Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2009/54, K.2013/88 Sayılı Karar - 28/05/2013

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2009/54 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2013/88

Karar Günü:28.5.2013

R.G.Tarih-Sayı:29.06.2013-28692

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Lider Türkiye Partisi 2008 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

3.9.2001 tarihinde kurulan Lider Türkiye Partisinin24.9.2008 tarihinde yapılan 2. Olağan Büyük Kongresinde Partinin kapanmasınakarar verilmiştir.

II- İLK İNCELEME

Lider Türkiye Partisinin 24.9.2008 tarihinde yapılan 2.Olağan Büyük Kongresinde Partinin kapanmasına karar verildiğinden, kapandığı24.9.2008 tarihine kadar olan dönemdeki gelir ve gideri kapsayan kesin hesabınen geç 30.6.2009 tarihine kadar verilmesi gerekir.

Lider Türkiye Partisi Genel Merkezi imzalı 28.6.2009günlü yazı Anayasa Mahkemesi Başkanlığına 14.7.2009 gün ve 996/272 sayı ileverilmiştir.

Lider Türkiye Partisi 2008 yılı kesin hesabının PartiGenel Başkanı tarafından Haziran ayı sonuna kadar Anayasa MahkemesiBaşkanlığına sunulması gerektiği yönündeki 2820 sayılı Kanun'un 74. maddesi ilegetirilen kurala uyulmamıştır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 74. maddesinde, 'Siyasipartilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır. Anayasa Mahkemesi,siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin Kanuni uygunluğunudenetler.

Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.';

111. maddesinin (b) bendinde ise 'Siyasi partilerin 74üncü madde hükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altıaya kadar hafif hapis ve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafifpara cezası verilir.'

hükümleri yer almıştır.

2008 yılı kesin hesap cetvelinin Anayasa MahkemesiBaşkanlığına 14.7.2009 gün ve 996/272 sayı ile verilmesi 2820 sayılı Kanun'un74. madde hükümlerine aykırılık oluşturmaktadır. Dolayısıyla, 2820 sayılıKanun'un 74. maddesi hükümlerine aykırı hareket eden parti sorumluları hakkındayasal işlem yapılabilmesi için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.

Bu itibarla Lider Türkiye Partisi 2008 yılı kesinhesabının ilk incelemesi sonucunda;

1- İşin esasının incelenmesine,

2- Partinin 2008 yılı kesin hesabını, 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun 74. maddesinde öngörülen sürede Anayasa Mahkemesinevermeyen parti sorumluları hakkında, aynı Kanun'un 111. maddesinin (b) bendi uyarınca, yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

28.5.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

LiderTürkiye Partisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği 2008 yılında gelir vegiderlerinin olmadığına dair yazı ile Partinin kapandığı 24.9.2008 tarihinekadar hiçbir gelir ve giderinin olmadığına dair Genel Başkan Mustafa ÖZMAN ve GenelSekreter Dilber ÖZMAN'ın imzalı karar defteri fotokopisi üzerinde yapılaninceleme sonuçlarını içeren Raportör Zekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esasinceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:

Lider Türkiye Partisi Genel Merkez ve il örgütleri 2008yılı hesabının gelir ve giderinin olmadığı belirtildiğine göre belgeleriolmayan hesabın incelenmesi de söz konusu olamaz.

Partinin kapanmasına karar verildiği 24.9.2008 tarihinekadar Genel Merkez ile Adana, Adıyaman, Antalya, Bitlis, Elazığ, Erzurum,Hakkari, İstanbul, Konya, Kütahya, Kahramanmaraş, Mardin, Muş, Tokat, Tunceli,Şanlıurfa, Uşak, Aksaray, Batman ve Kilis olmak üzere Partinin 20 il, 3 ilçe ve1 beldede teşkilatı bulunmaktadır. Siyasi partilerin faaliyetleriniyürüttükleri genel merkez, il, ilçe veya belde başkanlıklarına ait binaların yakendi mülkü veya kira olması gerekir. Şayet parti yetkililerine ait binalardasiyasi parti faaliyette bulunuluyor ise (genel merkez, il, ilçe veya beldeteşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesidüzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

Partinin 20 il, 3 ilçe ve 1 beldede teşkilatı bulunmasınakarşın, parti yetkililerince bu illerle ilgili her hangi bir gelir ve giderbildirilmemiştir.

Partinin Genel Merkez, il, ilçe ve belde örgütlerikapandığı tarih olan 24.9.2008 tarihine kadar faaliyette olduğuna göre, buyerlerin en azından yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon,kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesikayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820sayılı Kanun'un 69. maddesindeki bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, osiyasi partinin tüzel kişiliğinin adına elde edileceği ile aynı Kanun'un 70.maddesindeki bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliğinin adına yapılacağı hükmüne aykırı davranılmıştır.

Mahkemeye istenen bilgilerin istendiği şekliyleverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 111.maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

IV- SONUÇ

Lider Türkiye Partisinin 2008 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

1- İlk İncelemetoplantısında verilen karar gereğince, Partinin 2008 yılı kesin hesabını2820 sayılı Kanun'un 74. maddesinde öngörülen sürede Anayasa Mahkemesinevermeyen parti sorumluları hakkında aynı Kanun'un 111. maddesinin (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

2- Mahkemeyeistenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekildekayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gideroluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundanKanun'un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

3- Gelir ve gideriolmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibraz edilmeyen Parti GenelMerkezi ile 20 il örgütünün kesin hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden,Partinin 2008 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun uyarınca kabul edilmesininmümkün olmadığına,

28.5.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy