ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2010/59 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2013/20
Karar Günü:3.1.2013
R.G.Tarih-Sayı:06.02.2013-28551
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Adalet Demokrasi ve Özgürlük Partisinin 2009 yılı kesinhesabının incelenmesidir.
Kuruluşuna dair bildirge ve ekleri 3.7.2009 tarihindeİçişleri Bakanlığına kurucular kurulu adına Dr. Muzaffer Remzi KURTULMUŞOĞLUtarafından verilerek 32 kişi ile kurulan Adalet Demokrasi ve Özgürlük Partisi19.06.2011 günlü olağan genel kurul toplantısında ismini Büyük Anadolu Partisiolarak değiştirmiş ve genel başkanlığa da Atay GÜNGÖR seçilmiştir. BüyükAnadolu Partisi olağanüstü kurultayı 29.1.2012 günü 20 delege ile toplanarak oybirliğiyle partinin kapatılmasına karar vermiştir.
II- İLK İNCELEME
Parti Genel Başkanı Y. imzalı yazıya ek olarak gönderilen2009 yılı kesin hesap cetveli Anayasa Mahkemesi Başkanlığına 31.08.2010 tarihve 3410 sayı ile verilmiştir.
Kesin hesapların incelenip kabul edildiğine vebirleştirildiğine ilişkin Merkez Karar ve Yönetim Kurulu kararı sunulmamıştır.
2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasında, 'Partimerkezi ve bağlı ilçeleri de kapsamak üzere iller teşkilatı her bütçe yılınıizleyen Nisan ayı sonuna kadar, bir evvelki yıla ait uygulama sonuçlarınıgösteren kesinhesaplarını hazırlarlar. İller teşkilatından gönderilenler veparti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.';
74.maddesinde, 'Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır.Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerininKanuni uygunluğunu denetler.
Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.';
111. maddesinin (b) bendinde ise 'Siyasi partilerin 74üncü madde hükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altıaya kadar hafif hapis ve onbeş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafifpara cezası verilir.'
hükümleri yer almaktadır.
Kesin hesapların incelenip kabul edildiğine vebirleştirildiğine ilişkin Merkez Karar ve Yönetim Kurulu kararının olmamasıhesabın tam olarak 74. maddeye uygun sunulmadığını göstermektedir. Dolayısıyla2009 yılı kesin hesabının Parti Genel Başkanı tarafından Haziran ayı sonunakadar Anayasa Mahkemesi Başkanlığına sunulması gerektiği yönündeki 2820 sayılıKanun'un 74. maddesi ile getirilen kurala uyulmamıştır.
Diğer taraftan, 2009 yılı kesin hesap cetvelinin AnayasaMahkemesi Başkanlığına 31.08.2010 tarihinde verilmesi de 2820 sayılı Kanun'un74. madde hükümlerine aykırılık oluşturmaktadır.
Bu itibarla, Adalet Demokrasi ve Özgürlük Partisinin 2009yılı kesin hesabının ilk incelemesi sonucunda;
1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine;
2- a) Partinin 2009 yılı kesin hesabını, 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu'nun 74. maddesinde öngörülen sürede Anayasa Mahkemesi'nevermeyen parti sorumluları hakkında, aynı Kanun'un 111. maddesinin (b) bendiuyarınca,
b) Kesin hesaplarının incelenip ve onaylandığına ilişkinMerkez Karar ve Yönetim Kurulu kararı olmadığından 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu'nun 74. ve 111. maddesinin (b) bendi uyarınca,
yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına;
3.1.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar.verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Adalet Demokrasi ve Özgürlük Partisinin AnayasaMahkemesine verdiği 2009 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturandefter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren AnayasaMahkemesi Raportörü Zekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esas inceleme raporu,Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun'un ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde,Parti Genel Merkezinin 3.000 TL bağış gelirinin, 139,80 TL temsil ve ağırlamagiderinin, 334,64 TL haberleşme giderinin, 65 TL bakım onarım giderinin olduğuve 2.460,56 TL'nin ertesi yıla devrettiği anlaşılmaktadır.
Bu bilgilere göre Partinin, 2009 yılı kesin hesabınıngelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle2009 yılı birleşik kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun'a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
II- SONUÇ
Adalet Demokrasi ve Özgürlük Partisinin 2009 yılıkesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Partinin 2009yılı kesin hesabında gösterilen 3.000 TL gelir, 539,44 TL gider ile 2.460,56 TLnakit devrinin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- İlk İncelemetoplantısında verilen karar gereğince, Partinin 2009 yılı kesin hesabını2820 sayılı Kanunu'na 74. maddesinde öngörülen sürede Anayasa Mahkemesinevermeyen parti sorumluları hakkında aynı Kanun'un 111. maddesinin (b) bendiuyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,
3- İlk İnceleme toplantısında verilen karar gereğince, kesinhesaplarının incelenip ve onaylandığına ilişkin Merkez Karar ve Yönetim Kurulukararının olmaması nedeniyle Siyasi Partiler Kanunu'nun 74. ve 111. maddesinin(b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulmasına,
3.1.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN