ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:1994/19 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:1998/7
KararGünü:16.3.1998
R.G.Tarih-Sayı:04.06.1998-23362
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Anavatan Partisi Genel Merkezi ile 76 ilve bunlara bağlı ilçe örgütleri 1993 yılı kesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesiuyarınca, Yekta Güngör ÖZDEN, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N. SEZER, Samia AKBULUT, HaşimKILIÇ, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, Nurettin TURAN veFulya KANTARCIOĞLU'nun katılmalarıyla 1.7.1997 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında, Anavatan Partisi'nin 1993 yılı kesinhesabının incelenmesisonucunda, dosyada eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından işin esasının incelenmesine,oybirliğiyle karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1993 yılı kesinhesap çizelgeleri ile muhasebe defterleri, gelir ve gider belgeleriüzerinde yapılan karşılaştırma ve inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu,Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Yasa ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü :
Denetimin maddî öğelerini oluşturandefter ve belgelerde; Anavatan Partisi'nin 1993 yılı gelirleri ve giderleribirbirine denk biçimde, Genel Merkez'in gelir ve giderleri, 51.929.991.920.- TL.,76 il örgütünün gelir ve giderleri 43.522.361.710.- TL. olmak üzere
toplam 95.452.353.630.- TL. olarakgösterilmiştir.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri :
Anavatan Partisi Genel Merkezi'nin 1993 yılıgelirleri, defterde, Genel Merkez kesinhesabında ve birleşik kesinhesaptabirbirine uygun biçimde 51.929.991.920.- TL. olarak gösterilmiştir.
Bu miktarın, 276.000.000.- TL.sı GirişAidatı ve Üyelik Aidatı Gelirleri, 960.000.000.- TL.sı Milletvekili Aidat Gelirleri,8.830.301.102.- TL.sı Parti Malvarlığı Gelirleri, 1.147.500.000.- TL.sı Bağışlar,37.249.776.000.- TL.sı Devlet Yardımı,
(2. 080.004.800.- TL. İhtiyaç KarşılığıKrediler ve 1.386.410.018.-TL. Yasal Kesintiler olmak üzere) 3.466.414.818.-TL.sı borçlardır.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'da belirtilenkaynaklardan sağlandığı, bağışların aynı Yasa'nın 66. maddesine uygun olduğugörülmüştür.
2- İl Örgütleri Gelirleri :
Kesinhesap cetvellerine göre, Anavatan Partisi'nin1993 yılında 76 il örgütünce sağlanan gelirleri toplamı 43.522.361.710.-TL.dır. Bunun 23.215.376.960.- TL.sı Bağışlar, 3.610.131.500.- TL.sı Genel MerkezYardımı, 842.561.354.- TL.sı Geçen Yılın Gelir Fazlası, 612.313.906.- TL.sıilden ilçeye ilçeden ile gönderilen paralar, (928.912.352.- TL. İhtiyaçKarşılığı Kredi ve 5.973.338.- TL.sı Yasal Kesintiler olmak üzere)934.885.690.- TL.sı Borçlar ve geri kalan kısım da 1993 yılı diğer faaliyetgelirleridir.
İl örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede, gösterilengelirlerin, 2820 sayılı Yasa'nın 61. maddesinde belirtilen kaynaklardan sağlandığıanlaşılmış, MKYK kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri :
Anavatan Partisi Genel Merkezi'nin 1993 yılıgiderleri kesinhesapta gösterildiği gibi 1994 yılına devreden nakitle birlikte51.929.991.920.- TL.dır.
Bunun 49.262.646.564.- TL.sını 1993 yılıfaaliyetleri için yapılan giderler, 192.387.411.- TL.sını 1994 yılına devreden nakitve tahviller, 1.733.959.189.- TL.sını iş ve seyahat avansları, 740.998.756.- TL.sınıgeçen yılın gider fazlası oluşturmaktadır. 49.262.646.564.- TL.lık 1993 yılı giderlerinin3.610.131.500.- TL.lık kısmı taşra örgütüne gönderilen genel merkez yardımıdır.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındaki harcamaların2820 sayılı Yasa'ya uygun, kayıtların doğru ve belgelere dayalı olduğugörülmüştür.
a) BelgesizGider
Defterin 13/6 sıra numarasına kaydedilen52.273.935.- TL.lık giderin belgesinin bulunmadığı saptanmıştır.
2820 sayılı Yasa'nın; 70. maddesi uyarıncabelgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen gider tutarı 52.273.935.-TL.lık Parti malvarlığının, 76. maddesinin son fıkrası uyarınca Hazine'ye geliryazılması uygun görülmüştür.
b) Derneğe Yardım
Defterin 47/6 sıra numarasında, KabataşLisesi Mezunları ve Mensupları Ankara Derneği'ne, 5.000.000.- TL. tutarında bağışyapıldığı, gider belgesi olarak 27.4.1993 gün ve 699221 sıra No.lu alındıbelgesinin bağlandığı saptanmıştır.
2820 Yasa'nın 92. maddesi ile siyasîpartilerin derneklere yardım yapmaları yasaklanmıştır.
Sözü edilen derneğe yapılan bağış tutarı5.000.000.- TL.nın, 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesi gereğince Hazine'ye geliryazılması uygun görülmüştür.
c) Parti Gideri Olarak Kabulü MümkünOlmayan Giderler
Yapılan incelemede, Balgat 1. cadde 27/3adresinde bulunan ve şahıs adına kayıtlı 2852878 numaralı telefona ilişkin faturalarile aynı adrese ait gene şahıs adına düzenlenmiş 652220 numaralı aboneye ilişkiniki adet su tüketim fatura bedelinin gider kaydedildiği görülmüştür.
Genel Merkez binası dışında faaliyet gösterenve özel amaçlar için de kullanılması mümkün olan bir meskenin başkası adınakayıtlı telefon ve su abonman bedellerinin parti gideri olarak kabulü olanaklıdeğildir.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesindeki,bir siyasî partinin bütün giderlerinin, o siyasî parti tüzelkişiliği adınayapılacağına ilişkin kural karşısında, aşağıda gösterildiği biçimde partitüzelkişiliği adına düzenlenmemiş belgelere dayanılarak gider kaydedilen toplam6.074.848.- TL.nın aynı Yasa'nın 75. maddesi uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasıuygun görülmüştür.
Yev. No
Belge Tarih-No
Giderin Türü
Tutarı
29/7
Ocak 1993 /0130137747 Dönemi
PTT (Telefon)
2.742.000
37/3
Şubat 1993/0230139647 Dönemi
"
705. 000
49/10
Mart 1993 /0330101500 Dönemi
"
337. 000
57/10
Nisan 1993/0430115241 Dönemi
"
145. 000
70/2
Mayıs 1993/0530122499 Dönemi
"
355. 000
81/13
Haziran 1993/0630126160 Dönemi
"
583. 000
98/5
Temmuz 1993/0730129701 önemi
"
422. 000
109/2
Ağustos 1993/0830131172 Dönemi
"
287. 000
85/2
12.7.1993/2135321
Su Tüketim Bed. (ASKİ)
281. 568
108/4
23.8.1993/2669471
"
217. 280
6.074.848
2- İl Örgütleri Giderleri :
Anavatan Partisi'nin 1993 yılında 76 il örgütügiderleri 43.522.361.710.- TL.dır.
Bunun 802.036.580.- TL.sını geçen yılın giderfazlası, 5.515.206.893.- TL.sını kasa, banka, hazine tahvili yani nakitler,95.570.672.- TL.sını alacaklar (iş ve seyahat avansları), 37.109.547.565.- TL.sını(ilden ilçeye, ilçeden ile gönderilen 637.008.000.- TL. dahil) 1993 yılı diğer faaliyetgiderleri
oluşturmaktadır.
İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin giderbölümleri üzerinde yapılan incelemede, gösterilen gider kalemlerinin MKYKkararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların, 2820 sayılı Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Anavatan Partisi'nin 1993 yılı hesabınınincelenmesi sonucunda;
1- Belgesi bulunmayan 52.273.935.-TL.lık gider karşılığı Parti malvarlığının, 2820 sayılı Yasa'nın 76. maddesi uyarıncaHazine'ye gelir yazılmasına,
2- Bir derneğe yapılan bağış tutarı5.000.000.- TL.nın, 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesi uyarınca Hazine'ye geliryazılmasına,
3- Parti gideri olarak kabulü mümkün olmayanve Parti tüzelkişiliği adına düzenlenmemiş belgelere dayanılarak kaydedilengider tutarı 6.074.848.- TL.nın 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesi uyarıncaHazine'ye gelir yazılmasına,
4- Yukarıdaki konulardışında kalan genel merkez ve iller örgütü gelirleri ile giderlerinin, eldekibelge ve bilgilere göre doğru ve Yasa'ya uygun olduğuna, 16.3.1998 gününde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Aysel PEKİNER
Üye
Mahir Can ILICAK