ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2010/22 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2013/143
Karar Günü:11.12.2013
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Adalet ve Kalkınma Partisi 2009 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HaşimKILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Serruh KALELİ, Fulya KANTARCIOĞLU, AhmetAKYALÇIN, Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, RecepKÖMÜRCÜ, Alparslan ALTAN, Burhan ÜSTÜN, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI veErdal TERCAN’ın katılımlarıyla 13.7.2011 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında;
“Adalet ve Kalkınma Partisi’nin 2009 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
2- Genel Merkez kesinhesabının dayanağını oluşturangelir-gider belgeleri ile defter kayıtlarının gönderilmesi için AnayasaMahkemesi İçtüzüğü’nün 16. maddesi uyarınca Parti’ye bu kararın tebliğindenitibaren 30 gün süre verilmesine, OYBİRLİĞİYLE” karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Adalet ve Kalkınma Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği2009 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren Raportör Ömer DURAN tarafındanhazırlanan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde,Partinin 2009 yılı gelirleri toplamının 151.403.101,49 TL, borçlarının8.909.168,47 TL, giderleri toplamının 138.932.813,96 TL olduğu, alacaklarının22.404.734,55 TL ve 2010 yılına devreden nakit mevcudunun da 1.025.278,55 TLolduğu anlaşılmaktadır.
Partinin 2009 yılı kesin hesabının, Merkez Karar veYönetim Kurulunun 21.6.2010 tarih ve 148 sayılı kararı ile kabul edilerekonaylandığı görülmüştür.
Bu itibarla, Adalet ve Kalkınma Partisinin 2009 yılıkesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardanoluştuğu, bu hâliyle Partinin 2009 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezinin gelirleri 95.488.862,07 TL olarakgösterilmiştir.
Söz konusu gelirin 1.991.324,02 TL’si satış gelirleri,4.070.698,71 TL’si mal varlığı gelirleri, 88.489.059,00 TL’si devletçe yapılanyardımlar, 97.306,34 TL’si sair gelirler ve 840.474,00 TL’si de bağış ve yardımgelirlerinden oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin 2009 yılı muhasebe kayıtlarınıntutulduğu yevmiye defteri Çankaya İlçe Seçim Kurulu tarafından onaylanmıştır.
Adalet ve Kalkınma Partisi 2009 yılı defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Partinin 81 il örgütünün 2009 yılı gelirleri 55.914.239,42TL olarak gösterilmiştir.
Söz konusu gelirin 139.570,95 TL’si üye giriş aidatı,2.036.148,93 TL’si yıllık üye aidatı, 35.050,00 TL’si milletvekili aidatı,9.872.480,48 TL’si aday adaylığı özel aidatı, 136.809,21 TL’si satış gelirleri,20.266.430,98 TL’si genel merkez yardımları, 13.566,07 TL’si parti mal varlığıgelirleri, 1.729.003,79 TL’si sair gelirler ve 21.685.179,01 TL’si de bağış veyardım gelirlerinden oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin kesin hesap çizelgelerinin gelirbölümünde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğusonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezinin 2009 yılı giderleri 74.447.898,68TL olarak gösterilmiştir.
Söz konusu giderlerin 6.031.067,57 TL’si personelgiderleri, 107.897,65 TL’si kira giderleri, 887.251,80 TL’si haberleşmegiderleri, 139.164,59 TL’si basılı kağıt ve kırtasiye gideri, 2.334.915,68TL’si ısıtma, aydınlatma ve teşkilat gideri, 144.871,91 TL’si temsil ağırlamagiderleri, 20.266.702,47 TL’si teşkilatlara yapılan yardımlar, 449.449,79 TL’siseyahat gideri, 527.148,71 TL’si taşıma ve vasıta giderleri, 7.034.316,92 TL’sibasın yayın ve tanıtım giderleri, 262.006,50 TL’si vergi, noter, sigorta vemahkeme masrafları, 44.296,93 TL’si gelir getirici malzeme giderleri,32.662.270,03 TL’si seçim giderleri, 426.813,83 TL’si demirbaş alım giderleri,39.226,70 TL’si hak alım giderleri, 1.568.233,61 TL’si araştırma ve geliştirmegideri, 637.494,42 TL’si yemekhane giderleri, 387.680,75 TL’si güvenlik hizmetgideri, 241.289,86 TL’si bilgi işlem giderleri ve 255.798,96 TL’si de diğerçeşitli giderlerden oluşmaktadır.
Genel Merkezin 2009 yılı defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen konular dışındakigiderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.
1- Partiyetkililerinden, 11.3.2009 tarihli ve 521 numaralı Mahsup Fişi ile YerelYönetimler Başkanı’nın oğlu sıfatıyla Furkan TANRIVERDİ’ye ait 342,00 TL uçakbiletinin Parti bütçesinden ödenmesi nedeninin açıklanması ile adı geçeninPartide resmi bir görevi varsa belgeleriyle birlikte bildirilmesi istenmiştir.
Parti yetkilileri göndermiş oldukları açıklamada, “Bumaddede sorulan 342,00 TL tutarındaki uçak bileti, o tarihte Partimizin YerelYönetimlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcılığı görevini yürüten Sn. HüseyinTANRIVERDİ'nin oğlu Furkan TANRIVERDİ’ye aittir, ancak o dönemde FurkanTanrıverdi Genel Merkez Gençlik Kollarında Yerel Yönetimler Başkanlığında komisyonüyesi olarak görevli olduğundan Parti faaliyeti nedeni ile yapmış olduğuseyahate ait harcama Parti bütçesinden karşılanmıştır.” demişlerdir.
Siyasi partilerin bütçelerinden yapabilecekleriharcamalar parti siyasi amaçlarının gerçekleştirilmesi için yapılması gerekliharcamalardır. Dolayısıyla partiler, bu amaçla gerçekleştirilecek harcamalardolayısıyla mal ve hizmet alımı yapabileceği gibi diğer harcamaları dagerçekleştirilebilir. Ancak, doğal olarak bu harcamaların gerçekleştirilmesiiçin harcamanın yapıldığı hizmet ve kişi ile siyasi parti arasında bir illiyetbağının bulunması gerekmektedir.
2820 sayılı Kanun’un 70. maddesinin birinci ve ikincifıkralarında; “Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz. Birsiyasî partinin bütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır.”;75. maddesinin dördüncü fıkrasında ise “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda,o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veyakanuna uygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineyegelir kaydedilmesine karar verir.” hükümleri yer almaktadır.
Gönderilen açıklamada, gerçekleştirilen hizmetin neolduğu ve Partinin hangi amacına hizmet ettiği ortaya konulmadığı gibi anılankişinin Partide resmi bir görevi varsa belgeleriyle birlikte bildirilmesiistenmiş olmasına rağmen bu konuda herhangi bir belge sunulmamıştır. Bunedenle, söz konusu giderin Parti adına yapılmış bir gider olarak kabuledilmesi mümkün değildir. 342,00 TL’nin Hazineye irad kaydedilmesi gerekir.
2- Partiyetkililerinden, personel için düzenlenen kartvizit bedeli olarak 2.230,20TL’nin Parti bütçesinden ödenmesi nedenlerinin bildirilmesi istenmiştir.
Parti yetkilileri göndermiş oldukları açıklamada, “Partimizinkurumsal kimliği adı altında çeşitli kademeleri tarafından iç ve dışyazışmalarında kullandığı, Parti yöneticilerimiz tarafından kullanılankırtasiye masraflarına ait olması nedeni ile Parti bütçesinden ödenmiştir.”demişlerdir.
Siyasi partilerin bütçelerinden yapılacak harcamaların siyasifaaliyetler için olması gerektiği ve harcamaların tamamının parti tüzelkişiliği adına yapılacağı tartışmadan uzaktır. Nitekim 2820 sayılı Kanun’un 70.maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, “Siyasi partilerin giderleriamaçlarına aykırı olamaz. Bir siyasi partinin bütün giderleri, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılır.”; 75. maddesinin dördüncü fıkrasında ise “AnayasaMahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğunave kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderlerdolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir.”hükümleri yer almaktadır.
Kişilerin kendilerini tanıtıcı kartvizit bedelleri özelgiderler olup harcama belgeleri üzerinden bu kartvizitlerin Parti ile ilgisi kurulamamıştır.Bu ve benzeri giderler, Parti tarafından karşılanacak yönetim gideri olmadığıgibi siyasi faaliyetin icrası nedeniyle yapılan harcamalardan da değildir. Zirakartvizitler, kişilere özgü tanıtım yapmakta yani şahsi ihtiyaç niteliğini haizolmaktadır. Dolayısıyla, özel gider olarak kabul edilen kartvizit bedelininparti amacına yönelik harcama olarak değerlendirilemeyeceği açıktır. 2.230,20TL’nin Hazineye irad kaydedilmesi gerekir.
M. Emin KUZ bu görüşe katılmamıştır.
3- Partiyetkililerinden, 24.11.2009 tarihli ve 2727 numaralı Mahsup Fişi ile 14.İstişare Toplantısı’na katılım nedeniyle Parti Merkez Karar Yürütme Kurulu üyeçocuklarının 1.678,00 TL tutarındaki uçak yolcu bilet bedellerinin Partibütçesinden ödenmesi nedeninin açıklanması istenmiştir.
Parti yetkilileri göndermiş oldukları açıklamada, “Partimizinher yıl düzenli olarak yılda iki kez düzenlediği istişare toplantılarına,Kurucu üyelerimizin, MKYK ve MYK üyelerimizin ve milletvekillerimizin aileleriile birlikte davet edilmeleri nedeni ile bu maddede sorulan Merkez KararYürütme Kurulu üye çocuklarının 1.678,00 TL tutarındaki uçak yolcu biletbedelleri Parti bütçesinden ödenmiştir.” demişlerdir.
Siyasi partilerin bütçelerinden yapılacak harcamalarınsiyasi faaliyetler için olması gerektiği ve harcamaların tamamının parti tüzelkişiliği adına yapılacağı tartışmadan uzaktır. Nitekim, 2820 sayılı Kanun’un70. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, “Siyasi partilerin giderleriamaçlarına aykırı olamaz. Bir siyasi partinin bütün giderleri, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılır.”; 75. maddesinin dördüncü fıkrasında ise “AnayasaMahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğunave kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderlerdolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir.”hükümleri yer almaktadır.
Buna göre, yalnızca parti tüzel kişiliği adına olangiderler parti bütçesinden karşılanabilmektedir. Ancak, yukarıda belirtilengiderler tamamıyla şahsi nitelikteki harcamalardır. Zira, siyasal partilerinkendi tüzel kişilikleri dışında Merkez Karar Yürütme Kurulu üyelerininçocuklarının yapılacak herhangi bir toplantı için gerçekleştireceği tümharcamalar tamamıyla kendilerini ilgilendirmekte olup parti ya da siyasalfaaliyetle ilgileri bulunmadığından bu harcamalar özel gider olarak kabuledilmektedirler.
Dolayısıyla, anılan giderler, Parti tarafındankarşılanacak yönetim gideri değildir. Bu giderlerin kişisel olması nedeniyleParti amacına yönelik harcama olarak kabulü de mümkün değildir.. Bu giderlerinkişisel nitelikte olması nedeniyle Parti amacına yönelik harcama olarakdeğerlendirilemeyeceği açıktır. 1.678,00 TL’nin Hazineye irad kaydedilmesigerekir.
4- Partiyetkililerinden, 20.11.2009 tarihli ve 2701 numaralı Mahsup Fişi ile BakanDanışmanları Değerlendirme Toplantısında, bakan danışmanları ve görevlilerineKurban Bayramı hediyesi olarak verilmek üzere hediyelik paketli çikolataalınması sonucu 739,40 TL’nin parti bütçesinden ödenmesi nedeninin açıklanmasıistenmiştir.
Parti yetkilileri göndermiş oldukları açıklamada, “Bumaddede sorulan 739,40 TL tutarındaki çikolata bedeli, Halkla İlişkilerBaşkanlığımızın Genel Merkez’de düzenlemiş olduğu Kurban bayramı bayramlaşmatöreninde kullanılması nedeni ile Parti bütçesinden ödenmiştir.”demişlerdir.
Parti yetkilileri açıklamalarında çikolataların her nekadar Parti Genel Merkezinde düzenlenen Kurban Bayramı bayramlaşma törenindekullanılması nedeni ile Parti bütçesinden ödendiğini ifade etmiş olsalar dayukarıda da belirtildiği üzere söz konusu çikolata bayramlaşma törenlerindegeleneksel olarak gelen misafir ve ziyaretçilere sunulan ikramlık çikolatalardeğil, bakan danışmanlarına verilmek üzere alınmış olan hediyelik paketliçikolatalardır. Nitekim, bu husus Parti yetkililerince onaylı olan ve20.11.2009 tarihli ve 2701 numaralı Mahsup Fişine ekli harcama talep formu ilede sabittir.
Siyasi partilerin bütçelerinden yapılacak harcamalarınsiyasi faaliyetler için olması gerektiği ve harcamaların tamamının parti tüzelkişiliği adına yapılacağı yukarıdaki maddelerde değerlendirilmişti. Nitekim,2820 sayılı Kanun’un 70. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, “Siyasipartilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz. Bir siyasi partinin bütüngiderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır.”; 75. maddesinindördüncü fıkrasında ise “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasipartinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanunauygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelirkaydedilmesine karar verir.” hükümleri yer almaktadır.
Buna göre, yalnızca parti tüzel kişiliği adına olangiderler parti bütçesinden karşılanabildiğinden, bir değerlendirmetoplantısında, siyasi partilerin, bu nevi bir hediye takdiminde bulunmasısiyasal faaliyet olarak kabul edilemez.
Dolayısıyla, anılan giderler, Parti tarafındankarşılanacak yönetim gideri değildir. Bununla birlikte siyasi faaliyetin icrasınedeniyle yapılan harcamalardan olmadıkları gibi bu giderlerin kişisel olmasınedeniyle Parti amacına yönelik harcama olarak değerlendirilemeyeceği açıktır.739,40 TL’nin Hazine’ye irad kaydedilmesi gerekir.
5- Partiyetkililerinden, 14.8.2009 tarihli ve 1774 numaralı Mahsup Fişi ile PartideDanışman olarak görev yapan Ayşe Hilal Sayan KOYTAK’a ait “Bucerius SummerSchool Katılım” nedeniyle 1.136,88 TL’lik Ankara-İstanbul,İstanbul-Hamburg, Hamburg- İstanbul ve İstanbul-Ankara aktarmalı uçak yolcubilet bedelinin ve 8.9.2009 tarihli ve 1906 numaralı Mahsup Fişi ile 387,00TL’lik Hamburg-İstanbul, İstanbul-İzmir aktarmalı uçak yolcu bilet bedelininparti bütçesinden ödenmesi nedeninin ve ayrıca görülen mükerrerliğinaçıklanması istenmiştir.
Parti yetkilileri göndermiş oldukları açıklamada, “Bumaddede sorulan 1.523,88 TL tutarındaki harcama, Partimizde Danışman olarakgörev yapan şahsın Bucerius Yaz Okulu’nda partimizin siyasi ve ekonomikdüşüncelerinin tanıtımı için yapılan bir seyahat olması nedeni ile Partibütçesinden ödenmiştir.” demişlerdir.
Parti yetkilileri göndermiş oldukları açıklamalarında,Partide danışman olarak görev yapan ilgilinin, Bucerius Yaz Okulu’nda Partininsiyasi ve ekonomik düşüncelerinin tanıtımı için yapılan bir seyahat olmasınedeni ile ulaşım masraflarının Parti bütçesinden ödendiğini ifade edip ilgilitoplantıya dair davetiyeyi açıklamalarına eklemiş, ancak mükerrerliğe ilişkinherhangi bir açıklama yapmamışlardır.
Söz konusu programa katılım nedeniyle ilk önce 1.136,88TL’lik uçak bileti ile 16.8.2009 tarihinde Ankara-İstanbul, İstanbul-Hamburg ve29.8.2009 tarihinde Hamburg-İstanbul ve İstanbul-Ankara aktarmalı uçak yolcubilet bedeli ödenmiştir. Ardından yine 387,00 TL’lik uçak bileti ile 29.8.2009tarihinde Hamburg-İstanbul ve İstanbul-İzmir aktarmalı uçak yolcu bilet bedelidaha ödenmiştir.
Mevcut biletlerin yapılan incelemesinden, anılan kişinin,29.8.2009 tarihinde önce Hamburg-İstanbul ve İstanbul-Ankara aktarmalı uçuşugerçekleştirmesi sonrasında da aynı gün Hamburg-İstanbul ve İstanbul-İzmiraktarmalı uçuşu gerçekleştirmesi hususu hayatın olağan akışına aykırı olduğuanlaşılmaktadır. Nitekim, yukarıda da ifade edildiği üzere Parti yetkililerigöndermiş oldukları açıklamalarında bu durumu açıklayan herhangi bir beyandabulunmamışlardır. Söz konusu harcamanın bu hâli ile kabulü mümkün değildir.387,00 TL’nin Hazine’ye irad kaydedilmesi gerekir.
6- Partiyetkililerinden, Parti ile doğrudan ilgisi bulunmayan gazeteci, yazar, misafir,eğitimci ve diğer kişilere ve ait uçak bilet bedeli olarak ayrıntısı aşağıdakitabloda gösterilen toplam 3.344,00 TL’nin Parti bütçesinden ödenmesi nedenininaçıklanması ve sayılan isimlerin varsa Parti ile ilgili görevlerininbildirilmesi istenmiştir.
Mahsup Fişinin
Kendisi Adına Ödeme Yapılan Kişilerin Adı Soyadı ve Unvanı (Unvanlar Ödeme Belgelerinden Alınmıştır.)
Yolculuk Nedeni
Tutar
Tarihi
No’su
30.4.2009
939
Özlem ALBAYRAK
(Gazeteci)
MDK Toplantısı
219,00
8.5.2009
1033
Özlem ALBAYRAK
(Gazeteci)
MDK Toplantısı
70,00
15.5.2009
1112
Sibel ERARSLAN (Gazeteci)
MYK Toplantısına Katılım
403,00
20.5.2009
1135
Naci BOSTANCI
(Eğitimci)
Gençlik Şöleni Katılım
189,00
Yasin AKTAY
(Eğitimci)
Gençlik Şöleni Katılım
233,00
Ece TEMELKURAN
(Yazar)
MYK Toplantısına Katılım
243,00
10.7.2009
1575
Yasin AKTAY
(Konuşmacı)
Geçlik Kampı
363,00
14.8.2009
1774
Funda AKYOL
(Yeşilay Uzmanı)
MKYK Toplantısı
273,00
Havva SULA
(Yeşilay Uzmanı)
MKYK Toplantısı
323,00
9.12.2009
2831
Bejan MATUR
(Yazar)
MYK Toplantısına Katılım
70,00
31.12.2009
3005
Çiğdem BİNBAY
(Misafir)
Kadın Kolları Toplantısı
238,00
Hamide SÜRÜCÜ
(Misafir)
Kadın Kolları Toplantısı
238,00
Seylan MUNGAN
(Misafir)
Kadın Kolları Toplantısı
263,00
Emine UÇAKERDOĞAN (Misafir)
Kadın Kolları Toplantısı
219,00
Toplam
3.344,00 TL
Parti yetkilileri göndermiş oldukları açıklamada, “Bumaddede sorulan toplam 3.344,00 TL tutarındaki harcama Partimizin Kadın KollarıBaşkanlığı ile Gençlik Kolları Başkanlığının düzenlemiş olduğu MYK, MKYK veÇalıştaylarında işlenen konuya ilişkin davet edilen kişilere ait olması nedeniile Parti bütçesinden ödenmiştir.” demişlerdir.
Parti yetkililerince uçak bilet bedeli ödemeleri içinileri sürülen, toplantıların Parti tarafından gerçekleştirilmesi ve ilgilikişilerin davet üzerine toplantılara katılımı nedeniyle ödeme yapılmasıkarşısında yapılan harcamaların usulüne uygun olduğunun kabulü gerekir.
Serruh KALELİ, Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ ve Recep KÖMÜRCÜ bu görüşe katılmamıştır.
7- Partiyetkililerinden, 3.6.2009 tarihli ve 1304 numaralı Mahsup Fişi ile gazeteciMehmet ALTAN’ın Ankara Hilton SA’da bir gecelik konaklama bedeli tutarı olan404,13 TL’nin ve 9.7.2009 tarihli ve 1556 numaralı Mahsup Fişi ile Ali AtıfBİR’in Ankara Aktif Metropolitan Oteli’nde bir gecelik konaklama bedeli tutarıolan 100,00 TL’nin parti bütçesinden ödenmesi nedenlerinin açıklanmasıistenmiştir.
Parti yetkilileri göndermiş oldukları açıklamada, “Partimizindaveti üzerine İstanbul'daki Siyaset Akademisi faaliyetlerimiz için GazeteciSn. Mehmet ALTAN ve Sn. Ali Atıf BİR eğitimci olarak katılmıştır. Bu maddedesorulan 404,13 TL ve 100,00 TL tutarındaki konaklama giderleri bu nedenle Partibütçesinden ödenmiştir.” demişlerdir.
Parti yetkililerince yapılan açıklama ve anılanödemelerin Parti tarafından düzenlenen siyaset akademisi faaliyetleri içingerçekleşmiş olması, ilgili kişilerin de davet üzerine bu toplantılara eğitimciolarak katılımı nedeniyle yapılması karşısında harcamaların usulüne uygunolduğunun kabulü gerekir.
Serruh KALELİ, Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ ve Recep KÖMÜRCÜ bu görüşe katılmamıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Partinin 81 ili kapsayan 2009 yılı giderleri64.484.915,28 TL olarak gösterilmiştir.
Bunun 3.366.533,90 TL’si personel giderleri, 5.267.070,15TL’si kira giderleri, 4.627.472,43 TL’si haberleşme giderleri, 2.031.958,11TL’si basılı kağıt ve kırtasiye gideri, 3.325.866,89 TL’si ısıtma, aydınlatmave teşkilat gideri, 10.279.644,11 TL’si temsil ağırlama giderleri, 1.197.391,90TL’si teşkilatlara yapılan yardımlar, 941.078,76 TL’si seyahat gideri,2.267.459,40 TL’si taşıma ve vasıta giderleri, 6.094.982,99 TL’si basın yayınve tanıtım giderleri, 2.023.721,61 TL’si vergi, noter, sigorta ve mahkememasrafları, 2.594.061,84 TL’si gelir getirici malzeme giderleri, 15.165.937,10TL’si seçim giderleri, 333.420,26 TL’si taşıt alım giderleri, 1.621.711,14TL’si demirbaş alım giderleri, 1.595,00 TL’si hak alım giderleri, 518.435,49TL’si özel maliyetler, 399.666,25 TL’si araştırma ve geliştirme gideri ve2.426.907,95 TL’si de diğer çeşitli giderlerden oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin kesin hesap çizelgelerinin giderbölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Parti, 2009 yılında 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesiuyarınca değeri yüz lirayı aşan toplam 466.040,53 TL değerinde demirbaş eşyaniteliğinde taşınır mal ve hak ediniminin olduğu, taşınmaz mal edinimininbulunmadığı anlaşılmıştır.
Parti tarafından 2009 yılında edinilen, değerleri toplamı466.040,53 TL olan taşınır mallar ve diğer program ve hakların tamamı satınalma suretiyle edinilmiştir. Bu mallar, çoğunluğu itibariyle muhtelif büromalzemelerinden (toplantı masa ve sandalyeleri, kitap, projeksiyon cihazı,yazıcı, ısıtıcı, fax makinesi, bilgisayar, televizyon, klima, turnike, dolap,halı, kilim, şifreli kasa, hard disk, mutfak eşyaları, elektrik sobası, eltelsizi vb.) oluşmaktadır.
Parti tarafından sayılan mallar dışında edinilmiş bulunançeşitli bilgi sistem yazılımları, mevzuat ve içtihat programları, kütüphaneotomasyon programları ve virüs yazılım lisansları da kullanılmaktadır.
Adalet ve Kalkınma Partisinin 2009 yılı kesin hesabınınve eklerinin incelenmesinde, Parti’nin 2009 yılında edindiği değeri yüz lirayıaşan taşınır mal ve hak edinimlerinin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Adalet ve Kalkınma Partisi 2009 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
1- Partinin 2009yılı kesin hesabında gösterilen 151.403.101,49 TL gelir, 8.909.168,47 TL borç,138.932.813,96 TL gider, 22.404.734,55 TL alacak ile 1.025.278,55 TL devredennakit mevcudunun Hazineye gelir kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldekibilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nauygun olduğuna OYBİRLİĞİYLE,
2- 2820 sayılıKanun’un 70. maddesine aykırı olarak Parti amaçlarına uygun olmayan ve Partitüzel kişiliği adına yapılmış harcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 3.146,40TL karşılığı Parti malvarlığının 2820 sayılı Kanun’un 75. maddesi gereğinceHazineye irad kaydedilmesine OYBİRLİĞİYLE,
3- 2820 sayılıKanun’un 70. maddesine aykırı olarak Parti amaçlarına uygun olmayan ve Partitüzel kişiliği adına yapılmış harcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 2.230,20TL karşılığı Parti malvarlığının 2820 sayılı Kanun’un 75. maddesi gereğinceHazineye irad kaydedilmesine, M. Emin KUZ’un karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
4- Partitarafından gerçekleştirilen bazı toplantı ve organizasyonlara katılan gazeteci,yazar, misafir, eğitimci ve diğer kişilere ait 3.344,00 TL uçak bilet bedelleriile 504,13 TL otel konaklama giderlerinin Hazineye irad kaydedilmemesine,Serruh KALELİ, Mehmet ERTEN, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra Ayla PERKTAŞ veRecep KÖMÜRCÜ’nün karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA
11.12.2013 gününde karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
KARŞIOY
Adalet ve Kalkınma Partisinin 2009 yılı kesin hesabıincelemesinde, partinin düzenlediği ileri sürülen Merkez Yönetim Kurulu, Merkezkarar Yönetim Kurulu ve Çalıştaylarda da işlenen konular için davetlilereyönelik parti bütçesinden yapılan harcamaların yasaya uygunluk denetiminde;3.344 TL uçak bedeli ile 504.13 TL otel konaklama gideri gibi bazı harcamalarınyasaya uygun kabul edilmesi gerektiği yönündeki mahkememiz çoğunluk görüşünekatılınmamıştır.
Siyasi parti mali denetiminde, parti giderlerinin amacauygun harcandığının aranması asıl kuraldır. Harcamanın nitelenmesine yardımcıolacak kriterler kapsamında olmayan giderlerin uygun kabul edilmesinin mümkünolmayacağı düşünüldüğünde, yapılan tespitte anılan harcamaların partigörevlilerine ait olmadığı, adına harcama yapılanların davetli üçüncü kişilerolduğu ancak siyasi partinin bu kişilerin emek ve hizmetlerinden ne şekildeyararlanıldığına ilişkin bir bilgiye ulaşılmadığı, harcamaların anılan kişileradına yapılmasına ilişkin parti organlarınca alınmış bir harcama kararı dabulunmadığı anlaşılmaktadır.
2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesi giderin siyasi partitüzel kişiliği adına yapılacağına amir olup parti amacına da aykırı olmamasıgerektiğini ifade etmektedir.
Her türlü belirsizliği içinde barındıran, bu nedenlesiyasi parti amacına uygun harcanmadığına ilişkin şüpheyi ortadan kaldırmaya yönelikinandırıcı bilgi ve uygun belgeye de dayanmayan harcamaların, yasanın aradığıkoşullara uygun olduğunun kabulü mümkün değildir.
Devletten yardım alan veya almayan demokratik devletinvazgeçilmez kurumları siyasi partilerin bu konuda özenli davranmasınınbeklenilmesi hukuk devletinde bir zorunluluktur.
Anılan nedenler ile karşı çıkılan parti harcamalarınınyasanın aradığı şartları içermediğinden 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun75. maddesi gereği (bir çok mahkememiz kararında olduğu gibi) Hazineye iradınakarar vermek gerekir iken uygun harcama kalemi olarak kabulü düşüncesinekatılmak mümkün olmamıştır.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
KARŞIOY GEREKÇESİ
Adalet ve Kalkınma Partisi 2009 yılında gazeteci, yazar,misafir, eğitimci ve diğer kişiler için uçak bilet bedeli olarak 3.344.00 TL,yine gazeteci ve eğitimci olan kişiler için konaklama gideri olarak404.13+100.00 TL ödeme yapmıştır.
3.344.00 TL’nin, MYK ve MKYK çalıştaylarında işlenenkonuyla ilgili davet edilen kişiler olmaları nedeniyle 404.13+100.00 TL’nin isePartinin Siyaset Akademisi faaliyetlerine katılan kişiler olmaları nedeniyleParti bütçesinden yapılan ödemeler olduğu, Parti yetkilisi tarafından verilenyanıttan anlaşılmıştır.
2820 sayılı Kanun’un 70. maddesinde, siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bütün giderlerin o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılacağı, 75. maddesinde de buna uygun olmayan giderlerinhazineye gelir kaydedileceği öngörülmektedir.
İlgili Parti tarafından verilen yanıttan, yukarıdamiktarları belirtilen ödemelerin, Parti adına ve amaçlarına uygun olarakyapılmış harcamalar olarak kabul edilmesine imkân bulunmamaktadır.
Anayasa Mahkemesinin 11.07.2012 günlü, E.2010/51(SPMD) veK.2012/13 sayılı 20.09.2012 günlü Resmî Gazete’de, yine 28.09.2011 günlü,E.2010/44 ve K.2011/26 sayılı 27.10.2011 günlü Resmî Gazete’de yayımlanankararlarında da belirtildiği üzere, gazeteci, yazar, misafir, eğitimci ve diğerkişiler için yapılan söz konusu harcamaların Parti tüzel kişiliği adınayapılmış bir harcama olarak kabul edilmesi mümkün görülmemektedir.
Yukarda miktarları belirtilen ödemelerin, 2820 sayılıKanun’un 75. maddesi gereğince hazineye gelir kaydedilmesine karar verilmesigerekir.
Açıklanan nedenle çoğunluğun aksi yöndeki görüşünekatılmadım.
Üye
Mehmet ERTEN
KARŞIOY YAZISI
Adalet ve Kalkınma Partisi’nin denetin dönemine ilişkinolup parti ile doğrudan ilgisi bulunmayan gazeteci, yazar, misafir, eğitimci vediğer kişilere ait uçak bileti olarak toplam 3,344.00 TL tutarında masrafınparti bütçesinden karşılandığı anlaşılmakla:
Ödemenin nedeninin parti yetkililerinden sorulması veyanıt olarak, ödeme yapılan kişilerin Kadın Kolları Başkanlığı ve GençlikKolları Başkanlığının düzenlemiş olduğu MYK, MKYK ve çalıştaylarında işlenenkonuya ilişkin davet edilen kişiler olası nedeni ile parti bütçesinden ödendiğişeklinde açıklamada bulunulduğu;
Her ne kadar siyasi partiler kendi alanlarında yetkinkişi ve kurumlardan araştırma ve inceleme raporlarıyla da analiz çalışmalarıyapmalarını isteyebilecekleri, ancak gazetecilik mesleğinin aslında kamusal birhizmet olduğu gerçeği göz önüne alındığında siyasi partiler ile bu kişilerinuçak bileti, otel parası gibi bir maddi ilişki içinde bulunmasının hemyürütülen gazetecilik faaliyetinin tarafsızlığı, hem de kamunun nesnel vesağlıklı bilgi alma hakkı yönünden ciddi soru işaretlerine yol açacağınedeniyle etik olmadığı, etik olmayan bir harcamanın siyasi parti amaçlarınauygun olarak yapılmış sayılamayacağı,
Öte yandan davet masrafları parti tarafından karşılanangazeteciler dışındaki kişilerin de hangi amaçla toplantılara davet edildikleri,toplantılarda kendileri tarafından bir faaliyet yürütülüp yürütülmediği(konuşmacı, panelist, oturum yönetmekle görevli, eleştirmen gibi) hususunda biraçılama yapılamadığı, bu nedenle masrafların siyasi parti ile ilişkisininbelgelerle kanıtlanamadığı dikkate alınarak, bahse konu 3,344.00 TL’lıkmeblağın hazineye irat kaydedilmesi gerekmektedir. Söz konusu harcamanın siyasipartiler kanununa uygun harcama olarak kabul edilmesine katılmamaktayım.
Üye Osman Alifeyyaz PAKSÜT KARŞIOYGEREKÇESİ2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 70. maddesihükmüne göre siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olmayacağı vebütün giderlerinin siyasi partinin tüzel kişiliği adına yapılacağı belirtilmişolup, 75. maddesinde ise siyasi partinin amacına uygun olarak yapılmayanharcamaların hazineye irat kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
Anayasa Mahkemesi’nin önüne gelen benzer konularda daparti adına ve parti amaçlarına uygun olarak yapılmayan giderlerin parti tüzelkişiliği adına yapılmış bir harcama olarak kabul edilmediği ve hazineye iratkaydedilmesi yolunda karar verildiği bilinmektedir.
Dosyanın incelenmesinden partiye ait kesin hesaplardaparti ile doğrudan ilgisi bulunmayan gazeteci, yazar, misafir, eğitimci vediğer kişilere ait uçak biletleri toplamı 3.344.00 TL’nin ve konaklama bedeliolarak 404.13 TL ve 100.00 TL’nin parti gideri olarak gösterildiğianlaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle yukarıda belirtilen madde hükümleriuyarınca Siyasi Partiler Kanununa uygun bir harcama olarak kabul edilmesimümkün olmayan bu harcamaların Hazineye irat kaydedilmesi gerektiğinden çoğunlukgörüşüne katılmıyoruz.
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
KARŞIOY GEREKÇESİ
Adalet ve Kalkınma Partisi’nin 2009 Yılı Kesinhesabınınincelenmesi sonucunda, Kesinhesapta gösterilen giderlerden 2.230,20 TLkartvizit bedelinin Parti tüzel kişiliği adına yapılmış harcama olarakkabulünün mümkün görülmediği gerekçesiyle Hazineye gelir kaydedilmesine kararverilmiştir.
Kararın gerekçesinde, söz konusu harcamanın Partitarafından karşılanacak yönetim gideri olmadığı, siyasî faaliyetin icrasısebebiyle yapılan harcamalardan kabul edilemeyeceği ve kişisel harcama olduğubelirtilmiştir.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 6111 sayılı Kanunladeğişik 74. maddesinde, Anayasa Mahkemesi tarafından siyasî partilerin gelir vegiderlerine ilişkin olarak yapılacak kanuna uygunluk denetiminin, siyasîpartilerin amaçlarına ulaşmak için yapılmasında fayda görülen faaliyetleridaraltacak veya bu faaliyetlerin yerindeliğini içerecek şekilde yapılamayacağı,denetimde harcamaların gerçek mahiyetinin esas alınacağı ve siyasî partilerinamaçlarına ulaşmak için gerekli gördükleri siyasî faaliyetleri kapsamında hertürlü harcamayı yapabilecekleri hükme bağlanmıştır.
Yapılan denetimde Parti tarafından açıklanması istenen“Kartvizit” harcamalarının, niteliği itibariyle, “Unutmayınız Kartı”, “AntetliKağıt”, “Buklet Zarf” gibi kurumsal kimlikle ilgili kalemler için yapılan veParti tarafından karşılanacak yönetim giderleri kapsamında kanuna uygun bulunanharcamalardan bir farkı bulunmamaktadır. Parti yöneticilerinin ve Partitarafından uygun görülen görevlilerin kartvizitlerinin Parti tarafındanbastırılmasının, yukarıda belirtilen diğer malzemelerin bastırılmasından farkıbulunmadığı gibi, buna ilişkin giderlerin özel harcama olarak görülmesi demümkün değildir.
Kartvizit bedellerinin ve benzeri giderlerin Partitarafından karşılanacak yönetim gideri olmadığının veya siyasî faaliyetinicrası sebebiyle yapılan harcamalardan sayılamayacağının belirtilmesi, 2820sayılı Kanunun 74. maddesinde yapılan değişiklikle de bağdaşmaz.
Nitekim, anılan değişikliğe ilişkin Komisyon raporundada, “siyasî partilerin malî denetiminde; siyasî faaliyetler kapsamında… hizmetbinalarının kira, ısınma, aydınlatma, büro, kırtasiye ve personel giderlerigibi harcamaları gider olarak gösterebilmelerine… imkân sağlayan bir düzenleme”yapıldığı belirtilmiştir.
Bu sebeple, kartvizit harcamalarının Partiye değil,kişilere özgü, yani şahsî ihtiyaçlara ilişkin özel giderler olduğu; Partitarafından karşılanacak yönetim gideri olmadığı gibi siyasî faaliyetin icrasınedeniyle yapılan harcamalardan da olmadığı yönündeki tespitler, Kanunun 74.maddesiyle de siyasî faaliyetin anlam ve kapsamıyla da bağdaşmamaktadır.
Bu sebeplerle, Kararın 2.230,20 TL karşılığı Partimalvarlığının Hazineye gelir kaydedilmesine ilişkin bölümüne katılmıyorum.
Üye
M. Emin KUZ