ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2016/12 (Değişikİşler)
Karar Sayısı:2017/1
Karar Tarihi:18.1.2017
R.G.Tarih-Sayısı:8.2.2017-29973
TALEPTE BULUNAN:Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
TALEBİN KONUSU: Türkiye Birlik Partisinin isminin ve rumuzunun iltibasayol açtığı gerekçesiyle hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkininekarar verilmesi talebidir.
I- TALEBİN GEREKÇESİ
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı iddianamesinde, TürkiyeBirlik Partisinin isminin ve rumuzunun kendisinden önce kurulan Türk BirliğiPartisinin ismi ve rumuzuyla karışıklığa mahal verecek şekilde benzer olduğunubelirterek söz konusu Partinin isim ve rumuzunun hükümsüzlüğüne ve siyasi partisicilinden terkinine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
II- YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞININ İDDİANAMESİ
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının iddianamesinin ilgilibölümleri şöyledir:
“2820 Sayılı Siyasi Partiler Yasasının 96.maddesindeki “Anayasa Mahkemesince temelli kapatılan veya siyasi parti sicilinekayıtlı bulunan siyasi partilerin isimleri, amblemleri, rumuzları, rozetleri vebenzeri işaretleri başka bir siyasi partice kullanılmayacağı gibi daha öncekurulmuş Türk Devletlerine ait topluma mal olmuş bayrak, amblem ve flamalar dasiyasi partilerce kullanılamaz...” hükmüne rağmen, Türkiye Birlik Partisi, TürkBirliği Partisi’nin isim ve rumuzuna iltibasa mahal verecek şekilde benzerliktaşıyan isim ve rumuz kullanmış, Başsavcılığımızca yapılan uyarıya rağmen aynıisim ve rumuzu kullanmaya devam edeceğini bildirmiştir.
2820 sayılı Yasanın 104/son. (Ek fıkra: 18/6/2014-6545/39md.) maddesi gereğince Türkiye Birlik Partisinin aykırılık teşkil eden isim verumuzunun hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkinine karar verilmesinitalep etme zorunluluğu doğmuştur.
…
Davalı Türkiye Birlik Partisinin 2820 sayılı SiyasiPartiler Yasasının 96. maddesine aykırı olarak kendisinden önce kurulmuş TürkBirliği Partisi’nin isim ve rumuzuna iltibasa mahal verecek şekilde benzerliktaşıyan isim ve rumuz kullanması nedeniyle, 2820 sayılı Siyasi PartilerYasası’nın 104/son maddesi uyarınca Türkiye Birlik Partisinin isim ve rumuzununhükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkinine karar verilmesi iddia vetalep olunur.”
III- PARTİNİN SAVUNMASI
Türkiye Birlik Partisinin savunması şöyledir:
“Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına verdiğimiz 5.12. 2016tarihli cevabımızda; “‘... Yaptığımız araştırmalarda; Partimizin isim ve rumuzuile benzerlik içerdiği ve iltibasa yol açtığı ileri sürülen “Türkiye Birliği Partisi”isimli bir partinin, Siyasi Partiler Siciline kayıtlı olmadığını; Bulunan enyakın isimli partinin, sicilde kayıtlı “Türk Birliği Partisi” olduğunubelirterek bu isimli parti ile, partimizin ismi arasında anlam ve içerikaçısından iltibasa yer verecek şekilde bir benzerlik bulunmadığını, her ikipartinin isimlerinin ve anlamlarının ak ile kara kadar farklı olduğunu, ancakbu partinin kısaltılmış isim (rumuz) olarak T.B.P. rumuzunu kullanmasıkarşısında bu durumun benzerlik yarattığı, ayıt edilmesinin mümkün olamayacağı,iltibasa yol açabileceği partimizce kabul edilerek, partimizin kısaltılmışisminin (rumuzunun) “TÜBİPAR” olarak değiştirilmesine karar verildiğini ve TBPrumuzunun amblem ve tanıtım logolarımızdan çıkartıldığını bildirmiştik.
Yazımızın ekinde partimizin yeniden düzenlenen amblem vetanıtım yazılarından, antet ve bayraklarından TBP rumuzunun çıkartılarak yerine“TÜBİPAR” rumuzunun yazıldığını gösteren örnek ve CD kayıtlarınısunmuştuk. Cevap yazımızın ekinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına sunduğumuzekleri, savunmamızın eki olarak Sayın Anayasa Mahkemesi Başkanlığına dasunuyoruz.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına verdiğimiz 5.12. 2016tarihli cevabımızda taleplerini yerine getirdiğimizi bildirmemize rağmen,yukarda da açıkladığımız durumlar göz ardı edilerek; 21.12.2016 ta ve36321649-1666 sayılı iddianamesi ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığıpartimizin “... isim ve rumuzunun hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilindenterkinine “ karar verilmesi talebi ile Anayasa Mahkemesi Başkanlığınabaşvurmuştur.
Partimizin kurulusu ve ismi iddianamede belirtilen yasamaddelerine aykırılık unsuru taşımamaktadır.
Sayın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Siyasi PartilerSicil Kaydında bulunmayan “Türkiye Birliği Partisi” diye bir parti ile ismibenzetilen “Türk Birliği Partisinin ismi ile partimizin isminin aynı isimolduğunu kabul etmek mümkün değildir. Ancak bu partinin İsminin baş harflerialınarak, “TBP” olarak belirlenen kısaltılmış ismi, rumuzu ayniyet, benzerlikarz etmektedir. Bu durum da Sayın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının uyarısıüzerine düzeltilmiştir.
TBP kısaltma ismi Partimizin ambleminin içindençıkartılmış ve yerine Türkiye Birlik Partisi isminin kısaltma yapılmadanamblemimizin üzerine açıkça yazılmasına karar verilmiştir.
Yine ekte sunduğumuz CD de görüldüğüve tespit edildiği gibi, Partimizin kısaltılmış ismi (rumuzu) “TÜBİPAR” olarakdeğiştirilmiştir
Partimizin isim ve amblemi Siyasi parti siciline kayıtlıdiğer partilerle benzerlik göstermemektedir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 02.11.2016 tarihlive 50147475/1487 sayılı yazı ve 21.12.2016 ta ve 36321649 -1666 sayılıiddianamesinde iltibasa yol açtığı ileri sürülen partinin ismi ‘Türk BirliğiPartisi’dir. Partimizin ismi ile anlam, öz, biçim, içerik olarak hiçbirbenzerlik taşımamaktadır. “Türk Birliği” ismindeki “TÜRK” kelimesi bir milleti,ulusu ifade etmektedir. Etnik biranlamı vardır. Türk Dil Kuruntuna göre ; “ ... Aralarında, dil, tarih, duygu,ülkü, gelenek ve görenek birliği olan insan topluluğu, ulus” şeklindetanımlanan “millet” kelimesi ile kavram olarak “TÜRKİYE” kelimesi arasında birayniyet ve benzerlik bulunmamaktadır.
“Türkiye” coğrafi bir tanımdır. Misak-i Milli sınırlarıile belirlenmiş bir vatan toprağını ifade etmektedir. “ Türkiye Birlik Partisi”ise bu vatan toprağında yaşayan etnik kökenleri, milliyetleri, dinleri,mezhepleri ne olursa olsun, birlikte yaşama iradesinde olan, vatandaş olaninsanların birliğini ifade etmektedir.
Bu yönleri ile iki partinin isminin seçmen nezdinde birkarışıklığa, iltibasa yol açtığı söylenemez.
İki terimin; “Türkiye Birlik” terimi ile “Türk Birliği”teriminin anlamlarının, özlerinin çok farklı olması yanında, fonetik açıdan dabir benzerlikleri bulunmamaktadır.
SONUÇ VE İSTEM : Yukarda açıkladığımız savunmamız ve SayınYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına sunduğumuz cevap ve eklerinde belirtilenhususlar da dikkate alınarak, Partimizin 2820 sayılı Yasa’nın 96. maddesiniihlal eden bir durumu bulunmadığının tespiti ile iddianamede ileri sürülenhaklı dayanaktan yoksun olan hükümsüzlük ve siyasi partiler sicilinden terkintaleplerinin reddine karar verilmesini yüksek takdirlerinize sunar, gereğiniarz ederiz.”
IV- İNCELEME
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının iddianamesi,Türkiye Birlik Partisinin savunması, Raportör Sadettin CEYHAN tarafındanhazırlanan işin esasına ilişkin rapor, ilgili Anayasa ve yasa kuralları,bunların gerekçeleri ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
1- İsim Yönünden
2. İsminin hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilindensilinmesine karar verilmesi istenen Parti, 18.1.2016 tarihinde kuruluşuna dairbildirge ve eklerini İçişleri Bakanlığına vererek “Türkiye Birlik Partisi”ismiyle kurulmuştur.
3. Türkiye Birlik Partisi savunmasında, Parti isimlerininTürk Birliği Partisi ile bir benzerlik taşımadığını ileri sürmüştür.
4. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 96. maddesininbirinci fıkrasında, “…siyasi parti siciline kayıtlı bulunan siyasipartilerin isimleri, amblemleri, rumuzları, rozetleri ve benzeri işaretleriaynen veya iltibasa mahal verecek şekilde başka bir siyasi particekullanılmayacağı…” belirtilmiştir.
5. Söz konusu kuralla bir partinin, siyasi parti sicilinekayıtlı başka bir partinin ismini aynen veya karışıklığa yol açacak şekildekullanması yasaklanmıştır. Siyasi parti siciline kayıtlı bir partinin ismindegeçen bir kelimenin diğer bir parti tarafından karışıklığa yol açmamasıkoşuluyla kullanılmasında ise herhangi bir engel bulunmamaktadır.
6. Siyasi partilerin seçmenlere vereceği mesajları dahaanlaşılabilir kılması ve hitap ettikleri seçmen kitlesinin taşıdığı değerlerinsahiplenildiğinin beyan edilmesi bakımından hedeflediği idealleri yansıtankelimeleri isimlerinde kullanmaları son derece doğaldır. Bu sebeple siyasipartiler isimlerini belirlerken cumhuriyet, demokrasi, Türkiye, adalet, millet,milliyet, birlik gibi kelimeleri geniş halk kesimlerine hitap ettiklerinigöstermek adına sıklıkla kullanmaktadırlar. Partiler bu şekilde belirleyecekleriisim, amblem veya işaretlerin başka bir parti izlenimi vermemesi, yanılgı veyayanlış anlamaya sebep olmaması bakımından, siyasi parti siciline daha öncedenkayıtlı olan partilerin isimleriyle karıştırılmaya mahal vermeyecek bir şekildedeğişiklikler yapmak suretiyle kullanmalıdırlar.
7. Türk Birliği Partisi isminde “Türk” kelimesinikullanmak suretiyle bir millete atıfta bulunmuştur. Ayrıca “Birliği”kelimesini kullanarak da herhangi bir coğrafyayla sınırlı olmaksızın Türklerinbirlikteliğine vurgu yapmıştır. İsminin hükümsüzlüğüne karar verilmesi talepedilen Parti ise “Türkiye” ve “Birlik” kelimelerini kullanmaksuretiyle ismini “Türkiye Birlik Partisi” olarak belirlemiş ve belirlibir coğrafyaya atıfta bulunmak suretiyle diğer partiden ayırt edilebilir birnitelik kazanmıştır. Bu nedenle iki partinin isimlerinin gerek anlamsal olarakgerekse fonetik olarak iltibasa mahal vermeyecek derecede birbirinden farklıolduğu görülmektedir.
8. Bu nedenlerle, “Türkiye Birlik Partisi”tarafından kullanılmakta olan Parti isminin, daha önce kurulan “Türk BirliğiPartisi” ismiyle iltibasa mahal vermeyecek derecede farklı olduğugerekçesiyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının talebinin reddine kararverilmesi gerekir.
2- Rumuz Yönünden
9. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı iddianamesindeTürkiye Birlik Partisinin isminin yanında rumuzunun da hükümsüzlüğüne ve siyasipartiler sicilinden terkinine karar verilmesini istemiştir.
10. Türkiye Birlik Partisi, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığının uyarısı üzerine TBP olarak belirlenmiş olan rumuzunu kurucularkurulu kararıyla TÜBİPAR olarak değiştirmiş ve Parti Tüzüğünde de gereklideğişikliği yapmıştır.
11. Bu nedenle, konusu kalmayan Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığının talebinin reddine karar verilmesi gerekir.
V- SONUÇ
Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığının Türkiye Birlik Partisinin isminin ve rumuzunun hükümsüzlüğüneve siyasi partiler sicilinden terkinine karar verilmesi talebinin REDDİNE,18.1.2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ