ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2009/7 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/40
Karar Günü:4.6.2014
R.G.Tarih-Sayı:02.07.2014-29048
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Alternatif ve Değişim Partisi 2008 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Gelir ve giderin olmadığına dair kesin hesabın Tüzük’euygun şekilde kabul edildiğine dair imzalı Genel Kongre/Merkez Karar ve YönetimKurulu kararının gönderilmesi 27.1.2014 gün ve 33787353/107.02-145-556 sayılıyazı ile istenilmiş olmasına karşın Parti yetkilileri 19.2.2014 günlü yazıya, “Alternatifve Değişim Partisi (Al Parti) 17.11.2008 tarih ve İçişleri Bakanlığının 68635sayılı alındı belgesi ile kurulmuştur. 2008 yılı için bir (1) ay 13 günlükpartimizin hiçbir gelir ve giderinin olmadığı, bu konuda MKYK üyesi olan GenelBaşkan, Genel Başkan yardımcısı ve Genel Sekreterin Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığının kayıtlarında görüldüğü şekilde MKYK üyeleri olan bu şahıslarıntasdiki ile kesin hesabın MKYK tarafından onaylandığına dair yazı ektedir.” şeklindecevap vermişlerdir.
2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun;
“Merkezkarar, yönetim ve icra organları” başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrası, “Siyasipartilerin merkez karar, yönetim ve icra organları parti tüzüğünde belirtilenisim, şekil ve sayıda kurulur. Büyük kongrece seçilecek merkez organlarının herbirinin üye sayısı 15’den az olamaz.”
73.maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesi, “İller teşkilatından gönderilenlerve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.” ve dördüncü fıkrası,“Siyasi partilerin bütçeleri, bilançoları, gelir ve gider cetvelleri ile kesinhesaplarının nasıl düzenleneceği partilerin iç yönetmeliklerinde gösterilir.”
74.maddesi, “Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır.Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerininKanuna uygunluğunu denetler...
Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.”
111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, siyasi partilerin “74 üncü maddehükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadarhafif hapis ve onbeş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezasıverilir.”
şeklindedüzenlenmiştir.
2820 sayılıKanun’un 73. maddesinde, kesin hesapları karara bağlamanın merkez karar veyönetim kurulunca olacağı belirtilmesine karşın, Kanun’da merkez karar veyönetim kurulunun ne şekilde oluşacağına dair bir düzenleme yapılmamış, aksineorganların oluşumu parti tüzüğüne bırakılmıştır. Parti Tüzüğü’nde de organlarınoluşum ve görevleri belirtilmiştir.
Parti Tüzüğü’nün 9. maddesinde, Genel Kongre’nin Partinin en yetkiliorganı olduğu ve Parti hesaplarını inceleyip Parti bütçesini onaylayacağı, 25asıl Merkez Karar ve Yönetim Kurulu üyesini seçeceği; 10. maddesinde, MerkezKarar ve Yönetim Kurulu’nun Büyük Kongre’den sonra Parti’nin en üst karar veyönetim organı olduğu ve 25 asıl üyeden oluştuğu, Büyük Kongreye sunulacakbilançoyu, kesin hesap raporunu, bütçeyi, umumi faaliyet raporunu hazırlayacağıbelirtilmiştir. Parti yetkilileri 2008 yılı kesin hesabınınonaylandığına dair MKYK üyesi 3 kişi tarafından imzalanmış yazıyı göndermişiseler de Merkez Karar ve Yönetim Kurulu’nun 25 kişiden oluştuğu ve kesinhesabı onaylama şeklinde görev ve yetkisinin olmadığı dikkate alındığındaMerkez Karar ve Yönetim Kurulu üyesi 3 kişi tarafından imzalanan yazı kabuledilmemiştir.
Gelir vegiderin olmadığına ilişkin kesin hesabı onaylamanın Tüzük’te öngörülen şekildeyapılması ve yeterli imzanın olması gerekir. Kesin hesabın Tüzük’te istenenşekilde onaylandığına dair imzalı karar bulunmamaktadır.
Her ne kadar 10.6.2009 gününde gelir giderin olmadığınadair yazı ve ekleri sunulmuş görünse de 2820 sayılı Kanun’un 73. maddesininüçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “İller teşkilatındangönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkez karar veyönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.” biçimindekiifadeye göre kesin hesap cetvelinin incelenip kabul edildiğine vebirleştirildiğine ilişkin Tüzük’e uygun alınmış bir karar bulunmamaktadır.
Kesin hesapların incelenip kabul edildiğine vebirleştirildiğine ilişkin Tüzük’e uygun kararın olmaması hesabın tam olarak2820 sayılı Kanun’un 74. maddesine uygun sunulmadığını göstermektedir. Alternatifve Değişim Partisi 2008 yılı kesin hesabının Parti Genel Başkanı tarafındanHaziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesi Başkanlığına sunulması gerektiğiyönündeki anılan madde ile getirilen kurala uyulmamıştır.
Kesinhesapların incelenip onaylandığına ilişkin Tüzük’e uygun alınmış bir kabulkararı olmadığından 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi ve 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasalişlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.
Alternatif ve Değişim Partisi 2008 yılı kesin hesapcetvellerinin ilk incelemesi sonucunda;
1- İşin esasının incelenmesine,
2- Kesin hesapların incelenip onaylandığına ilişkinTüzük’e uygun olarak alınmış kararının olmaması nedeniyle 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun 74. ve 111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
4.6.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Alternatif ve Değişim Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2008 yılına ait belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içerenRaportör Zekeriya AYDIN tarafından hazırlanan esas inceleme raporu, Anayasa ve6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Partinin 17.11.2008 tarihinde kurulduğu, herhangi bir ilve ilçede teşkilatlanmadığı, Parti Genel Merkezi olarak kullanılan yerin birsenelik kira karşılığının 1.500 YTL (1.200 YTL kira, 300 YTL su, elektrik,telefon vs. karşılığı genel gider) olduğu ve bedelin 15.11.2015 tarihine kadarödeneceği belgelerden anlaşılmaktadır.
Parti, Genel Merkez olarak kiraladığı yerin 2008 yılıkira bedelleri ile genel giderlerini 2015 yılına kadar ödeyecek ve bu giderleriödemenin yapıldığı o yılın kesin hesabında gösterecektir. Ayrıca, yapacağı buödemeleri karşılamak için sağlayacağı gelirleri de o yıl içinde tahsil edipkesin hesaplara dâhil edebilecektir.
Bu itibarla, Partinin 2008 yılı kesin hesabının 2820sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Parti Genel Merkezine ait gelir ve gider belgelerininkaydedildiği 2008 yılı defterlerinin gönderilmesi 27.1.2014 gün ve33787353/107.02-145-556 sayılı yazı ile istendiği hâlde, Parti yetkilileri19.2.2014 günlü yazıya, “Partimiz kurulur kurulmaz siyasi partilerintutmakla yükümlü oldukları defterler 19.11.2008 tarihinde Çankaya İlçe SeçimKurulu Başkanı Hakim Ahmet PINAR tarafından tasdik edilerek onaylanmıştır.Defterlerimiz tarafınıza arz edilecektir.” şeklinde cevap vermişler veekinde işletme defterinin son sayfasının fotokopisini göndermişlerdir. Partiyetkilileri “Defterlerimiz tarafınıza arz edilecektir.” ifadesindebulunmalarına karşın bu güne kadar defterleri sunmamışlardır. Defterin aslınınsunulmaması nedeniyle Partinin 2008 yılına ilişkin gelir ve gider belgelerininkaydedildiği defterler yok kabul edilmiştir.
2820 sayılı Kanun’un 60. maddesinin birinci fıkrasında, “Herkademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri, gelen ve gidenevrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşya defteri tutmakzorundadırlar.”; beşinci fıkrasında, “Parti adına elde edilen gelirlerinalındığı ve yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığı ilgilidefterlere sıra ile ve belgeleri de belirtilerek geçirilir.”; altıncıfıkrasında, “Bütün defterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret olduklarıteşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir vetasdik edilir.” denilmiştir. Aynı Kanun’un 113. maddesinde de “BuKanunun 60 ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar, altı aydanbir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, biryıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.” hükmügetirilmiştir. Gelir ve giderlerin işlendiği defterler ibraz edilmediğinden Partisorumluları hakkında gerekli işlemlerin yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
IV- SONUÇ
Alternatif ve Değişim Partisinin 2008 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Partinin 2008 yılı kesin hesabının eldeki bilgi vebelgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygunolduğuna,
2- İlk İnceleme toplantısında verilen karar gereğince, kesinhesapların incelenip onaylandığına ilişkin Tüzük’e uygun olarak alınmışkararının olmaması nedeniyle 2820 sayılı Kanun’un 74. ve 111. maddesinin birinci fıkrasının (b)bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,
3- Genel Merkeze ait gelir ve gider belgelerininkaydedildiği defterlerin verilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Kanun’un 60. ve 113.maddelerine göre gerekli işlemlerin yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
4.6.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN