Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2011/57, K.2013/101 Sayılı Karar - 11/06/2013

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2011/57 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2013/101

Karar Günü:11.6.2013

R.G.Tarih-Sayı:17.07.2013-28710

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Türkiye Hümanist Partisinin 2010 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımıyla22.3.2012 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında;

1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,

2- Genel merkez kesin hesabının dayanağını oluşturangelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterlerin gönderilmesiiçin Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

3- Partinin 2010 yılı kesin hesabını, 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun 74. maddesinde öngörülen sürede Anayasa Mahkemesinevermeyen Parti sorumluları hakkında, aynı Kanun'un 111. maddesinin (b) bendiuyarınca yasal işlem yapılabilmesi için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na suçduyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Türkiye Hümanist Partisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği2010 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Selim ERDEM tarafındanheyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıKanun'un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Sayıştay Başkanlığı tarafından partinin 2010 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda, Partinin 2010 yılında herhangi bir gelir vegiderinin bulunmadığına ilişkin bir yazı gönderdiği tespit edilmiş ve konu5.2.2013 günlü yazıyla Partiye sorulmuştur. Parti yetkilileri bu yazıyaherhangi bir cevap vermemişlerdir.

Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutar partiye bağış geliri ve karşılığı da kira gideri olarakkaydedilmelidir.

Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği, 70.maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve birsiyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı; 75. maddesinde Anayasa Mahkemesinin kesin hesaplara ait bilgilerinbelgelendirilmesini siyasi partilerden her zaman isteyebileceği ve denetiminievrak üzerinde yapacağı, denetim sonunda da o siyasi partinin gelir vegiderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesinekarar vereceği; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılaninceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen partisorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradanaz olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Buhükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak, karşılığını dagenel yönetim gideri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.

Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

11.6.2009 tarihinde kurulmuş olan ve 2010 yılı itibariylesadece Genel Merkez teşkilatı bulunan Partinin, Genel Merkezinin 2010 yılındaherhangi bir gelir ve giderinin bulunmaması hayatın olağan akışına uygundeğildir.

Parti, 2010 yılı hesabının 2820 sayılı Kanun çerçevesindedenetiminin yapılmasını sağlayacak düzeyde bilgi ve belge ibraz etmemiştir. Buhaliyle Partinin 2010 yılı hesabının incelenip denetlenmesi mümkün değildir. Bunedenle, Parti hesabının 2820 sayılı Kanun hükümleri gereğince kabul edilmemesive hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider yapılması, Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerinistendiği şekliyle verilmemesi, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelikeylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un 75. ve 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılmasını temin için suçduyurusunda bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Türkiye Hümanist Partisinin 2010 yılı hesabınınincelenmesi sonucunda;

1- Gelir ve gideriolmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibraz edilmeyen partihesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden, 2820 sayılı Kanun'a uygun olaraksunulmadığına ve kabul edilmesinin mümkün olmadığına,

2- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 75. ve 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca da yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

11.6.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy