Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2013/24, K.2014/59 Sayılı Karar - 02/10/2014

 ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2013/24 (Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2014/59

Karar Günü:2.10.2014

R.G. Tarih-Sayı:6.12.2014-29197

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Bağımsız Türkiye Partisi 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra AylaPERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ’unkatılımlarıyla 11.2.2014 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikleParti hakkında suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu ürerindedurulmuştur.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesinin üçüncüfıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olankesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesin hesabınMerkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

 Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığının 19.2.2013 gün ve C.02.0.CBS.0.01.02.04/218 sayılı yazılarınaekli listede Bağımsız Türkiye Partisinin Genel Merkez dışında 80 il ve bağlıilçede örgütlendiği belirtilmesine rağmen, Parti tarafından 66 il ve bağlı ilçeörgütüne ilişkin 2012 yılı içerisinde her hangi bir gelir ve gideringerçekleşmediği ifade edilerek, bu illere ait 2012 yılı kesin hesaplarınıngönderilmediği tespit edilmiştir.

Siyasi partilerinfaaliyetlerini yürüttükleri genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına aityerler partilerin kendilerine ait olabileceği gibi kiralık olarak dakullanılabilecektir. Şayet, parti yetkililerine ait veya bunların kendilerininkullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kirasözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesigerekir.

Ayrıca, partileringenel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarının hayatın olağan akışı gereğikira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satınalınması vb. bir takım genel yönetim giderlerini de yapması gerekir.

2820 sayılı Kanun’un69. maddesinde, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinintüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinde, siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partinin bütüngiderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı; 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmaları engelleyenve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydan bir yılakadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.

Yönetim giderlerininhesaplarda görülmemesi kayıt dışı gelir ve gider oluşturulmuş olduğunugöstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılı Kanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırıdavranılmış olmaktadır.

Mahkemeye bilgilerinistendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belgedüzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan dolayı 2820sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinadengerekli işlemlerin yapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulması gerekir.

Bu itibarla BağımsızTürkiye Partisinin 2012 yılı kesin hesabının incelenmesi sonucunda;

1- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasından dolayı işinesasının incelenmesine,

2-Esas incelemenin yapılması için, Genel Merkez kesin hesabının dayanağınıoluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleriSayıştay Başkanlığına göndermesi için partiye bu kararın tebliğinden itibaren30 gün süre verilmesine,

3-Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

11.2.2014gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Bağımsız Türkiye Partisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği 2012yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıKanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdePartinin 2012 yılı gelirlerinin 222.459,31 TL, giderlerinin 224.340,51 TLolduğu, nakit mevcudu olarak ise 2013 yılına devredilen tutarın 9.532,89 TLolduğu anlaşılmaktadır.

Partinin 2012 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarınınyukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2012 yılı kesin hesabınındoğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Partinin Genel Merkez gelirleri 128.747,86 TL olarak gösterilmişolup bunun 127.700,00 TL’si bağışlardan, 1.047,86 TL’si SGK indirimindenoluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Partinin il örgütlerinin 2012 Yılı gelirleri toplamı 93.711,45TL olup bu tutarın 7.114,21 TL’si üye yıllık aidatı gelirlerinden, 86.597,24 TL’sibağışlardan oluşmaktadır.

Partinin il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 129.531,81 TL olup bunun25.462,11 TL’si personel giderlerinden, 1.843,75 TL’si temsil ağırlamagiderlerinden, 38,40 TL’si kırtasiye giderlerinden, 538,29 TL’si haberleşmegiderlerinden, 87.993,86 TL’si kira giderlerinden, 345 TL’si bakım onarımgiderlerinden, 469,70 TL’si vergi, sigorta, noter giderlerinden, 2.984,22 TL’siısınma, aydınlanma ve temizlik giderlerinden, 2.584,91 TL’si demirbaş alımgiderlerinden, 1.750,00 TL’si depozito giderlerinden 4.646,57 TL’si geçenyıldan kalan borç ödemelerinden, 875 TL’si gelecek yıla ait kira giderindenoluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2013 yılına devreden nakit mevcudu 942,94TL’dir.

Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

 2- İl Örgütleri Giderleri

Partinin il örgütlerinin 2012 yılı giderleri toplamı 94.808,70TL olup bu tutarın 3.349,73 TL’si temsil ağırlama giderlerinden,12.909,68 TL’si kırtasiye ve büro malzemeleri giderlerinden, 1.156,50 TL’sihaberleşme giderlerinden, 283,00 TL’si seyahat ve konaklama giderlerinden,69.076,00 TL’si bina kira giderlerinden, 79,00 TL’si bakım onarımgiderlerinden, 5.304,38 TL’si ısıtma, aydınlanma ve temizlik giderlerinden,1.952,07 TL’si vergi, sigorta ve noter giderlerinden, 698,34 TL’si geçen yılaait borç ödemelerinden oluşmaktadır. Parti il örgütlerinin gelecek yıladevreden nakit mevcudu 8.589,95 TL’dir.

Partinin il örgütlerinin 2012 yılı kesin hesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Partinin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, herhangi bir taşınmaz mal ediniminde bulunmadığı görülmüş, edinilentoplam 2.584,91 TL değerindeki taşınır mal ve menkul kıymet ediniminin ise 2820sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Bağımsız Türkiye Partisinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen 222.459,31 TLgelirin, 224.340,51 TL giderin ve 2.584,91 TL tutarındaki taşınır malediniminin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’na uygun olduğuna, 2.10.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.