ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2011/18 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/88
Karar Günü:17.12.2014
R.G.Tarih-Sayı:7.2.2015-29260
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Adalet ve Kalkınma Partisi 2010 yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN,Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ,Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal MümtazAKINCI ve Erdal TERCAN’ın katılımlarıyla 14.12.2011 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında;
1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,
2- Esas incelemenin yapılması için, Genel Merkez kesinhesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Adalet ve Kalkınma Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2010 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri vediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdePartinin 2010 yılı gelirlerinin 127.137.210,40 TL, giderlerinin 115.017.064,63TL olduğu, nakit mevcudu olarak devredilen tutarın ise 12.120.145,77 TL olduğuanlaşılmaktadır.
Partinin 2010 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu hâliyle 2010 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Partinin Genel Merkez gelirleri 78.443.293,58 TL olarakgösterilmiş olup bunun 52.716.932,00 TL’si Devletçe yapılan yardımlardan,538.265,74 TL’si bağışlardan, 3.319.166,79 TL’si parti mal varlığıgelirlerinden, 74,00 TL’si satış gelirlerinden, 46.916,66 TL’si sairgelirlerden, 3.701.259,96 TL’si sene sonundaki borçlardan ve 18.120.678,43TL’si geçen yıldan devreden nakit ve alacaklar toplamından oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti il örgütlerinin 2010 yılı gelirleri toplamı48.693.916,82 TL olup bunun 2.529.532,29 TL’si üye, milletvekili ve adayaidatlarından, 17.528.940,00 TL’si genel merkez yardımlarından, 16.941.056,54TL’si bağış ve yardımlardan, 20.935,35 TL’si parti mal varlığı gelirlerinden,61.437,02 TL’si satış, faaliyet ve yayın gelirlerinden, 495.728,68 TL’si sairgelirlerden, 6.832.230,82 TL’si sene sonundaki borçlardan ve 4.284.056,12 TL’sigeçen yıldan devreden nakit ve alacaklar toplamından oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezinin 2010 yılı giderleri toplamı69.154.704,41 TL olup bunun 6.480.886,01 TL’si personel giderlerinden,246.097,23 TL’si kira giderinden, 918.718,93TL’si haberleşme giderinden,209.604,75 TL’si basılı kağıt, kırtasiye ve diğer giderlerden, 2.216.168,92TL’si ısınma, aydınlatma, temizlik giderinden, 913.447,43 TL’si temsil veağırlama giderlerinden, 17.528.940,00 TL’si teşkilata yardımlardan, 662.020,86TL’si seyahat giderlerinden, 587.244,45 TL’si taşıma vasıta giderlerinden,4.018.044,73 TL’si basın yayın ve tanıtım giderlerinden, 303.474,63 TL’sivergi, sigorta, noter ve mahkeme giderlerinden, 233.390,46 TL’si gelir getiricimalzeme giderlerinden, 25.282.162,51 TL’si 12 Eylül referandum giderlerinden,6.665.775,57 TL’si sair giderler ve 2.888.727,93 TL’si geçen yıldan kalanborçlardan oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2011 yılına devreden alacaklar venakit mevcudu 9.288.589,17 TL’dir.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda uygun olmadığı belirtilenlerdışındaki giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiğisonucuna varılmıştır.
1- Parti ile doğrudan ilgisi bulunmayan gazeteci, yazar, sanatçı,akademisyen, davetli ve diğer kişilere ait uçak bilet bedeli olarak aşağıdakitabloda ayrıntılı olarak gösterilen 23.635,00 TL’nin parti bütçesindenödenmesinin nedenlerinin açıklanması ve söz konusu kişilerin parti ile ilgiliresmi görevlerinin belgeleriyle birlikte gönderilmesi Parti yetkililerdenistenmiştir.
Mahsup Fişinin
Kendisi Adına Ödeme Yapılan Kişilerin Ad ve Soyadları (Ünvanı)
Yolculuk Nedeni
Tutar
Tarihi
No’su
24.2.2010
328
Günseli ÖZEN OCAKOĞLU (Gazeteci)
Çalıştaya Katılım
303,00
Meliha OKUR (Gazeteci)
Çalıştaya Katılım
413,00
Şemsa OZAR (Akademisyen)
Çalıştaya Katılım
323,00
Kadriye BAKIRCI (Akademisyen)
Çalıştaya Katılım
333,00
İpek İLKKARACAN (Akademisyen)
Çalıştaya Katılım
403,00
Sibel ERASLAN (Gazeteci)
Çalıştaya Katılım
223,00
Hülya GÜLBAHAR (Sivil Top.Temc.)
Çalıştaya Katılım
263,00
Fatma BENLİ (Sivil Top.Temc.)
Çalıştaya Katılım
223,00
24.2.2010
329
Nuriye URAL (Yazar)
Eğitim Programı
243,00
Pınar İLKARACAN (Sivil Top.Temc.)
Çalıştaya Katılım
263,00
Esra TEKİL (Sivil Top.Temc.)
Çalıştaya Katılım
393,00
Kadriye Bakırcı (Akademisyen)
Atölye Çalışması
343,00
Neslihan AKBULUT (Akademisyen)
Çalıştaya Katılım
403,00
31.3.2010
866
Hüseyin PALA (Davetli)
Biriz İzmirizÇalıştayı
209,00
Ebru AKEL (Davetli)
Biriz İzmirizÇalıştayı
209,00
Yelda BAŞSARAÇ (Davetli)
Biriz İzmirizÇalıştayı
209,00
Hüseyin PALA (Davetli)
Biriz İzmirizÇalıştayı
194,00
Ebru AKEL (Davetli)
Biriz İzmirizÇalıştayı
259,00
Yelda BAŞSARAÇ (Davetli)
Biriz İzmirizÇalıştayı
259,00
15.3.2010
618
Süheyl UYGUR (Davetli)
Sosyal İşler Org.
193,00
Behzat UYGUR (Davetli)
Sosyal İşler Org.
193,00
Ahmet UYGUR (Davetli)
Sosyal İşler Org.
193,00
15.3.2010
620
Emine UÇAK (Akademisyen)
Medya ve Kadın Çalış.
253,00
Sibel ERASLAN (Gazeteci)
Medya ve Kadın Çalış.
223,00
Funda ELBAŞ (Gazeteci)
Medya ve Kadın Çalış.
313,00
Nurcan AKAD (Gazeteci)
Medya ve Kadın Çalış.
253,00
15.3.2010
622
Eyüp HAMİS (Sanatçı)
Kadın Hakları Zirvesi
303,00
Bülent ELMAS (Sanatçı)
Kadın Hakları Zirvesi
303,00
Oray YAY (Sanatçı)
Kadın Hakları Zirvesi
303,00
Göksel BAKTAGİR (Sanatçı)
Kadın Hakları Zirvesi
303,00
Selim GÜLER (Sanatçı)
Kadın Hakları Zirvesi
303,00
Emrullah ŞENGÜLLER (Sanatçı)
Kadın Hakları Zirvesi
303,00
Baki KEMANCI (Sanatçı)
Kadın Hakları Zirvesi
303,00
Yurdal TOKCAN (Sanatçı)
Kadın Hakları Zirvesi
303,00
15.3.2010
625
Sıtkı KARADENİZ (Davetli)
Sosyal İşler Davetlisi
154,00
Bilal GÖREĞEN (Davetli)
Sosyal İşler Davetlisi
219,00
Burcu Hilal GÖREĞEN (Davetli)
Sosyal İşler Davetlisi
219,00
Sıtkı KARADENİZ (Davetli)
Sosyal İşler Davetlisi
124,00
Bilal GÖREĞEN (Davetli)
Sosyal İşler Davetlisi
79,00
Burcu Hilal GÖREĞEN (Davetli)
Sosyal İşler Davetlisi
79,00
Buğra ÇANKIR (Davetli)
Sosyal İşler Davetlisi
208,00
Kemal ÇANKIR (Davetli)
Sosyal İşler Davetlisi
208,00
Nejla ÇANKIR (Davetli)
Sosyal İşler Davetlisi
208,00
22.3.2010
714
Kadriye Bakırcı (Akademisyen)
İstihdam Raporu
393,00
İpek AJASİLKKARACAN (Akademsyn)
İstihdam Raporu
413,00
Salih MEMACAN (Gazeteci)
Teşkilat Toplantısı
263,00
9.4.2010
972
Salih MEMACAN (Gazeteci)
Üniversiteler Toplantısı
203,00
30.4.2010
1126
Sinan ÇETİN (Davetli)
Üniversite Programı
633,00
Sinan ÇETİN (Davetli)
Üniversite Programı
60,00
Salih MEMACAN (Gazeteci)
Üniversite Programı
263,00
Emre AKÖZ (Üniversite Üyesi)
Üniversite Programı
392,00
30.4.2010
1128
Emine UÇAK ERDOĞAN (Gazeteci)
Toplantı
383,00
Çiğdem BİNBAY (Öğr. Görevlisi)
Toplantı
238,00
Hilal KAPLAN (Gazeteci)
Toplantı
333,00
Seylan MUNGAN (Yazar)
Toplantı
313,00
27.5.2010
1315
Salih MEMACAN (Gazeteci)
Üniversite Programı
203,00
Levent BİLGİ (Davetli)
Sempozyuma Katılım
174,00
Salih MEMACAN (Gazeteci)
Üniversite Programı
463,00
27.5.2010
1316
Nazife ŞİŞMAN (Yazar)
Vekil Eşleri Toplantısı
407,00
Süheyb ÖĞÜT (Yazar)
Teşkilat Çalışması
423,00
Nazife ŞİŞMAN (Yazar)
Teşkilat Çalışması
423,00
4.6.2010
1413
Erdal DEMİRKIRAN (Gazeteci)
Teşkilat Programı
179,00
Erdal DEMİRKIRAN (Gazeteci)
Teşkilat Programı
533,00
30.6.2010
1570
Salih MEMACAN (Gazeteci)
Teşkilat Programı
440,00
31.7.2010
1743
Serpil SANCAR (Davetli)
Dolmabahçe Buluşmaları
343,00
Nazik IŞIK (Davetli)
Dolmabahçe Buluşmaları
443,00
Halime GÜNER (Davetli)
Dolmabahçe Buluşmaları
443,00
Sema KENDİRCİ (Davetli)
Dolmabahçe Buluşmaları
343,00
31.7.2010
1746
Zeynel Abidin ERDEM (İşadamı)
Nesiller Buluşuyor Prog.
353,00
Mehmet ÖZTEKİN (Sanatçı)
Nesiller Buluşuyor Prog.
353,00
Habibe ÖZTEKİN (Sanatçı)
Nesiller Buluşuyor Prog.
353,00
Rujin OLKER (Sanatçı)
Nesiller Buluşuyor Prog.
214,00
Tülay ÖZÇELİK (Menajer)
Nesiller Buluşuyor Prog.
503,00
Bekir DÜNDAR (Sanatçı)
Nesiller Buluşuyor Prog.
373,00
Engin KARADEMİR (Sanatçı)
Nesiller Buluşuyor Prog.
373,00
Şahin KARADEMİR (Sanatçı)
Nesiller Buluşuyor Prog.
373,00
Engin SEVEN (Sanatçı)
Nesiller Buluşuyor Prog.
373,00
Ali BULAÇ (Gazeteci)
Nesiller Buluşuyor Prog.
373,00
Rujin OLKER (Sanatçı)
Nesiller Buluşuyor Prog.
279,00
Toplam
23.635,00TL
Parti yetkililerinin göndermiş oldukları açıklama, “İLGİ: 20.02.2014 tarih veDenetim Grubu (24)/3784/2014-9941 (24.02.2014-591149) sayılı yazınız.
İlgili yazınızda, Partimizin2010 yılı kesin hesabı ve ekindeki gelir gider belgeleri üzerinde yapılaninceleme sonucunda, aşağıda yer alan konularla ilgili olarak bilgilerimizeihtiyaç duyulduğu beyan edilmektedir. Sorulan hususlarla ilgili açıklamalarımızaşağıda sunulmuştur. Ancak açıklanması istenilen konuların 25.02.2011 tarih ve27857(mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6111 SayılıKanunun 180. Maddesinde yapılan değişiklik sonucunda yasaya aykırılık teşkiletmemektedir. Ayrıca 18.04.2013 tarih ve 28622 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan6456 Sayılı Kanununun 54. maddesi ile 2820 Sayılı Siyasi Partiler Kanununun74’ncü maddesi ile eklenen Geçici 19. maddesinde “anılan değişikliklerinyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi tarafındansonuçlandırılmamış denetimler hakkında da uygulanır” hükmü eklenerek değişiklikyapılmıştır. Lehimize olan söz konusu bu yasa değişikliğinin henüz mali denetimkararı verilmemiş olan geçmiş yıllara ait hesaplarımızın denetiminde de gözönünde tutularak değerlendirilmesini talep etmekteyiz.
Bu maddede parti ile doğrudanilgisi bulunmayan gazeteci, yazar, sanatçı, akademisyen, davetli ve diğerkişilere ait uçak bilet bedellerinin parti bütçesinden ödenmesinin nedenlerisorulmaktadır. Öncelikle Parti Tüzüğümüzün 88. maddesinde “Partiteşkilat kademelerince, yukarıda sayılanlar dışında partinin tüzük, yönetmelik,program ve kararlarında belirtilen konuları tanıtmak, hayata geçirmek, yerel,ülke veya dünya ölçeğinde var olan sorunlarla ilgili araştırma, plan, proje vestratejiler üretmek amacıyla hal ve vaziyetin gerekli kıldığı konularda vezamanlarda, partili veya partili olmayan uzman kişilerden, iş ve amaçlananhizmetin niteliğine göre, ücretli veya ücretsiz, sürekli veya geçici çalışacakşekilde genel merkez bünyesinde yahut il, ilçe ve beldeler düzeyinde ve yaygınşekilde çalışma grup ve komisyonları oluşturulabilir. Süreli veya süresizyayınlar yapılabilir.” hükümleri mevcuttur. Buna göre partide bir görevi olsunya da olmasın çalışmalarımıza katkı verebilecek herkesi davet edip onlarınbilgi ve tecrübelerinden yararlanılması amaçlanmıştır. Burada konu edilenhususların bu bağlamda değerlendirilmesini talep ediyoruz. Yapılan işlerindetayları ise aşağıdaki gibidir:
24.02.2010-328:Genel Merkez Kadın KollarıBaşkanlığımızca 05.02.2010 tarihinde Genel Merkezbinamızda kadın istihdamının artırılmasının önündeki engeller ve somut çözümönerilerinin tartışıldığı bir çalıştay düzenlenmiştir. Bu çalıştaya siviltoplum temsilcileri, akademisyenler, gazeteciler ve partimizden milletvekilleriile Merkez Yürütme Kurulu üyeleri davet edilmiştir. Bu nedenle sözü edilenkişilerin Partimizce davet edilmeleri nedeni ile ulaşım giderleri partibütçesinden ödenmiştir. (EK-1)
24.02.2010-329:Genel Merkez Kadın KollarıBaşkanlığımızca Genel Merkez binamızda kadın-erkek eşitliği ile ilgili sorunlarve yeni çözüm önerilerinin paylaşıldığı bir çalıştay düzenlenmiştir. Buçalıştaya Partimizce davet edilen kişilerin ulaşım giderleri parti bütçesindenödenmiştir. (EK-2)
31.03.2010-866:Genel Merkez Sosyal İşlerBaşkanlığımızca 26 Mart 2010 tarihinde İzmir’de SosyalSorumluluk Kapsamında İzmir Tolerans ve İş Çalıştayı - Bir’iz İzmir’iz Sloganıile gerçekleştirilen bir etkinlik yapılmıştır. İzmir Mövenpick oteldegerçekleştirilen toplantıya İzmir’in önde gelen Sivil Toplum KuruluşuTemsilcileri, akademisyenleri ile sanatçılarının katılımı sağlanmış, İzmir’inturizm, sağlık, eğitim gibi konularda başlıca sorunlarının tespitihedeflenmiştir. Konuklar ağırlıklı olarak İzmir’den katılım sağlamış, İzmirdışında yaşayan İzmirliler de konuk olarak bu etkinlikte ağırlanmıştır. Bunedenle ulaşım giderleri parti bütçesinden ödenmiştir. (EK-3)
15.03.2010-618- 15.03.2010-625:Genel Merkez Sosyal İşler Başkanlığımıza bağlı olarakçalışmalarını yürüten Engelliler Koordinasyon Merkezi tarafından 5 Mart 2010 tarihinde Ankara Ak PartiGenel Merkez Konferans Salonunda gerçekleştirilen, Engellilerimize farkındalıkyaratmak ve konuyu gündeme taşımak amacıyla geniş katılımlı ve kamuoyunda sesgetiren bir etkinlik yapılmıştır. Programın amacı, ülkemizde yaşayanengellilerin zorluklara rağmen hedeflerinden vazgeçmemiş, sanatta, sporda ve dahabirçok farklı alanlarda başarılara imza atmış kişilerin başarılarına ortakolmak ve ülkemizde var olan 8,5 milyon engellimize de hayata bağlılıkları vealanlarına gösterdikleri hassasiyet ile örnek olmalarını sağlamaktır. SayınGenel Başkanımız Recep Tayyip ERDOĞAN ve Eşinin katılımı ile gerçekleştirilen“Hayata Sarılmak” adlı sunum, Partimizin daveti üzerine Süheyl ve Behzat UYGURtarafından yapılmıştır. Partimizce davet edilen kişilerin ulaşım giderleriparti bütçesinden ödenmiştir. (EK-4)
15.03.2010-620:Genel Merkez Kadın KollarıBaşkanlığımızca 17 Şubat 2010 tarihinde Genel Merkez binamızda 2010 yılı eylemplanı çerçevesinde şiddet, istihdam, eşitlik, medya konularında çalışmalardüzenlenmiştir. “Kadın ve Medya” konusu tartışılmıştır. Bu çalışmalara Partimizcedavet edilen kişilerin ulaşım giderleri parti bütçesinden ödenmiştir. (EK-5)
15.03.2010-622:Genel Merkez Kadın KollarıBaşkanlığımızca Genel Merkez binamızda 8 Mart 2010 tarihinde Uluslararası KadınHakları Zirvesi yapılmıştır. Bu zirveye birçok kesimden kişi davet edilmiştir.Sözü edilen kişilerin Partimizce Kadın Hakları Zirvesine davet edilmelerinedeni ile ulaşım giderleri parti bütçesinden ödenmiştir. (EK-6)
22.03.2010-714:Genel Merkez Gençlik KollarıBaşkanlığımızın 16.03.2010 tarihinde Van’da düzenlediği üniversitelilerteşkilat toplantısına Sayın Salih MEMECAN’ı konuşmacı olarak davet etmemiznedeni ile ulaşım gideri parti bütçesinden ödenmiştir. (EK-7) Ayrıca Genel Merkez KadınKolları Başkanlığımızca “kadın istihdamı” raporu hazırlatılmıştır. Raporuhazırlayan akademisyenler aynı zamanda sunumunu da yapmışlardır. Bu nedenleulaşım giderleri parti bütçesinden ödenmiştir.
09.04.2010-972:Genel Merkez Gençlik KollarıBaşkanlığımızın 09.04.2010 tarihinde Muğla’da düzenlediği toplantıya SayınSalih MEMECAN’ı konuşmacı olarak davet etmemiz nedeni ile ulaşım gideri partibütçesinden ödenmiştir. (EK-8)
30.04.2010-1126:Genel Merkez Gençlik KollarıBaşkanlığımızın 29.04.2010 tarihinde Erzurum’da düzenlediği medya konulutoplantıya Sayın Salih MEMECAN’ı, 29.04.2010 tarihinde Batman’da düzenlediğiGündem Değerlendirmesi Konulu söyleşimize Emre AKÖZ’ü ve 20.04.2010 tarihindeİzmir’de düzenlediği öğrencilerimize yönelik medya konulu toplantımıza SayınSinan ÇETİN’i konuşmacı olarak davet etmemiz nedeni ile ulaşım giderleri partibütçesinden ödenmiştir. (EK-9 )
30.04.2010-1128:Bu maddede sözü edilen kişilerGenel Merkez Kadın Kolları Başkanlığımızın değişik tarihlerdeki çalışmalarınakatkı vermeleri için davet edilmeleri nedeni ile ulaşım giderleri partibütçesinden ödenmiştir.
27.05.2010-1315:Genel Merkez Gençlik KollarıBaşkanlığımızın 09.05.2010 tarihinde Şanlıurfa’da düzenlediği Sempozyuma SayınLevent BİLGİ’yi, 08.05.2010 tarihinde Konya’da düzenlediği medya konulutoplantı ile 11.05.2010 tarihinde Trabzon’da düzenlediği üniversitelilertoplantısına Sayın Salih MEMECAN’ı konuşmacı olarak davet etmemiz nedeni ileulaşım gideri parti bütçesinden ödenmiştir. (EK-10)
27.05.2010-1316:Genel Merkez Kadın KollarıBaşkanlığımızca 12 Mayıs 2010 tarihinde Genel Merkez binamızda Sayın GenelBaşkanımızın Eşi Emine ERDOĞAN Hanımefendi’nin katıldığı “İnternet KullanımınınHayatımıza Etkileri” konulu genişletilmiş 23. dönem Milletvekili Eşleritoplantısı düzenlenmiştir. Sözü edilen kişiler bu toplantıya konuşmacı olarakPartimizin daveti üzerine katılmışlardır. Bu nedenle ulaşım giderleri partibütçesinden ödenmiştir. (EK-11)
04.06.2010-1413:Genel Merkez Gençlik KollarıBaşkanlığımızın 22.05.2010 tarihinde Diyarbakır’da, 25.05.2010 tarihinde deVan’da düzenlediği üniversiteliler teşkilat toplantısına Sayın Erdal DEMİPvKIRAN’ı konuşmacı olarak davetetmemiz nedeni ile ulaşım gideri parti bütçesinden ödenmiştir. (EK-12)
30.06.2010-1570:Genel Merkez Gençlik KollarıBaşkanlığımızın Erzurum’da düzenlediği Üniversiteler Teşkilat toplantımızdaSayın Salih MEMECAN’ı konuşmacı olarak davet etmemiz nedeni ile ulaşım gideriparti bütçesinden ödenmiştir. (EK-13)
31.07.2010-1743:Genel Merkez Kadın KollarıBaşkanlığımızca İstanbul’da “Dolmabahçe Buluşmaları” adlı bir etkinlikdüzenlenmiştir. Sözü edilen kişiler bu etkinliğe Partimizce davetedilmişlerdir. Bu nedenle ulaşım giderleri parti bütçesinden ödenmiştir.
31.07.2010-1746(17.12.2010-2781):Genel Merkez Sosyal İşler Başkanlığına bağlıçalışmalarını yürüten Yaşlılar Koordinasyon Merkezi tarafından 11 Aralık 2010tarihinde Mardin’de, Sosyal Sorumluluk etkinlikleri kapsamında “NesillerBuluşuyor” adlı bir organizasyon düzenlenmiştir. Organizasyonun ilkiİstanbul’da, ikincisi İzmir’de, üçüncüsü ise Sayın Genel Başkanımız RecepTayyip ERDOĞAN’ın katılımı ile Mardin Artuklu Üniversitesindegerçekleştirilmiştir. Programın amacı, alanında tanınmış iş adamı, akademisyen,gazeteci ve sanatçılar ile üniversite gençlerini bir araya getirerek tecrübepaylaşımını sağlamaktır. Bu nedenle davet ettiğimiz kişilerin ulaşım giderleriparti bütçesinden ödenmiştir. (EK-14)
EK-1: Sn. Doç.Dr. Şemsa ÖZARve Sn. Doç. Dr. Kadriye BAKIRCI’nın davet yazılarının suretleri ve programdetayları.
EK-2: Katılımcılara gönderilendavet yazısı sureti.
EK-3: Çalıştayın içeriğinianlatan üst yazı ve katılımcılar listesi.
EK-4: Etkinliğin içeriğinianlatan üst yazı, katılımcılar listesi, etkinlikle ilgili resimler, basındaçıkan haber kupürleri ve davetiye örneği.
EK-5: Katılımcılara gönderilendavet yazısı sureti, katılımcılar listesi ve program taslağı.
EK-6: Program taslağı vedavetiye örnekleri.
EK-7: Sn. Salih MEMECAN’ındavetiye yazısının sureti.
EK-8: Sn. Salih MEMECAN’ındavetiye yazısının sureti.
EK-9: Sn. Salih MEMECAN, Sn.Emre AKÖZ ve Sn. Sinan ÇETİN’in davetiye yazısının suretleri.
EK-10: Sn. Levent BİLGİ ve Sn.Salih MEMECAN’ın davetiye yazısının suretleri.
EK-11: Davetiye yazısı örneğive toplantı programı.
EK-12: Sn. Erdal DEMİRKIRAN’ındavetiye yazılarının sureti.
EK-13: Sn. Salih MEMECAN’ındavetiye yazısının sureti.
EK-14: Faaliyetin içeriğinianlatan üst yazı, katılımcılar listesi, toplantı tanıtım broşürü örneği,toplantıya ait fotoğraflar ve basında çıkan haberlere ait kupürler.
EK-15: Kartvizit örneği.
EK-16: Banka dekontlarınınsuretleri.”şeklindedir.
Siyasi partilerin bütçelerinden yapabilecekleriharcamalar, partilerin siyasi amaçlarının gerçekleştirilmesi için yapılmasıgerekli harcamalardır. Bu harcamalar mal ve hizmet alımı olabileceği gibi partitarafından gerekli görülen diğer harcamalar da olabilir. Ancak, partibütçesinden gerçekleştirilen harcamaların siyasi parti faaliyetleriyle illiyetbağının bulunması gerekmektedir.
2820 sayılı Kanun’un 70. maddesinin birinci ve ikincifıkralarında, “Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz. Birsiyasî partinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır.”;74. maddeye eklenen fıkrada, “Siyasi partiler amaçlarına ulaşmak içingerekli gördükleri siyasi faaliyetleri kapsamında her türlü harcamayapabilirler.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıdaki hususlar dikkatealındığında, söz konusu toplantılarınsiyasi parti amaçları doğrultusunda gerçekleştirilmesi ve ilgili kişilerin bilgi ve tecrübelerinden istifadeamacıyla davet edilmesi ve katılımcı listelerinde isimleribulunması nedeniyle, yapılan 23.635,00 TL’lik harcamanın 15.382,00 TL’likkısmının usulüne uygun olduğunun kabulü gerekir.
Diğer taraftan, programlara katılmaları için kendilerinedavetiye gönderilmeyen veya davetiyeleri tarafımıza sunulmayan ve katılımcılistelerinde de isimleri bulunmayan kişilerle ilgili harcamaların partiamaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliği adına yapılmış bir harcama olarakkabul edilmesi mümkün görülmediğinden; 2820 sayılı Kanun’un 70. maddesineaykırı olarak yapılan toplam 8.253,00 TL’nin, aynı Kanun’un 75. maddesi hükmüuyarınca Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.
2- Aşağıdaki tabloda yer alan kişilere aitkartvizit bedelinin Parti bütçesinden ödenmesinin nedenlerinin açıklanmasısorulmuştur.
Mahsup Fişinin
Kendisi Adına Ödeme Yapılan Kisilerin
Adı ve Soyadı (Ünvanı)
Tutar
Tarihi
No’su
25.1.2010
157
A. Mehmet ÇAKIR (Genel Başkan Danışmanı, Asistanı)
106,20
Çiğdem KARAASLAN (MKYK Üyesi)
212,40
Doç. Dr. Mazhar BAĞLI (MKYK Üyesi)
8.2.2010
241
Dr. İsmail SAFİ (Genel Sekreter Yard.)
212,40
Osman KÖKSAL (Genel Sekreter Yard.)
26.2.2010
367
Mustafa KURT (Teşkilat Başkanı)
318,60
Mustafa DEMİR (Yerel Yönetimler Başkanı)
Neslihan CENK (Sosyal İşler Başkanı)
Toplam
849,60 TL
Parti yetkilileri göndermiş oldukları açıklamada, “Bumaddede sorulan kartvizitler, ekte örneğinde görüleceği üzere Partimizinamblemi ve unvanını gösteren kurumsal kimliğe uygun renklerle hazırlanmış birkartvizittir. Parti yöneticilerimiz tarafından kullanılan ve partimizcebastırılan kartvizitler, partimizin temsili ile ilgili malzemedir ve bu nedenleparti bütçesinden ödenmiştir. (EK-15)” demişlerdir.
Kartvizit bastırılan kişilerin parti yöneticileri olmasısebebiyle yapılan 849,60 TL’lik giderin parti bütçesinden ödenmesinin usulüneuygun olduğunun kabulü gerekir.
3- Aşağıdaki tabloda yer alan fazla miktarda alınankitapların parti bütçesinden ödenmesinin nedenlerinin açıklanması sorulmuştur.
Mahsup Fişinin
Kitabın Adı - Yazarı (Miktarı)
Tutar
Tarihi
No’su
9.4.2010
975
Tarihe Düşülen Notlar - Yalçın AKDOĞAN (2000 Adet)
13.000,00
25.10.2010
2266
İnsanı Yaşat ki Devlet Yaşasın – Yalçın AKDOĞAN (500 Adet)
3.780,00
27.12.2010
2863
Recep Tayyip ERDOĞAN: Bir Liderin Doğuşu (2000 Adet)
27.000,00
Toplam
43.780,00 TL
Parti sorumluları göndermiş oldukları açıklamada, “Bumaddede konu edilen kitaplar, parti teşkilatımıza dağıtılmak üzere satınalınmıştır. İçeriklerinde sayın genel başkanımızın hayatından kesitler, ülkesorunlarına, insan haklarına ve demokrasiye bakış açısı yer almaktadır. AyrıcaAK Partinin kurulmasına sebep olan olaylar vb. konular anlatılmaktadır. Bunedenle parti bütçesinden ödenmiştir.” demişlerdir.
Alımı yapılan kitaplardan bir kısmının Parti GenelBaşkanı’nın siyasi hayatıyla ilgili, bir kısmının da Partinin Avrupa Birliği veiç meselelerle ilgili siyasi düşünceleriyle ilgili olması ve bu kitaplarınParti teşkilatlarına dağıtılması nedeniyle yapılan 43.780,00 TL’lik giderin Partibütçesinden ödenmesinin usulüne uygun olduğunun kabulü gerekir.
4- Yerel televizyon temsilciler toplantısı içinkonaklama ve ulaşım gideri olarak 16.662,70 TL’nin Parti bütçesindenödenmesinin nedenlerinin açıklanması parti yetkililerinden sorulmuştur.
Mahsup Fişinin
Fatura Seri No - Kim Adına
Tutar
Tarihi
No’su
08.03.2010
513
8851- Emek İnşaat ve İşletme A.Ş.
1.260,00
166993- Cihan Otomotiv
159,30
166992- Cihan Otomotiv
1.274,40
701456- Gürler İnşaat Turizm ve Ticaret A.Ş.
6.789,00
9041- Emek İnşaat ve İşletme A.Ş.
7.180,00
Toplam
16.662,70 TL
Parti yetkilileri göndermiş oldukları açıklamada, “SiyasiPartiler için medya çok önemli bir araçtır. Ulusal ve yerel medyanın daPartimizle ilgili haberleri doğru vermelerini çok önemsiyoruz. Bu nedenle öndegelen yerel medya temsilcilerini Genel Merkezimize geleneksel olarak davet edipbilgilendirme yapmaktayız. Kendilerine ulaşan haberlerin Partimizden teyitedilmeden kullanılmamasının önemini vurgulamaktayız. Bu amaçla davet ettiğimizyerel medya temsilcilerinin sadece otel konaklama giderleri ile kaldıklarıotelden Genel Merkezimize ulaşımlarının sorunsuz bir şekilde sağlanması içinyapılan otobüs kiralama giderleri Partimiz bütçesinden karşılanmıştır.” demişlerdir.
Siyasi partilerin bütçelerinden yapabilecekleriharcamalar, partilerin siyasi amaçlarının gerçekleştirilmesi için yapılmasıgerekli harcamalardır.2820 sayılı Kanun’un 70. maddesinin birinci ve ikincifıkralarında, “Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz. Bir siyasîpartinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır.”; 74.maddeye eklenen fıkrada, “Siyasi partiler amaçlarına ulaşmak için gerekligördükleri siyasi faaliyetleri kapsamında her türlü harcama yapabilirler.”hükümleri yer almaktadır.
Bir siyasi partinin politikalarının, faaliyetlerinin, osiyasi partiyle ilgili gelişmelerin takip edilmesi ve yazılı veya görselmedyada paylaşılması gazetecilerin görevidir. Basın mensuplarının siyasipartilerin toplantı veya organizasyonları izlemek ve/veya buradan haber yapmakamacıyla yapacakları giderler de kendi kuruluşları tarafından karşılanmasıgereken yönetim giderleridir. Dolayısıyla, bu giderlerin Parti tarafındankarşılanması 2820 sayılı Kanun’un 70. maddesinde belirtilen, “siyasipartilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı” hükmüne aykırıdır.Basın mensuplarının yapacakları giderlerin kendi kuruluşları tarafındankarşılanması gereken yönetim gideri olduğu dikkate alındığında, basınmensuplarının giderlerinin Parti yerine kendi ait oldukları kuruluşlarcakarşılanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Haber, yorum ve gözlem amacıylayapılan gazetecilik faaliyetinin gideri Parti bütçesinden karşılanamayacağından16.662,70 TL’nin Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.
5- 06 AK 7886 plakalı 2008 Audi marka aracınİzmir’de kaza yapması sonucu, tamir bedeli olarak 22.3.2010 tarih ve 711 no’lumahsup fişiyle ödenen toplam 5.851,40 TL’nin, zorunlu trafik sigortası/kaskokapsamında karşılanması gerekirken karşılanmayıp Parti bütçesinden ödenmesinin nedenlerininaçıklanması; buna ilişkin olarak sigorta şirketlerinden Partiye herhangi birödeme yapıldı ise makbuzunun gönderilmesi parti yetkililerinden istenmiştir.
Parti yetkilileri göndermiş oldukları açıklamada, “Bu maddede belirtilen hasar bedeliile ilgili olarak kasko firmasından 27.04.2010 tarih ve 1078 nolu mahsup fişiile 4.886,00 TL, 01.06.2010 tarih ve 1361 nolu mahsup fişi ile de 879,00 TLolmak üzere toplam 5.765,00 TL tahsil edilmiş olup buna ilişkin bankadekontları (EK-16)’de sunulmuştur.” demişlerdir.
Zorunlu trafik sigortası/kasko kapsamında sigorta firmasıtarafından karşılanması gerekirken karşılanmayıp Parti bütçesinden ödemesiyapılan toplam 5.851,40 TL’nin 5.765,00 TL’sinin ilgili firma tarafından Partiye ödenmesinden dolayıdenecek kalmamıştır. Ödemesi yapılmayan 86,40 TL’nin Hazineyeirat kaydedilmesi gerekir.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin 2010 yılı giderleri toplamı45.862.360,22 TL olup bunun 3.453.108,64 TL’si personel giderlerinden,5.866.467,11 TL’si kira giderinden, 3.657.897,30 TL’si haberleşmegiderlerinden, 996.840,63 TL’si basılı kağıt, kırtasiye ve diğer giderlerinden,2.776.522,58 TL’si ısınma, aydınlatma, temizlik giderlerinden, 9.645.504,95TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 230.165,10 TL’si teşkilatayardımlardan, 703.420,41 TL’si seyahat giderlerinden, 1.255.796,37 TL’si taşımavasıta giderlerinden, 3.901.153,67 TL’si basın yayın ve tanıtım giderlerinden,1.751.155,10 TL’si vergi, sigorta, noter ve mahkeme giderlerinden, 568.516,68TL’sigelir getirici malzeme giderlerinden, 674.304,74 TL’si 12 Eylül referandumgiderlerinden, 4.361.066,40 TL’si sair giderlerden ve 6.020.440,54 TL’si geçenyıldan kalan borçlardan oluşmaktadır.
Parti il ve bağlı ilçe örgütlerinin 2011 yılına devredennakit ve alacaklar mevcudu 2.831.556,60 TL’dir.
Parti il örgütlerinin 2010 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Partinin 2010 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
Partinin 2010 yılı içinde edindiği 359.955,25 TLtutarındaki taşınır mal, menkul kıymet ve telif hakkının 2820 sayılı Kanun’auygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Adalet ve Kalkınma Partisinin 2010 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
1- Partinin 2010 yılı kesin hesabında gösterilen127.137.210,40 TL gelir ve 115.017.064,63 TL gider ile 12.120.145,77 TL gelecekyıla nakit devrinin kasa ve banka devrinin Hazineye gelir kaydedilenler dışındakalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna,
2- 2820 sayılı Kanun’un 70. maddesine aykırı olarakpartinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği adına yapılmışharcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 25.002,10 TL karşılığı partimalvarlığının, 2820 sayılı Kanun’un 75. maddesi uyarınca Hazineye iratkaydedilmesine,
17.12. 2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN