Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2014/32, K.2014/90 Sayılı Karar - 17/12/2014

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2014/32 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2014/90

Karar Günü:17.12.2014

R.G.Tarih-Sayı:7.2.2015-29260

I- MALİ DENETİMİNKONUSU

Bağımsız TürkiyePartisi 2013 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, RecepKÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN, M. Emin KUZ ve HasanTahsin GÖKCAN’ın katılımlarıyla yapılan ilk inceleme toplantısında önceliklesuç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında, “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesin hesabınMerkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 7.2.2014 gün ve51047475/242 sayılı yazılarına ekli listede Bağımsız Türkiye Partisinin GenelMerkez dışında 80 il ve bağlı ilçede örgütlendiği belirtilmesine rağmen Partitarafından, 7 il ve bağlı ilçe örgütüne ilişkin 2013 yılı içerisinde herhangibir gelir ve giderin gerçekleşmediği ifade edilerek, bu illere ait kesinhesaplar gönderilmemiştir.

Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70.maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve birsiyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan incelemeve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamaküzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre,parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları giderbedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliğiadına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

Bu itibarla Bağımsız Türkiye Partisinin 2013 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine,

2- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerinistendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belgedüzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, incelemeve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASINİNCELENMESİ

Bağımsız Türkiye Partisinin AnayasaMahkemesine verdiği 2013 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturandefter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve RaportörSadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerinioluşturan defter ve belgelerde, Partinin 2013 yılı gelirleri toplamının531.571,07 TL ve giderleri toplamının 522.774,58 TL olduğu, gelecek yıladevreden nakit tutarının ise 13.157,24 TL olduğu anlaşılmaktadır.

Parti 2013 yılı kesinhesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu,bu hâliyle Partinin 2013 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezinin 2013 yılı gelirleri toplamı195.219,23 TL olup bunun 192.625,00 TL’si bağışlardan, 2.594,23 TL’si diğergelirlerden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin 2013 yılı gelirleri toplamı326.818,95 TL olup bunun 100,00 TL’si üye giriş aidatı, 3.632,00 TL’si üyeyıllık aidatlarından, 316.486,95 TL’si bağışlardan, 6.600,00 TL’si alınanyardımlarından oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezinin 2013 yılı giderleri toplamı193.807,06 TL olup bunun 63.149,84 TL’si personel giderlerinden, 343,50 TL’sitemsil ağırlama giderlerinden, 223,16 TL’si kırtasiye giderlerinden, 1.644,33TL’si haberleşme giderlerinden, 53.793,84 TL’si ilan giderlerinden, 21.650,00TL’si seyahat ve konaklama giderlerinden, 28.135,00 TL’si kira giderlerinden,2.211,82 TL’si ısınma, aydınlanma giderlerinden, 13.236,99 TL’si vergigiderlerinden, 1.400,00 TL’si demirbaş giderlerinden, 1.681,48 TL’si geçenyıldan kalan borç ödemelerinden, 590,00 TL’si danışmanlık giderlerinden,5.747,10 TL’si çeşitli giderlerden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2013 yılına devreden kasa ve bankamevcudu 4.835,86 TL’dir.

Parti Genel Merkezinin 2013 yılı defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’auygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin 2013 yılı giderleri toplamı328.967,52 TL olup bunun 10.724,15 TL’si temsil ağırlama giderlerinden,12.499,57 TL’si kırtasiye giderlerinden, 8.212,50 TL’si haberleşmegiderlerinden, 6.091,46 TL’si ilan giderlerinden, 5.532,34 TL’si seyahat vekonaklama giderlerinden, 269.836,50 TL’si kira giderlerinden, 12.950,96 TL’siısınma, aydınlanma giderlerinden, 1.290,80 TL’si vergi giderlerinden, 6,50TL’si geçen yıldan kalan borç ödemelerinden, 1.440,00 TL’si danışmanlıkgiderlerinden, 382,74 TL’si çeşitli giderlerden oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin 2013 yılına devreden kasa bankamevcudu 8.321,38 TL’dir.

Parti il örgütlerinin 2013 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu görülmüştür.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Partinin sunmuş olduğu defter ve belgeler üzerindeyapılan incelemelerde partinin 2013 yılında herhangi bir taşınmaz mal, menkulkıymet ve hak ediniminde bulunmadığı, edinilen 1.440,00 TL tutarındaki taşınırmalın 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu tespit edilmiştir.

IV- SONUÇ

Bağımsız Türkiye Partisinin 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

1- Partinin 2013 yılı kesin hesabında gösterilen 531.571,07TL gelir, 522.774,58TL gider ve 13.157, 24 TL gelecek yıla devreden nakiteldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’na uygun olduğuna,

2- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme ve araştırmayıengellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılıKanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlemyapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

17.12.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.