ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2010/14 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/41
Karar Günü:4.6.2014
R.G.Tarih-Sayı:02.07.2014-29048
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Alternatif ve Değişim Partisi 2009 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
II- İLKİNCELEME
Gelir ve giderin olmadığına dair kesin hesabın Tüzük’euygun şekilde kabul edildiğine dair imzalı Genel Kongre/Merkez Karar ve YönetimKurulu kararının gönderilmesi 27.1.2014 gün ve 33787353/107.02-146-557 sayılıyazı ile istenilmiş olmasına karşın Parti yetkilileri 19.2.2014 günlü yazı ile,“Alternatif ve Değişim Partisi (Al Parti) 01.01.2009 tarihi ile 31.12.2009tarihleri arasında 2009 yılında her hangi bir gelirinin olmadığı, giderininekli kira sözleşmesinde görüldüğü üzere henüz zamanı gelmediğinden ödenmediğiiçin tahakkuk gerçekleşmemiştir. Bundan dolayı gideri de yoktur. Bu konuda MKYKüyesi olan Genel Başkan, Genel Başkan yardımcısı ve Genel Sekreterin YargıtayCumhuriyet Başsavcılığının kayıtlarında görüldüğü şekilde MKYK üyeleri olan buşahısların tasdiki ile kesin hesabın MKYK tarafından onaylandığına dair yazıektedir.” şeklinde cevap vermişlerdir.
2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun;
“Merkezkarar, yönetim ve icra organları” başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrası, “Siyasipartilerin merkez karar, yönetim ve icra organları parti tüzüğünde belirtilenisim, şekil ve sayıda kurulur. Büyük kongrece seçilecek merkez organlarının herbirinin üye sayısı 15’den az olamaz.”
73.maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesi, “İller teşkilatındangönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkez karar veyönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.” vedördüncü fıkrası, “Siyasi partilerin bütçeleri, bilançoları, gelir ve gidercetvelleri ile kesin hesaplarının nasıl düzenleneceği partilerin içyönetmeliklerinde gösterilir.”
74.maddesi, “Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesince yapılır.Anayasa Mahkemesi, siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerininKanuna uygunluğunu denetler...
Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.”
111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, siyasi partilerin “74 üncü maddehükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadarhafif hapis ve onbeş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezasıverilir.”
şeklindedüzenlenmiştir.
2820 sayılıKanun’un 73. maddesinde, kesin hesapları karara bağlamanın merkez karar veyönetim kurulunca olacağı belirtilmesine karşın, Kanun’da merkez karar veyönetim kurulunun ne şekilde oluşacağına dair bir düzenleme yapılmamış, aksineorganların oluşumu parti tüzüğüne bırakılmıştır. Parti Tüzüğü’nde de organlarınoluşum ve görevleri belirtilmiştir.
Parti Tüzüğü’nün 9. maddesinde, Genel Kongre’nin Partinin en yetkiliorganı olduğu ve Parti hesaplarını inceleyip Parti bütçesini onaylayacağı, 25asıl Merkez Karar ve Yönetim Kurulu üyesini seçeceği; 10. maddesinde, MerkezKarar ve Yönetim Kurulunun Büyük Kongre’den sonra Parti’nin en üst karar ve yönetimorganı olduğu ve 25 asıl üyeden oluştuğu, Büyük Kongreye sunulacak bilançoyu,kesin hesap raporunu, bütçeyi, umumi faaliyet raporunu hazırlayacağı belirtilmiştir.Parti yetkilileri 2008 yılı kesin hesabının onaylandığına dair MKYK üyesi 3kişi tarafından imzalanmış yazıyı göndermiş iseler de, Merkez Karar ve YönetimKurulu’nun 25 kişiden oluştuğu ve kesin hesabı onaylama şeklinde görev veyetkisinin olmadığı dikkate alındığında Merkez Karar ve Yönetim Kurulu üyesi 3kişi tarafından imzalanan yazı kabul edilmemiştir.
Gelir vegiderin olmadığına ilişkin kesin hesabı onaylamanın Tüzük’te öngörülen şekildeyapılması ve yeterli imzanın olması gerekir. Kesin hesabın Tüzük’te istenenşekilde onaylandığına dair imzalı karar bulunmamaktadır.
Her ne kadar 18.6.2010gününde gelir giderin olmadığına dair yazı ve ekleri sunulmuş görünse de, 2820sayılı Kanun’un 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan “İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.”biçimindeki ifadeye göre kesin hesap cetvelinin incelenip kabul edildiğineve birleştirildiğine ilişkin Tüzük’e uygun alınmış bir karar bulunmamaktadır.
Kesin hesapların incelenip kabul edildiğine vebirleştirildiğine ilişkin Tüzük’e uygun kararın olmaması hesabın tam olarak2820 sayılı Kanun’un 74. maddesine uygun sunulmadığını göstermektedir. Alternatifve Değişim Partisi 2009 yılı kesin hesabının Parti Genel Başkanı tarafındanHaziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesi Başkanlığına sunulması gerektiğiyönündeki anılan madde ile getirilen kurala uyulmamıştır.
Kesinhesapların incelenip onaylandığına ilişkin Tüzük’e uygun alınmış bir kabulkararı olmadığından 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi ve 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasalişlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.
Alternatif ve DeğişimPartisi 2009 yılı kesin hesap cetvellerinin ilk incelemesi sonucunda;
1- İşin esasının incelenmesine,
2- Kesinhesapların incelenip onaylandığına ilişkin Tüzük’e uygun olarak alınmışkararının olmaması nedeniyle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. ve 111. maddesinin birinci fıkrasının (b)bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,
4.6.2014 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Alternatifve Değişim Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2009 yılına ait belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren Raportör Zekeriya AYDIN tarafındanhazırlanan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Partinin herhangi bir il ve ilçede teşkilatlanmadığı,Parti Genel Merkezi olarak kullanılan yerin bir senelik kira karşılığının 1.500YTL (1.200 YTL kira, 300 YTL su, elektrik, telefon vs. karşılığı genel gider)olduğu ve bedelin 15.11.2015 tarihine kadar ödeneceği belgelerdenanlaşılmaktadır.
Parti, Genel Merkez olarak kiraladığı yerin 2009 yılıkira bedelleri ile genel giderlerini 2015 yılına kadar ödeyecek ve bu giderleriödemenin yapıldığı o yılın kesin hesabında gösterecektir. Ayrıca, yapacağı buödemeleri karşılamak için sağlayacağı gelirleri de o yıl içinde tahsil edipkesin hesaplara dâhil edebilecektir.
Bu itibarla, Partinin 2009 yılı kesin hesabının 2820sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Parti Genel Merkezineait gelir ve gider belgelerinin kaydedildiği 2009 yılı defterleriningönderilmesi 27.1.2014 gün ve 33787353/107.02-146-557 sayılı yazı ile istendiğihâlde, Parti yetkilileri 19.2.2014 günlü yazıya, “Partimiz kurulur kurulmazsiyasi partilerin tutmakla yükümlü oldukları defterler 19.11.2008 tarihindeÇankaya İlçe Seçim Kurulu Başkanı Hakim Ahmet PINAR tarafından tasdik edilerekonaylanmıştır. Defterlerimiz tarafınıza arz edilecektir.” şeklinde cevapvermişler ve ekinde işletme defterinin son sayfasının fotokopisinigöndermişlerdir. Parti yetkilileri “Defterlerimiz tarafınıza arzedilecektir.” ifadesinde bulunmalarına karşın bu güne kadar defterlerisunmamışlardır. Defterin aslının sunulmaması nedeniyle Partinin 2009 yılınailişkin gelir ve gider belgelerinin kaydedildiği defterler yok kabuledilmiştir.
2820 sayılı Kanun’un 60. maddesinin birinci fıkrasında, “Herkademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri, gelen ve gidenevrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşya defteri tutmakzorundadırlar.”; beşinci fıkrasında, “Parti adına elde edilen gelirlerinalındığı ve yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığı ilgilidefterlere sıra ile ve belgeleri de belirtilerek geçirilir.”; altıncıfıkrasında, “Bütün defterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret olduklarıteşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir vetasdik edilir.” denilmiştir. Aynı Kanun’un 113. maddesinde de “BuKanunun 60 ıncı maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar, altı aydanbir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, biryıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.” hükmügetirilmiştir. Gelir ve giderlerin işlendiği defterler ibraz edilmediğinden Partisorumluları hakkında gerekli işlemlerin yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
IV- SONUÇ
Alternatifve Değişim Partisinin 2009 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;
1- Partinin 2009 yılı kesin hesabının eldeki bilgi vebelgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygunolduğuna,
2- İlkİnceleme toplantısında verilen karar gereğince, kesin hesapların inceleniponaylandığına ilişkin Tüzük’e uygun olarak alınmış kararının olmaması nedeniyle2820 sayılı Kanun’un 74. ve 111.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yasal işlem yapılması içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
3- Genel Merkeze ait gelir ve gider belgelerininkaydedildiği defterlerin verilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Kanun’un 60. ve 113.maddelerine göre gerekli işlemlerin yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,
4.6.2014gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN