Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2007/29, K.2009/30 Sayılı Karar - 13/05/2009

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas sayısı:2007/29 (SiyasîParti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:2009/30

Karar Günü:13.5.2009

R.G.Tarih-Sayı:30.05.2009-27243

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Bağımsız Cumhuriyet Partisi 2006 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Bağımsız Cumhuriyet Partisi 2006 yılı kesinhesabının ilkincelenmesi sonucunda,

'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine OYBİRLİĞİYLE' kararverilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2006 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeBağımsız Cumhuriyet Partisi Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2006 yılıgelirleri toplamının 99.529,79 ytl, giderleri toplamının 97.778,09 ytl, kasamevcudunun 4.629,32 ytl, banka mevcudunun 4.537,06 ytl, posta çekinin 838,6ytl, gelirler ile giderleri arasındaki farkın 1.751,7 ytl olduğuanlaşılmaktadır.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılı gelirleri toplamı35.531,80 ytl olarak gösterilmiştir.

Bunun 7.324,5 ytl.si üye ödentileri, 20.693,29 ytl.sibağış, 50- ytl.si bayrak, rozet vb. gelir, 2.455.- ytl.si yayın satışgelirleri, 1.855.- ytl.si diğer gelirler, 3.154,01 ytl.si il gelirlerindenoluşmaktadır.

Genel Merkezin 2006 yılı defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasaya uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılı muhasebe kayıtlarınıntutulduğu yevmiye ve defteri kebir mevcut olup, söz konusu defterler Ankara 10.noterince mühürlenmiş ve onaylanmıştır.

2820 sayılı Kanun'un 60. maddesinin altıncı fıkrasında 'Bütündefterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret oldukları teşkilatın bulunduğuilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir ve tasdik edilir.' AynıKanun'un 113. maddesinde ' Bu Kanunun 60 ıncı maddesinde yazılı defter vekayıtları tutmayanlar , altı aydan bir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veyayok edenler veya gizleyenler,bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ilecezalandırılırlar.' denildiğinden, defterleri ilçe seçim kurulu yerinenotere tasdik ettiren Parti sorumluları hakkında Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına Haşim KILIÇ, Osman AlifeyyazPAKSÜT, Sacit ADALI ve Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA kararverildi.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin gelirleri 63.997,99 ytl olarakgösterilmiştir.

Bunun 253.-ytl.si giriş ödentileri, 9.979,25 ytl.si üyeödentileri, 30.479,22 ytl.si bağış, 2.183,58 ytl.si yayın gelirleri, 20.327,94ytl.si ilçe gelirleri, 775.- ytl.si diğer gelirlerdir.

İl örgütleri 2006 yılı kesinhesap çizelgelerinin gelirbölümünde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.

B- Giderlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılı giderleri toplamı 32.249,29ytl olup, bunun 6.688,26 ytl.si ücret giderleri, 11.102,91 ytl.si bürogiderleri, 13.776,61 ytl.si çeşitli giderler, 4,32 ytl.si vergi, resim, harçgideri, 677,19 ytl.si ise ödenecek yasal yükümlülükten oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezi'nin devreden nakit mevcudu 4.164,36ytl.dir.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin giderleri 65.528,8 ytl olup, bunun10.757,67 ytl.si büro giderleri ve 54.771,13 ytl.si ise çeşitli giderlerdenoluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin devreden nakit mevcudu 5.840,62ytl.dir.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümüüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Parti'nin 2006 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, taşınmaz mal ile değeri yüz Yeni Türk lirasını aşan taşınır malediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Bağımsız Cumhuriyet Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda,

1- Parti'nin 2006 yılı kesinhesabında gösterilen99.529,79 ytl gelir ve 97.778,09 ytl gider ile 10.004,98 ytl nakit mevcudununeldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nauygun olduğuna OYBİRLİĞİYLE,

2- Defterlerin ilçe seçim kurulu yerine notere tasdikettirilmesi nedeniyle 2820 sayılı Kanunun 60. ve 113. maddelerine istinadenAnkara Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına Haşim KILIÇ,Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI ve Fulya KANTARCIOĞLU'nun karşıoyları veOYÇOKLUĞUYLA

13.5.2009 gününde karar verildi.

KARŞIOY YAZISI

Siyasî Partiler Kanunu'nun 60. maddesine göre usulüneuygun olarak İlçe Seçim Kurulu'na tasdik edilmeyen defterler nedeniyle YargıtayCumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin FulyaKANTARCIOĞLU'nun karşıoyuna katılıyoruz.

KARŞIOY YAZISI

Bağımsız Cumhuriyet Partisi'nin2006 yılı hesaplarının incelenmesinde, Parti'nin tutması gereken defterleriilçe seçim kurulu başkanlığı yerine notere tasdik ettirmesinin Siyasî Partiler Kanunu'nun(SPK) 113. maddesinde düzenlenen suçu oluşturduğu düşüncesiyle anılan Partiyetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin karara aşağıdakinedenlerle katılmamaktayım:

SPK'nun 113. maddesindeki suç,genel kastla işlenebilecek bir suçtur. Bu nedenle, suçun oluştuğundan sözedebilmek için defter tutmama kastının varlığını aramak zorunludur. Partiyöneticileri, genel olarak tasdike yetkili bir mercide defterlerini tasdikettirmiş olduklarından, olayda artık kastın varlığına hükmedilemez. Ziradefterlerin noterde tasdik ettirilmiş olması, defter kayıtları üzerinde yasayaaykırı işlemler yapma olanağını ortadan kaldırmakta ve ceza yaptırımı altınaalınan hukuki yarar gerçekleşmektedir.

Suçun unsurlarının yasalarda açıkçabelirtilmiş olması, ceza hukukunun temel ilkelerindendir. SPK'nun 60. maddesinde belirtilen defterleritasdik ettirme yükümlülüğünün ihlali suçunun hangi eylemlerle oluşacağınınSPK'da veya bu kanunun gönderme yaptığı diğer yasa hükümlerinde açıkçatanımlanmış olmasıgerekir. Siyasi parti defterlerinin özel görevli merciden başka bir mercietasdik ettirilmesinin, diğer bir ifadeyle şekle uyulmamasının da suç oluşturacağı yasada açıkçabelirtilmediğinden, noterde yapılan tasdik işleminin suç sayılması, cezahukukunun temel ilkelerine aykırıdır. Hürriyeti bağlayıcı ceza gerektiren bireylemin varlığına, ancak mevzuatta açıkça tanımlanan suç unsurlarının ve kastınvarlığı halinde hükmedilebilir.

Bu nedenle suç duyurusunugerektiren bir durum bulunmadığı düşüncesindeyim.

Bağımsız Cumhuriyet Partisi'nin2006 yılı hesaplarının incelenmesinde gelirve gider defterinin Noter tarafından onaylandığı saptanmıştır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 60. maddesinin ilkfıkrasında, 'Her kademedeki parti organları üye kayıt defteri, karar defteri, gelenve giden evrak kayıt defteri, gelir ve gider defteri ile demirbaş eşya defteritutmak zorundadırlar.'; altıncı fıkrasında da 'Bütün defterlerin sayfaları vekaç sayfadan ibaret oldukları teşkilâtın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanıtarafından mühürlenir ve tasdik edilir' denilmiş, aynı Yasa'nın 113. maddesindeise bu Kanun'un 60. maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanların, altıaydan bir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenlerin veyagizleyenlerin, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacaklarıbelirtilmiştir. Yürürlükten kaldırılan 765 sayılı Yasa'nın 235 ve 26.9.2004günlü 5237 sayılı yeni Ceza Yasası'nın 279. maddelerinde de göreviyle ilgiliolarak kamu adına soruşturma ve kovuşturma gerektiren bir suçun işlendiğiniöğrenip de yetkili makamlara bildirmeyen kamu görevlilerinin cezalandırılmalarıöngörülmüştür. Ceza yasalarında belirtilen söz konusu bildirimin yapılabilmesiiçin öncelikle bir suç işlenmesi gerektiği açıktır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 113. maddesinegöre suç oluşabilmesi için Yasa'nın 60. maddesinde yazılı defter ve kayıtlarınhiç tutulmaması veya tahrif ya da yok edilmesi gerekmektedir. Oysa Parti deftertutmuş, ancak bunun onayını Yasa ile belirli mercilere değil notere yaptırmıştır.Bu nedenle bir suç işlendiğinin, kabulüne olanak bulunmadığından duyurulmasıgibi bir yükümlülükten de söz edilemez.

Açıklanan nedenlerle suç duyurusunda bulunma koşullarıoluşmadığından bu konudaki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.