Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2011/15, K.2013/80 Sayılı Karar - 02/05/2013

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2011/15 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2013/80

Karar Günü:2.5.2013

R.G.Tarih-Sayı:29.06.2013-28692

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Türkiye Müdafaa-i Hukuk Partisinin 2010 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca, SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal MümtazAKINCI ve Erdal TERCAN'ın katılımıyla 14.12.2011 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Türkiye Müdafaa-i Hukuk Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2010 yılı kesin hesabına ilişkin belgeler üzerinde yapılan incelemesonuçlarını içeren ve Raportör Selim ERDEM tarafından heyete sunulan ilk veesas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Sayıştay Başkanlığı tarafından Partinin 2010 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda, 2010 yılı itibariyle Genel Merkez ile birlikte34 il ve 51 ilçede teşkilatlanan Partinin, il ve ilçe örgütlerinin 2010 yılındaherhangi bir gelir ve giderinin bulunmadığına ilişkin bir yazı gönderdiğitespit edilmiştir. Konu, Sayıştay Başkanlığının 21.3.2013 günlü yazısı ilePartiye sorulmuş, Parti yetkilileri de göndermiş oldukları 5.4.2013 günlü,2013/01 sayılı cevap yazısında, maddi imkânsızlıklar nedeniyle il ve ilçeteşkilatları tarafından hiçbir yer kiralanmadığı, dolayısıyla kira gideri dahilhiçbir gider yapılmadığı ve gelir tahsil edilmediği, dolayısıyla yapılmayangiderlerin ve tahsil edilmeyen gelirlerin hesaplara aktarılmasının da mümkünolmadığını ifade etmişlerdir.

Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutar partiye bağış geliri ve karşılığı da kira gideri olarakkaydedilmelidir.

Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

7.8.2006 tarihinde kurulmuş olan ve 2010 yılı itibariylegenel merkez ile birlikte 34 il ve 51 ilçede teşkilatlanan Partinin, il ve ilçeörgütlerinin 2010 yılında herhangi bir gelir ve giderinin bulunmaması hayatınolağan akışına uygun değildir.

2820 sayılı Kanun'un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği, 70.maddesinde de siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı vebir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak, karşılığını da genel yönetim gideri olarak kaydetmeksuretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dahil etmesi gerekir.

Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun'un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

2820 sayılı Kanun'un;

73. maddesinde, ''Parti merkezi ve bağlı ilçeleri dekapsamak üzere iller teşkilatı her bütçe yılını izleyen Nisan ayı sonuna kadar,bir evvelki yıla ait uygulama sonuçlarını gösteren kesin hesaplarınıhazırlarlar. İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olankesin hesaplar, merkez karar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanırve birleştirilir'',

74. maddesinde, 'Siyasi partilerin mali denetimiAnayasa Mahkemesince yapılır. Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin maledinimleri ile gelir ve giderlerinin Kanuni uygunluğunu denetler'

Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarakbirleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri dekapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziranayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynıhesap döneminde edindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınırmalların, menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinimtarihlerini ve şekillerini de belirten listeleri eklenir.',

75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi, kesin hesaplaraait bilgilerin belgelendirilmesini siyasi partilerden her zaman isteyebilir.Anayasa Mahkemesi denetimini evrak üzerinde yapar... Anayasa Mahkemesi denetimisonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanunauygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla dabunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir.',

111.maddesinin birinci fıkrasında da, 'Siyasi partilerin;'

c) 75 inci madde gereğince yapılan inceleme vearaştırmaları engelleyen sorumluları ile aynı madde gereğince istenen bilgilerivermeyen sorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyonliradan az olmamak üzere ağır para cezası,

'verilir.'

hükümlerine yer verilmiştir.

Siyasi partilerin, parti merkezi ve iller teşkilatıtarafından hazırlanan yıllık kesin hesapları, merkez karar ve yönetimkurullarınca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir. Siyasi partilerin,karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlıilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesin hesaplarının onaylı birerörneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesine verme yükümlülüğübulunmaktadır.

Anayasa Mahkemesi, siyasi parti kesin hesaplarınındenetimini, partilerin merkez karar ve yönetim kurullarınca incelenerek kararabağlanıp birleştirilmiş kesin hesaplar üzerinden yapmaktadır. Bu nedenle,siyasi parti kesin hesaplarının denetiminin yapılabilmesi için, parti merkez veil örgütlerinin kesin hesaplarının 2820 sayılı Kanun'a uygun olarakhazırlanması ve bu kesin hesapların parti merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanması ve birleştirilmesi gerekir.

Parti, il örgütlerinin 2010 yılı kesin hesabının 2820sayılı Kanun çerçevesinde denetiminin yapılmasını sağlayacak düzeyde bilgi vebelge ibraz etmemiştir. Bu haliyle Partinin 2010 yılı kesin hesabının incelenipdenetlenmesi mümkün değildir. Bu nedenle, Parti hesabının 2820 sayılı Kanunhükümleri gereğince kabul edilmemesi ve hesap verilebilir şekilde kayıt vebelge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması,Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, incelemeve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun'un111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca gerekli işlemlerinyapılmasını temin için suç duyurusunda bulunulması gerektiği sonucunavarılmıştır.

III- SONUÇ

Türkiye Müdafaa-i Hukuk Partisinin 2010 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Gelir ve gideriolmadığı beyan edilerek herhangi bir bilgi ve belge ibraz edilmeyen Partinin 34il ve 51 ilçe örgütünün hesabının denetimi gerçekleştirilemediğinden, Partinin2010 yılı birleştirilmiş kesin hesabının 2820 sayılı Kanun'a uygun olaraksunulmadığına ve kabul edilmesinin mümkün olmadığına,

2- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun'un 75. ve 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca da yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

2.5.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy