ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2008/34 (Siyasi Parti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2015/22
Karar Tarihi:1.7. 2015
R.G. Tarih-Sayı:17.10.2015-29505
I- MALİ DENETİMİNKONUSU
Anavatan Partisi 2007yılı kesin hesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HaşimKILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, MehmetERTEN, A. Necmi ÖZLER, Fettah OTTO, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, SerruhKALELİ ve Zehra Ayla PERKTAŞ’ın katılımlarıyla 10.3.2010 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında;
2. Anavatan Partisinin 2007 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,
2- Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturangelir-gider belgeleri ile defter kayıtlarının gönderilmesi için AnayasaMahkemesi İçtüzüğü’nün 16. maddesi uyarınca Partiye bu kararın tebliğindenitibaren 30 gün süre verilmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASINİNCELENMESİ
3. Anavatan Partisinin Anayasa Mahkemesineverdiği 2007 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör SadettinCEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ilediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
4. Denetimin maddiöğelerini oluşturan defter ve belgelerde, Partinin 2007 yılı gelirleritoplamının 4.290.639,07 TL ve giderleri toplamının 9.341.171,40 TL olduğu,gelecek yıla devreden nakit tutarının ise 352.431,11 TL olduğu anlaşılmaktadır.
5. Parti 2007 yılıkesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardanoluştuğu, bu hâliyle Partinin 2007 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
6. Osman AlifeyyazPAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
7. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 1.771.527,71TL olup bunun 893.987,00 TL’si milletvekili aidatlarından, 312.215,54 TL’sikonser gelirlerinden, 565.325,17 TL’si mal varlığı gelirlerinden oluşmaktadır.
8. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
9. Osman AlifeyyazPAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
10. Parti il örgütlerinin 2007 yılı gelirleri toplamı2.519.111,36 TL olup bunun 46.939,40 TL’si giriş aidatlarından, 1.750,00 TL’sikonser gelirlerinden, 88.206,15 TL’si mal varlığı gelirlerinden, 1.492.223,86TL’si bağışlardan, 737.962,00 TL’si Genel Merkez yardımlarından, 152.029,95TL’si ilçe yardımlarından oluşmaktadır.
11. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
12. Osman AlifeyyazPAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.
C- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
13. Parti Genel Merkezinin 2007 yılı giderleri toplamı6.157.611,04 TL olup bunun 1.624.598,59 TL’si yönetim giderlerinden, 454.648,94TL’si personel giderlerinden, 680.526,73 TL’si bayrak, flama, rozetgiderlerinden, 177.801,91 TL’si gezi, seçim, toplantı giderlerinden,2.605.238,10 TL’si basın, yayın, propaganda giderlerinden, 490.503,45 TL’sidiğer giderlerden, 124.293,32 TL’si demirbaş eşya giderlerinden oluşmaktadır.
14. Parti Genel Merkezinin 2008 yılına devreden kasa vebanka mevcudu 277.010,44 TL’dir.
15. Parti Genel Merkezinin 2007 yılı defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilenler dışındaki giderlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
1- Aşağıda listede bilgileri yer alan araçların Partiyeait olduğunu gösteren belgelerin gönderilmesi, aksi takdirde Partiye aitolmayan araçlara ilişkin giderlerin Parti bütçesinden ödenmesinin nedenlerininaçıklanması istenmiştir.
Araç Plakası
Gider Çeşidi
Ödeme Emri Numarası
Tutar(TL)
06 YK 609
akaryakıt
5
210
34 BN 3208
akaryakıt
6
100
34 BN 3208
akaryakıt
7
30
06 YK 609
akaryakıt
22
205,03
34 BN 3208
akaryakıt
27
140,01
34 U 5641
akaryakıt
35
50
34 U 5641
akaryakıt
34
155,98
06 YK 609
akaryakıt
43
90
06 YK 609
akaryakıt
55
100
06 YK 609
akaryakıt
92
120
34 BN 3208
akaryakıt
105
150
06 YK 609
akaryakıt
109
100
06 YK 609
akaryakıt
126
140
06 YK 609
akaryakıt
125
200
06 YK 609
akaryakıt
154
170
34 BN 3208
akaryakıt
156
150,03
06 YK 609
akaryakıt
1348
105,01
06 YK 609
MTV
874
103,80
06 YK 609
akaryakıt
712
214,99
06 YK 609
akaryakıt
628
115
06 YK 609
akaryakıt
575
145
06 YK 609
akaryakıt
480
45,01
06 YK 609
akaryakıt
476
120
06 YK 609
akaryakıt
451
130
06 YK 609
akaryakıt
408
119,97
06 YK 609
akaryakıt
384
70,03
06 YK 609
akaryakıt
374
129,97
06 YK 609
akaryakıt
353
50,01
06 YK 609
akaryakıt
345
110,02
06 YK 609
akaryakıt
346
13
06 YK 609
akaryakıt
326
110,03
06 YK 609
akaryakıt
317
104,99
06 YK 609
akaryakıt
248
78,01
06 YK 609
akaryakıt
166
105,01
06 YK 609
akaryakıt
164
60,01
06 YK 609
akaryakıt
167
70
06 YK 609
akaryakıt
734
195,02
06 YK 609
akaryakıt
207
165
06 YK 609
MTV
2139
624,50
06 YK 609
MTV
265
624,50
06 YK 609
sigorta
768
226,81
06 YK 609
tamir-bakım
392
641,77
06 YK 609
tamir-bakım
1707
488,42
06 YK 609
tamir-bakım
1458
2.651,31
06 YK 609
tamir-bakım
1062
1.107,01
34 BN 3208
akaryakıt
164
105,04
34 BN 3208
akaryakıt
213
141,51
34 BN 3208
akaryakıt
237
140,01
34 BN 3208
akaryakıt
268
140,03
34 BN 3208
akaryakıt
387
75
34 BN 3208
akaryakıt
397
110
34 BN 3208
akaryakıt
419
100
34 BN 3208
akaryakıt
447
130
34 BN 3208
akaryakıt
465
100
34 BN 3208
akaryakıt
479
100
34 BN 3208
akaryakıt
531
150,01
34 BN 3208
akaryakıt
602
130
34 BN 3208
akaryakıt
633
133,03
34 BN 3208
akaryakıt
682
140,04
34 BN 3208
akaryakıt
735
155,04
34 BN 3208
akaryakıt
754
135
34 BN 3208
akaryakıt
775
150
34 BN 3208
tamir-bakım
1782
1.876,15
34 BN 3208
tamir-bakım
1988
369,36
34 BN 3208
tamir-bakım
1354
1.028,96
34 BN 3208
tamir-bakım
797
1.000,00
34 U 5641
akaryakıt
171
169,01
34 U 5641
akaryakıt
484
100
34 U 5641
akaryakıt
431
145
34 U 5641
akaryakıt
417
60
34 U 5641
akaryakıt
361
20
34 U 5641
akaryakıt
360
159
06 AC 0273
trafik cezası
2472
508,20
TOPLAM
18.405,65
16. Partiye konuya ilişkin yazı 3.6.2015 tarihinde teslimedilmiş ve 15 gün içerisinde cevap verilmesi istenmiştir. Parti tarafından isekonuya ilişkin bir açıklama gönderilmemiştir.
17. Parti adına kayıtlı araçlar ile parti tarafındankiralanan veya partiye tahsis edilen araçların dışındaki araçların akaryakıt,tamir-bakım ve vergi vb. giderleri parti bütçesinden karşılanamaz. Dolayısıyla parti araçlarına (kiralama-mülkiyet-tahsis) yapılangiderler haricindeki giderlerin parti amaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliğiadına yapılmış bir harcama olarak kabul edilmesi mümkün görülmediğinden; 2820sayılı Kanun’un 70. maddesine aykırı olarak yapılan toplam 18.405,65 TLödemenin, aynı Kanun’un 75. maddesi hükmü uyarınca Hazineye irad kaydedilmesigerekir.
2- Aşağıda detayı verilen harcamalara ilişkin olarak 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesine uygun belgelerin varsagönderilmesi, yoksa ilgili belgeler olmadan ödeme yapılması nedenlerininaçıklanması istenmiştir.
Ödeme Emri Belgesinin
Gider Çeşidi
İstenilen Belge
Tutar
Tarihi
Numarası
25.1.2007
209
İcra Gideri
Mahkeme veya İcra dairesi alındısı
3.150,00
5.3.2007
645
İcra Gideri
Mahkeme veya İcra dairesi alındısı
1.600,00
10.5.2007
1446
İcra Gideri
Mahkeme veya İcra dairesi alındısı
30.047,49
TOPLAM
34.797,49
18. Partiye konuya ilişkin yazı 3.6.2015 tarihinde teslimedilmiş ve 15 gün içerisinde cevap verilmesi istenmiştir. Parti tarafından isekonuya ilişkin bir açıklama gönderilmemiştir.
19. 2820 sayılı Kanun’un 70. maddesinde, beş (2007 yılıiçin 65,72TL) liraya kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belgeile tevsik edilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı aşanharcamaların makbuz veya fatura gibi geçerli ve kanıtlayıcı belgeye dayanmasıgerekmektedir.
20. 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinin altıncıfıkrasında ise (Ek fıkra: 13/2/2011-6111/180 md.) “Siyasi partilerharcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin teminedilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecekmuhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik ederler. Ancak kaybolma,yırtılma ve yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilemediği hallerde,fatura ve fatura yerine geçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerdenalınacak tasdikli örnekleri kullanılabilir.” hükmü yer almaktadır.
21. Parti yetkilileri yukarıdaki tabloda ayrıntısıverilen gidere ilişkin fatura aslını sunmamışlardır. Fatura ve serbest meslekmakbuzu aslı veya 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na uygun düzenlenmiş belgelerolmaksızın gerçekleştirilen giderin, söz konusu Kanun’un öngördüğü anlamdabelgeye dayandırılmış olduğunun kabul edilmesi mümkün değildir.
22. Bu itibarla, yukarıdaki tabloda ayrıntısı verilentoplam 34.797,49 TL’nin Hazineye irad kaydedilmesi gerekir.
23. Osman AlifeyyazPAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
24. Partinin 81 il örgütünü kapsayan 2007 yılı giderleritoplamı 3.183.560,36 TL olup bunun 1.635.277,23 TL’si yönetim giderlerinden,111.826,06 TL’si personel giderlerinden, 61.816,50 TL’si bayrak, flama, rozetgiderlerinden, 115.684,38 TL’si gezi, seçim, toplantı giderlerinden, 508.820,72TL’si basın, yayın, propaganda giderlerinden, 30.565,00 TL’si eğlencegiderlerinden, 95.816,39 TL’si seçim giderlerinden, 498.745,13 TL’si diğergiderlerden, 890.175,62 TL’si demirbaş eşya giderlerinden, 870.109,12 TL’sigenel merkez paylarından oluşmaktadır.
25. Parti il örgütlerinin 2008 yılına devreden kasa bankamevcudu 75.420,67 TL’dir.
26. Partinin il örgütlerinin 2007 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu görülmüştür.
27. Osman AlifeyyazPAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.
D- Parti Mallarının İncelenmesi
28. Partinin 2007 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, herhangi bir taşınmaz mal ediniminde bulunmadığı görülmüş,edinilen toplam 1.014468,94 TL değerindeki taşınır mal ve menkul kıymetediniminin ise 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiğianlaşılmıştır.
29. Osman AlifeyyazPAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.
IV- SONUÇ
Anavatan Partisinin 2007 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;
1- 2820 sayılı Kanun’un 70. maddesine aykırı olarakpartinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği adına yapılmışharcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 53.203,14 TL karşılığı parti malvarlığının, 2820 sayılı Kanun’un 75. maddesi uyarınca Hazineye irad kaydedilmesine,
2- Partinin 2007 yılı kesin hesabında gösterilen4.290.639,07 TL gelir toplamının, 7.775.357,32 TL geçen yıldan devreden nakitmiktarının; 9.341.171,40 TL gider toplamının; 352.431,11 TL gelecek yıladevreden nakit miktarının eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna,
Osman Alifeyyaz PAKSÜT’ün karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,1.7.2015 tarihinde karar verildi.
Başkan
Zühtü ARSLAN
Başkanvekili
Burhan ÜSTÜN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Muammer TOPAL
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üye
Kadir ÖZKAYA
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
KARŞIOY YAZISI
1. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 74. maddesinde,siyasi partilerin genel başkanlarının, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunankesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatınınkesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar AnayasaMahkemesine vermeleri gerektiği öngörülmüştür. Aynı mahiyetteki bir hüküm 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un55. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer almaktadır.
2. Anayasa Mahkemesine gelen her türlü işler gibi siyasiparti mali denetimleri de “ilk inceleme” ve “esas inceleme” aşamalarındangeçerek karara bağlanmaktadır. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 56. maddesinde düzenlenmiş olan siyasiparti mali denetimlerinde ilk ve esas inceleme usulünde herhangi bir süreöngörülmemiştir.
3. Mali denetimi yapılan Partinin inceleme yılına aithesaplarının ilk ve esas incelemeleri 1 Temmuz 2015 tarihinde tamamlanarakkarara bağlanmıştır. Bu durumda, denetimi yapılan Partinin geçmiş yıllara aitmali denetimlerinin ilk ve esas incelemeleri karara bağlandığında, hesaplarınAnayasa Mahkemesine sunulmasından itibaren beş yıl dolmuştur.
4. Anayasada öngörülen siyasi parti mali denetimikurumunun amaçlarına, genel hukuk ilkelerine ve korunmak istenen demokratikdeğerlere bakıldığında, her hangi bir Devlet katkısı da almayan partilerin malidenetimlerinin ait olduğu yıldan çok uzun zaman geçtikten sonra yapılmasınınhangi üstün hukuki yarara hizmet ettiğini anlamak güçtür. Bu nedenle, büyükgecikmelerle yapılan bu tür mali denetimlerin karara bağlanması ve denetimebağlı hukuki sonuçlar çıkarılması yerine, dosyanın işlemden kaldırılmasınakarar verilmesi gerekmektedir. Bu konudaki gerekçelerimiz kısmen daha öncekimali denetimlere ilişkin karşı oy yazılarımızda da açıklanmıştır (S.P.M.D.,E:2009/37, K:2014/86, 30.01.2015 tarihli ve 29252 sayılı Resmî Gazete; S.P.M.D.E:2001/20, K:2009/48, 26.11.2009 tarihli Resmî Gazete).
5. Konunun hukuk devletinin temel unsurlarından olanhukuk güvenliği ve adil yargılanma hakkına ilişkin boyutları bulunduğu kadar,siyasi parti özgürlüğüne yapılmış bir temel hak ihlali de söz konusuolabilecektir. Bunun nedenleri aşağıda açıklanmıştır.
6. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletinintemel bir öğesinin de hukuk güvenliği olduğu, Anayasa Mahkemesinin de birçokkararında vurgulanmıştır.
7. Yasaların toplum hayatında hangi işlem veya eylemleriyaptırıma bağladığı, hangi eylemlerin suç veya kabahat oluşturdukları, kasıtlıveya kusurlu olarak meydana gelen hukuka aykırılıkların hangi sonuçlarıdoğuracağı, bu konularda hangi işlemlerin kimler tarafından yapılacağı, kusurlueylemin ne zamana kadar soruşturulacağı ve kovuşturulacağı, yasalarda veAnayasa ile yasaların verdiği yetkiye dayanarak gerçekleştirilmiş altdüzenlemelerde açıkça belirtilmiş olmalıdır. Aksi takdirde hukukiöngörülebilirlikten ve hukuk güvenliğinden söz edilemez.
8. Siyasi Partilerin mali denetimi, Anayasa’da, 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nda, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’da ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’ndedüzenlenmiştir. Mevzuatta, mali denetimin prosedürü hakkında ayrıntılı hükümleryer almakla birlikte, sürelerle ilgili hükümler sadece 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’nun belge saklama yükümlülüğüne ilişkin 69. ve 70. maddelerindeyer almaktadır. Buna göre, siyasi partilerin gelir ve gider belgelerini saklamayükümlülüğü, Anayasa Mahkemesinin ilk inceleme kararının ilgili siyasi partiyebildirilme tarihinden itibaren beş yıldır. İptal ve itiraz davalarındakininaksine, mali denetimlerde ilk incelemenin hangi süre içinde yapılacağıbelirtilmemiştir.
Öte yandan, mevzuatta, siyasi partilerin hesaplarını,hesap yılını takip eden Haziran ayının sonuna kadar Anayasa Mahkemesinevermeleri öngörülmüş olmakla birlikte, denetimin hangi sürede kararabağlanacağı hakkında da tabiatıyla bir hüküm bulunmamaktadır.
9. Hukuk güvenliğinin gereği olan öngörülebilirlikilkesi, kişilerin belirsiz sürelerle denetlenme ve muhtemel bir para cezasınaçarptırılma tehdidi altında tutulmalarına olanak vermez. Nitekim hukukumuzdagerek vergi usul kanunu ile gerek ticaret kanunundaki hükümlerle, belge saklamave kamu alacağından sorumlu olma konusunda kişiler lehine çeşitli güvencelergetirilmiştir ve birbirine benzer şekilde beş yıllık süreler öngörülmüştür.Ancak, siyasi partilerin mevzuatta bu tür güvenceleri bulunmamaktadır, çünküilk incelemenin yapılması ve esasın karara bağlanması tamamen ucu açık birprosedüre tabi tutulmuştur.
Hukuk güvenliğine aykırı olan ve 12 Eylül 1980 askerirejiminin ürünü olan yasadan kaynaklanan bu durumun mevzuat değişiklikleriylebu güne kadar düzeltilmemesi karşısında, Anayasa Mahkemesinin içtihat tesisetme yoluyla siyasi parti mali denetimlerini hukuk devleti esaslarına uygunhale getirmesi mümkündü ve bu nedenle beş yıl veya daha eski yıllara ait malidenetimlerin işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerekirdi. Ancak bu yolada gidilmediğinden, beş yıl ve daha fazla zaman geçmiş evrak üzerinden malidenetim yapılmasına devam edilmektedir. Bu yöndeki uygulama, hukuk devletiilkesine aykırıdır.
10. Siyasi partiler, Anayasa’nın ve Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi’nin (AİHS) güvencesi altında olduğundan, şu hususların dabelirtilmesi yerinde olur:
Anayasa’nın 67. maddesinde seçme ve seçilme hakkı ile birsiyasi parti içinde faaliyette bulunma hakkı, 68. maddesinde siyasi parti kurmahakkı düzenlenmiş; yine 68. maddede siyasi partilerin demokratik siyasi hayatınvazgeçilmez unsurları oldukları belirtilmiştir. AİHS’nin örgütlenme özgürlüğüneilişkin 11. maddesi de siyasi parti faaliyetlerini güvence altına almaktadır.
11. Zaman sınırlamasına ve yasa ile belirlenmiş süreleretabi olmayan bir şekilde mali denetim yapılması ve bunun sonucunda, geçmişyıllara ait harcama belgelerinin usulüne uygun olarak sunulamadığıgerekçesiyle, yine üst sınırı da olmaksızın, belirsiz miktarlarda para cezası(Hazineye irat kaydı) kesilebilmesi, denetim yılına ait bulgulardan hareketleçeşitli suç duyurularında bulunulması, siyasi faaliyet ve siyasi partiözgürlüğüne yapılmış bir müdahaledir.
12. Siyasi Parti özgürlüğüne yapılan müdahalenin,Anayasa’nın 13. maddesinde belirtildiği şekilde, yasa ile yapılması, demokratikbir toplumda zorunlu olması ve ölçülülük ilkesine aykırı olmamasıgerekmektedir.
Mali denetim, siyasi parti faaliyetlerine yapılmış birmüdahale olmakla birlikte, demokratik bir toplumda zorunlu olduğu açıktır.Ancak, siyasi parti mali denetimlerinin ucu açık, yani yasa ile belli sürelerebağlanmamış bir uygulama kapsamında gerçekleştirildiği, bu konuda yeterli yasalçerçeve bulunmadığı, kıyas yoluyla uygulanabilecek mevzuat hükümlerinin deAnayasa Mahkemesince resen uygulanmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda siyasiparti faaliyetlerine yapılmış müdahalenin, demokratik bir toplumda zorunlu olsabile, “yasa ile düzenlenme” koşuluna uyduğu söylenemez.
Bu nedenle beş yıldan sonra yapılan denetimlerin, bunabağlı suç duyurularının ve irat kaydı kararlarının, hukuk devleti ilkesineaykırı olduğu kadar, Anayasa’nın 68. maddesinin, Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi’nin (AİHS) 11. maddesinin de ihlalini oluşturduğunda şüphebulunmamaktadır.
13. Anayasa Mahkemesinin yaptığı mali denetim, dosyaüzerinden yapılan, temyiz ve itirazı kabil olmayan bir yargılamadır. Yargılanantüzel kişi sıfatıyla, denetlenen partinin, Anayasa’nın 36. ve AİHS’nin 6.maddelerinde yer alan adil yargılanma hakkından yararlanması gerekeceğitartışmasızdır.
14. Anayasa’nın 36. ve AİHS’nin 6. maddesinde güvencealtına alınan adil yargılanma hakkı kapsamında, makul sürede yargılanma dabulunmaktadır. Her türlü ölçüte göre, dosya üzerinden ve tek dereceli olarakyapılan mali denetimlerin beş yıl veya daha uzun sürelerde karara bağlanmasınınmakul ve haklı bir nedeni olamayacağından, adil yargılanma hakkının da birihlalini oluşturduğu açıktır.
Bu nedenlerle, denetlenen Parti hakkındaki çoğunlukkararına katılmıyorum.
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT