ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2016/4 (Değişikİşler)
Karar Sayısı:2016/11
Karar Tarihi:2.8.2016
R.G. Tarih – Sayı:22.9.2016 -29835
TALEPTE BULUNAN:Genç Parti Genel Başkanlığı
TALEBİN KONUSU: Yeniden Genç Partinin isminin ve ambleminin iltibasa yolaçması nedeniyle hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkinine kararverilmesi talebidir.
I- TALEBİN GEREKÇESİ
Genç Parti Genel Başkanlığının başvuru dilekçesinde,sonradan kurulan Yeniden Genç Partinin isminin ve ambleminin karışıklığa mahalverecek şekilde benzer olduğu belirtilerek söz konusu Partinin isim veambleminin hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkinine karar verilmesitalep edilmiştir.
II- YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞININ MÜTALAASI
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının mütalaasının ilgilibölümleri şöyledir:
“Siyasi partiler, kendilerini ayırt edici unsurlarlaortaya koyabilmek için isimleri yanında, başka ifade yöntemlerine de ihtiyaçduyarlar. Bu anlamda amblem, bayrak, rozet, kısaltılmış ad yani rumuz gibiunsurlarla kendilerini kitleler karşısında daha etkin ve akılda kalıcı şekildeifade etme yolunu seçerler. Amblem, bayrak, rozet ve kısaltılmış ad, partininismi dışında; kısa, açık veya öz bir ifade ile partiyi tanımlamak içinkullanılan simgelerdir. Uygulamada amblem, bayrak, rozet ve kısaltılmış adgenelde, parti ismindeki kelimelerin baş harfleri ve renklerinden oluşmakta,partinin kendisini tanıtıcı bir unsuru, daha açık ve ayırt edici ifade yöntemiolarak ortaya çıkmaktadır.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 96. maddegerekçesinde, sicile kayıtlı partilerin isim, amblem veya işaretlerininkullanımı ile ilgili bir açıklama bulunmamakla beraber, maddeyle amaçlanan, birpartinin başka bir parti izlenimini yaratacak isim, amblem veya işaretkullanmasının önlenmesidir. Anılan madde ve gerekçesi ile 6545 sayılı Kanunlayapılan değişiklik birlikte değerlendirildiğinde; sicile kayıtlı bir partininisim, amblem veya işaretinin başka bir siyasi parti tarafından birebirkullanılması gerekli olmayıp, “iltibasa mahal verecek şekilde” o partiizlenimini verecek ya da çağrışım yapabilecek biçimde, başka bir ifade ilekarıştırılmaya elverişli isim, rumuz, amblem veya işaret kullanması açıkçayasaklanmaktadır. Bu düzenleme yapılırken, bahsedilen isim, bayrak, amblem,rozet ve kısaltılmış adı (rumuzu) kullanan partiler arasında, eylem veya söylembirliği ya da organik bir bağ da aranmamıştır. 2820 sayılı Siyasi PartilerKanununun 8. maddesinde “kuruluş bildirisinde siyasi parti adının yazılması”,96. maddesinin değişiklikten önceki ve sonraki her iki halinde “partilertarafından amblem, bayrak, rozet ve kısaltılmış ismin (rumuzun) hangi sınırlariçerisinde kullanılması mümkün olduğu” hususu, 2839 sayılı Milletvekili SeçimiKanununun 26. maddesi ile 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve SeçmenKütükleri Hakkında Kanunun 78. maddesinde “seçimlerde kullanılan birleşik oypusulalarında parti kısaltılmış adlarının yer alacağı” hükümleri ile siyasipartiler hakkında uygulanabilecek diğer kanunların 2820 sayılı Kanuna aykırıolmayan hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; ‘Genç Parti’ ile ‘Yeniden GençParti’nin’ isim ve amblemlerinin iltibasa mahal verecek şekilde benzerliktaşıdığı, bu nedenle daha sonra kurulan Yeniden Genç Parti’nin isim veambleminin hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilinden terkinine karar verilmesigerektiği düşünülmektedir.”
III- PARTİNİN SAVUNMASI
Yeniden Genç Partinin savunmasının konuyla ilgili bölümüşöyledir:
“Genç Parti tarafından haksız yere yapılan şikâyeti kabuletmiyoruz. Amblem benzerliğini kabul etmiyoruz. Yeniden Genç Parti amblemi ayyıldız öğesinden esinlenilmiş ve amblemdekullanılan ay yıldız birbirlerine tam simetrik olarak konumlandırılmıştır.Partimize seçmiş olduğumuzYeniden Genç Parti ismi üç kelime on altı harften, kısaltması üç harften oluşmakta (YGP), hakkımızda suç duyurusundabulunan siyasi partinin ismi (Genç Parti) iki kelime dokuz harften, kısaltması iki harften(GP) oluşmaktadır. Ülkemiz siyasî arenasında konumuza benzerlik gösteren örnekler mevcuttur. Örneğin; Adalet veKalkınma Partisi (AKP) ve Adalet Partisi (AP), Genç Anadolu Partisi (GAP.) GenelBaşkanımızın geçmişte Genç Parti ile bağlantısının bulunması sözü geçen partiyle hukuki olarak bütün ilişkilerinikestikten sonra yeni bir parti kurmasınaengel teşkil edemez. Kaldı ki ülkemiz siyasi arenasında bu konuda da benzerlikgösteren örnekler mevcuttur. Son olarak Türk Patent Enstitüsünden yapılanaraştırmalarda söz konusu amblemin Genç Parti adına tescilli olduğu bilgisinede ulaşılamamış, suça konu olan bu iddiaların neye dayanarak yapıldığıanlaşılamamıştır.”
IV- İNCELEME
1. Genç Parti Genel Başkanlığının başvurusu, YargıtayCumhuriyet Başsavcılığının mütalaası, Yeniden Genç Parti’nin savunması,Raportör Sadettin CEYHAN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor,ilgili Anayasa ve yasa kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer belgelerokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü
1- İsim Yönünden
2. İsminin hükümsüzlüğüne ve siyasi parti sicilindensilinmesine karar verilmesi istenen Parti, 8.6.2016 tarihinde kuruluşuna dairbildirge ve ekleri İçişleri Bakanlığına verilerek “Yeniden Genç Parti”ismiyle kurulmuştur.
3. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 96. maddesininbirinci fıkrasında, “…siyasi parti siciline kayıtlı bulunan siyasipartilerin isimleri, amblemleri, rumuzları, rozetleri ve benzeri işaretleriaynen veya iltibasa mahal verecek şekilde başka bir siyasi particekullanılmayacağı…” belirtilmiştir.
4. Söz konusu kuralla bir partinin, siyasi parti sicilinekayıtlı başka bir partinin ismini aynen veya karışıklığa yol açacak şekildekullanması yasaklanmıştır. Siyasi parti siciline kayıtlı bir partinin ismindegeçen bir kelimenin diğer bir parti tarafından karışıklığa yol açmamasıkoşuluyla kullanılmasında ise herhangi bir engel bulunmamaktadır.
5. Siyasi partilerin, seçmenlere vereceği mesajları dahaanlaşılabilir kılması ve hitap ettikleri seçmen kitlesinin taşıdığı değerlerinsahiplenildiğinin beyan edilmesi bakımından hedeflediği idealleri yansıtan veözetleyen kelimeleri isimlerinde kullanmaları son derece doğaldır. Ancakpartiler bu kelimeleri, siyasi parti siciline daha önceden kayıtlı olanpartilerin isimleriyle karıştırılmaya mahal vermeyecek şekildekullanmalıdırlar. Bir partinin kullanacağı isim, amblem veya işaretlerin başkabir parti izlenimi vermemesi, yanılgı veya yanlış anlamalara sebep olmamasıgerekir. Siyasi partilerin isim, amblem ve işaretleri açık olmalı ve kişileriçin o siyasi partinin başka bir siyasi parti ile karıştırılmasına yolaçmamalıdır.
6. Siyasi partiler tarafından Anayasa Mahkemesine sunulmuşolan parti sicil dosyalarının incelenmesi sonucunda, isminin hükümsüzlüğünekarar verilmesi talebinde bulunulan Yeniden Genç Partinin talepte bulunan GençPartiden daha sonra kurulduğu anlaşılmıştır. Genç Parti ve Yeniden Genç Partiisimleri birlikte değerlendirildiğinde, Yeniden Genç Parti’nin “Yeniden”kelimesini eklemek suretiyle belirlediği isminin, Genç Parti’den açıkça ayırtedilmesine imkân sağlamadığı ve bu şekilde kullanılmasının karışıklığa veyanlış anlamalara neden olacağı sonucuna varılmıştır.
7. Bu nedenlerle, “Genç Parti” tarafından kullanılmaktaolan Parti isminin, daha sonradan kurulan bir parti olan “Yeniden Genç Parti”tarafından da karışıklığa yol açacak derecede benzer bir şekildekullanılmasının karıştırılmaya ve seçmeni yanıltmaya sebep verdiği gerekçesiyle“Yeniden Genç Parti” isminin 2820 sayılı Kanun’un 96. maddesine aykırı olduğuanlaşıldığından anılan Kanun’un 104. maddesine istinaden hükümsüzlüğüne vesiyasi partiler sicilinden terkinine karar verilmesi gerekir.
2- Amblem Yönünden
8. Genç Parti Genel Başkanlığı, Yeniden GençPartinin isminin yanında ambleminin de hükümsüzlüğüne ve siyasi partilersicilinden terkinine karar verilmesini istemiştir. Yeniden Genç Parti,Tüzüğü’nün 1. maddesi ile parti amblemi olarak birbirine dönük iki hilalortasında iki yıldızdan oluşan amblemi belirlemiştir.
9. 2820 sayılı Kanun’un 96. maddesinde, AnayasaMahkemesince temelli kapatılan veya siyasi parti siciline kayıtlı bulunansiyasi partilerin isimlerinin, amblemlerinin, rumuzlarının, rozetlerinin vebenzeri işaretlerin aynen veya iltibasa mahal verecek şekilde başka bir siyasipartice kullanılamayacağı prensibinin benimsenmesinin amacının, bir partininbaşka bir parti izlenimini yaratacak isim, amblem veya işaret kullanmasınınönlenmesi olduğu, sicile kayıtlı bir partinin ambleminin birebirkullanılmasının gerekli olmadığı, seçmenler ve kamuoyu nezdinde o partiizlenimini yaratacak ve seçmeni yanıltacak, başka bir ifade ile karıştırılmayasebep olacak bir amblemin kullanılmasının yasaklandığı görülmektedir.
10. Her iki parti tarafından kullanılan parti amblemleribirlikte değerlendirildiğinde, Yeniden Genç Parti tarafından kullanılmakta olanbirbirine dönük iki hilal ortasında iki yıldızdan oluşan parti ambleminin, GençParti tarafından kullanılan ve birbirine dönük iki hilal ortasında biryıldızdan oluşan parti ambleminden duraksamaya yer olmayacak şekilde ayırtedilmesinin mümkün olmadığı ve seçmenler nezdinde karışıklığa yol açacaknitelikte olduğu sonucuna varılmıştır.
11. Bu nedenlerle, Genç Parti tarafından kullanılmaktaolan parti ambleminin, daha sonradan kurulan bir parti olan Yeniden Genç Partitarafından da karışıklığa yol açacak derecede benzer bir şekilde kullanılmasınınkarıştırılmaya ve seçmeni yanıltmaya sebep verdiği, bu nedenle 2820 sayılıKanun’un 96. maddesine uygun olmadığı anlaşıldığından anılan Kanun’un 104.maddesine istinaden hükümsüzlüğüne ve siyasi partiler sicilinden terkininekarar verilmesi gerekir.
V- SONUÇ
Genç Partinin isim veamblemini 22.4.1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 96.maddesine aykırı olarak iltibasa mahal verecek şekilde kullanan Yeniden GençPartinin isim ve ambleminin, aynı Kanun’un 104. maddesinin üçüncü fıkrasıgereğince hükümsüzlüğüne ve siyasi partiler sicilinden terkinine, 2.8.2016tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Başkanvekili
Engin YILDIRIM
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ