Partisinin AnayasaMahkemesine verdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturanbelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

1- Parti Genel Başkanı Güven ÖZEN özen tarafından AnayasaMahkemesi Başkanlığına verilen 3.10.2013 gün ve 4062-581 sayılı yazıda, Güven PartisininGenel Merkez ve il örgütlerinin 2012 yılına ait ait her hangi bir gelir vegideri olmadığı ifade edilmiştir.

2820 sayılı Kanun’un 74.maddesinde, “… Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”

111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde ise siyasi partilerin “74 üncü madde hükümlerineaykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapisve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”

hükümleri yer almıştır.

Güven Partisi 2012 yılı kesin hesap cetvelinin Anayasa MahkemesiBaşkanlığına 3.10.2013 gün ve 4062-581 sayı ile verilmesi 2820 sayılı Kanun’un74. maddesi hükümlerine aykırılık oluşturmaktadır. Buna göre, Güven Partisi2012 yılı kesin hesabının Parti Genel Başkanı tarafından Haziran ayı sonunakadar Anayasa Mahkemesi Başkanlığına sunulması gerektiği yönündeki 2820 sayılıKanun’un 74. maddesi ile getirilen kurala uyulmamıştır.

Bu nedenle, 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırıhareket eden Parti sorumluları hakkında yasal işlem yapılabilmesi için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

2- GüvenPartisi Genel Başkanı Güven ÖZEN tarafından Anayasa Mahkemesi Başkanlığınaverilen 3.10.2013 gün ve 4062-581 sayılı yazıda, Güven Partisinin 2012 yılındaGenel Merkez ve il örgütlerine ilişkin her hangi bir gelir ve giderin olmadığıifade edilerek Genel Merkez ve il örgütlerine ait kesin hesap cetvelleri vePartinin 2012 yılında edindiği taşınmaz ve değeri 100 TL’yi aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeler gönderilmemiştir.

2820 sayılı Kanun’un 74.maddesinde, “Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır.Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerininKanuni uygunluğunu denetler.

Siyasi partilerin genelbaşkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile partimerkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”

111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde ise siyasi partilerin “74 üncü madde hükümlerineaykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapisve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”

hükümleri yer almıştır.

Herhangibir gelir ve gideri olmadığı gerekçesiyle Genel Merkez ve il örgülerine aitkesin hesap cetvellerini ve aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri100 TL’yi aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerigöndermeyen Parti yetkilileri hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (b)fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

3-Parti Genel Merkezi ve il örgütlerine ait gelir ve giderin olmadığıbelirtilmiştir.

Siyasipartilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il ve ilçe başkanlıklarınaait binaların ya kendi mülkü veya kira olması gerekir. Şayet partiyetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise (Genel merkez,il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesidüzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

Partiyetkililerinin sundukları kesin hesapta, Genel Merkez ve il örgütlerine ilişkinher hangi bir gelir ve gider belirtilmemiştir. Parti Genel Merkezi ve il örgütlerifaaliyette olduğuna göre, bu teşkilatlara ait en azından yönetim giderlerinin(kira, su, elektrik, telefon, kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetimgiderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuşolduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesindeki birsiyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adınaelde edileceği ile aynı Kanun’un 70. maddesindeki bir siyasi partinin bütüngiderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adına yapılacağı hükmüneaykırı davranılmıştır.

Mahkemeyehesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasınaistinaden gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulması gerekir.

Diğertaraftan, gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belgeibraz edilmeyen Parti Genel Merkez ve il örgütlerine ait kesin hesabınındenetimi gerçekleştirilemediğinden, Partinin 2012 yılı hesabının 2820 sayılıKanun uyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına karar vermek gerekmiştir.

III- SONUÇ

GüvenPartisinin 2012 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

1- Partinin 2012 yılı kesinhesabını 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesinde öngörülen süredeAnayasa Mahkemesine vermeyen Parti sorumluları hakkında aynı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

2- Genel Merkez ve ilörgütlerine ait 2012 yılı kesin hesabının ve partinin 2012 yılında edindiğitaşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerinve her türlü hakların değerleriyle edinim tarihlerini ve şekillerini gösterenlistenin gönderilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74.maddesi ve aynı kanunun 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

3- Mahkemeye hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

4-Gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibrazedilmeyen Parti Genel Merkez ve il örgütlerine ait kesin hesapların denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2012 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına,

11.2.2014gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.