Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2013/72, K.2014/30 Sayılı Karar - 11/02/2014

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2013/72(Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2014/30

Karar Günü:11.2.2014

R.G.Tarih-Sayı:22.04.2014-28980

I-MALİ DENETİMİN KONUSU

TürkiyeHümanist Partisi 2012 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II-İLK İNCELEME

Türkiye Hümanist PartisininAnayasa Mahkemesine verdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağınıoluşturan belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve RaportörSadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan ilk inceleme raporu, Anayasa ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

1- Genel Başkan Mustafa Kemal KARAKOÇ tarafından AnayasaMahkemesi Başkanlığına verilen 26.8.2013 gün ve 3509-541 sayılı yazıda, TürkiyeHümanist Partisinin Genel Merkezinin 2012 yılına ait her hangi bir gelir vegideri olmadığı ifade edilmiştir.

2820 sayılı Kanun’un 74.maddesinde, “… Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”

111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde ise siyasi partilerin “74 üncü madde hükümlerineaykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapisve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”

hükümleri yer almıştır.

Türkiye Hümanist Partisi 2012 yılı kesin hesap cetvelininAnayasa Mahkemesi Başkanlığına 26.8.2013 gün ve 3509-541 sayı ile verilmesi 2820sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırılık oluşturmaktadır. Buna göre, TürkiyeHümanist Partisi 2012 yılı kesin hesabının Parti Genel Başkanı tarafındanHaziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesi Başkanlığına sunulması gerektiğiyönündeki 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi ile getirilen kurala uyulmamıştır.

Bu nedenle, 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırıhareket eden Parti sorumluları hakkında yasal işlem yapılabilmesi için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

2- TürkiyeHümanist Partisi Genel Başkanı Mustafa Kemal KARAKOÇ tarafından AnayasaMahkemesi Başkanlığına verilen 26.8.2013 gün ve 3509-541 sayılı yazıda, TürkiyeHümanist Partisinin sadece Genel Merkez olarak teşkilatlandığı ve 2012 yılındaGenel Merkeze ilişkin her hangi bir gelir ve giderin olmadığı ifade edilerekGenel Merkeze ait kesin hesap cetvelleri ve Partinin 2012 yılında edindiğitaşınmaz ve değeri 100 TL’yi aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve hertürlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirtenlisteler gönderilmemiştir.

2820 sayılı Kanun’un 74.maddesinde, “Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır.Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerininKanuni uygunluğunu denetler.

Siyasi partilerin genelbaşkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile partimerkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarınınonaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgiiçin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere,ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyonlirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.”

111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde ise siyasi partilerin “74 üncü madde hükümlerineaykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapisve on beş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.”

hükümleri yer almıştır.

Herhangibir gelir ve gideri olmadığı gerekçesiyle Genel Merkeze ait kesin hesapcetvellerini ve aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri 100 TL’yi aşantaşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri göndermeyen Parti yetkililerihakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (b) fıkrasına istinaden gerekliişlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.

3-Parti Genel Merkezine ait gelir ve giderin olmadığı belirtilmiştir.

Partisadece Genel Merkez olarak teşkilatlanmış olup il ve ilçe örgütübulunmamaktadır. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, ilve ilçe başkanlıklarına ait binaların ya kendi mülkü veya kira olması gerekir.Şayet parti yetkililerine ait binalarda siyasi faaliyette bulunuluyor ise(Genel merkez, il, ilçe teşkilatının faaliyette bulunduğu binalar) bu takdirdekira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarakkaydedilmesi gerekir.

Partiyetkililerinin sundukları kesin hesapta, Genel Merkez teşkilatına ilişkin herhangi bir gelir ve gider belirtilmemiştir. Parti Genel Merkezi faaliyetteolduğuna göre, bu teşkilata ait en azından yönetim giderlerinin (kira, su,elektrik, telefon, kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerininhesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunugöstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesindeki bir siyasipartinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adına eldeedileceği ile aynı Kanun’un 70. maddesindeki bir siyasi partinin bütüngiderlerinin o siyasi partinin tüzel kişiliğinin adına yapılacağı hükmüneaykırı davranılmıştır.

Mahkemeyehesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasınaistinaden gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulması gerekir.

 Diğertaraftan, gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belgeibraz edilmeyen Parti Genel Merkez kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2012 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına karar vermek gerekmiştir.

III- SONUÇ

TürkiyeHümanist Partisinin 2012 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

1- Partinin 2012 yılı kesinhesabını 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesinde öngörülen süredeAnayasa Mahkemesine vermeyen Parti sorumluları hakkında aynı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

2- Genel Merkeze ait 2012yılı kesin hesabının ve Partinin 2012 yılında edindiği taşınmaz ve değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlü haklarındeğerleriyle edinim tarihlerini ve şekillerini gösteren listenin gönderilmemesinedeniyle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesi ve aynı Kanun’un111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

3- Mahkemeye hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması ile hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

4-Gelir ve gideri olmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibrazedilmeyen Parti Genel Merkez kesin hesabının denetimigerçekleştirilemediğinden, Partinin 2012 yılı hesabının 2820 sayılı Kanunuyarınca kabul edilmesinin mümkün olmadığına,

11.2.2014gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.