Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2002/20, K.2006/47 Sayılı Karar - 09/06/2006

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:2002/20 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:2006/47

KararGünü:9.6.2006

R.G.Tarih-Sayı:30.09.2006-26305

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.Maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, AliHÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN, EnisTUNGA ve Mehmet ERTEN'in katılmalarıyla 16.4.2003 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında;

Bağımsız Türkiye Partisi'nin 2001 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda; 'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine, oybirliğiyle' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği2001 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturandefter ve belgelerde 25.9.2001 tarihinde kurulan Bağımsız Türkiye Partisi'nin GenelMerkezi ile 63 il ve il örgütü bulunmayan üç ilçe örgütünün 2001 yılıgelirlerinin 22.471.920.000.-TL, giderlerinin 19.490.143.996.-TL, borçlarının846.241.440.-TL, alacaklarının 150.000.000.-TL ve 2002 yılına nakit devrinin3.678.017.444.-TL, gelir ve borç rakamlarının toplamı ile gider, alacak venakit devir rakamları toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin gelirleri6.510.000.000.-TL olarak gösterilmiştir. Bunun tamamı bağış gelirleridir.

Parti Genel Merkezi'nin 2002 yılınadevreden alacakları 150.000.000.-TL olup, tamamı verilen depozito ve teminatlar(Abonelik iptalinde iade alınmak üzere ASKİ'ye yatırılan güvence parası)karşılığıdır.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirler ile alacakların 2820 sayılıYasa'nın 61-69. maddelerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin gelirleri15.961.920.000.-TL. olarak gösterilmiştir. Bunun tamamı bağış gelirleridir.

İl örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin MerkezYönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek, 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin giderleri6.148.644.570.-TL olarak gösterilmiştir. Bunun 5.912.644.570.-lirası genelyönetim, 236.000.000.-lirası ise demirbaş alım giderleridir.

Parti Genel Merkezi'nin borçları846.241.440.-TL olup, tamamı ödenecek vergi ve fonlar karşılığıdır.

Parti GenelMerkezi'nce 1.057.596.870.-TL nakit mevcudu olarak 2002 yılına devredilmiştir.

Genel Merkezin defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilendışında kalan giderler ile borçların 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

a) Aşağıda gösterilen özelkişiler adlarına düzenlenmiş fatura bedellerinin ödendiği görülmüştür.

2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu'nun 70. maddesinde siyasi partilerin giderlerinin amaçlarınaaykırı olamayacağı ve bütün giderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı belirtilmiştir. Ayrıca genel muhasebe kurallarına göre de, bir gelirveya gider belgesinin muhasebe kayıtlarına alınabilmesi için, kayıt sahibininadına düzenlenmesi gerekir.

Açıklanan nedenlerleözel kişiler adına düzenlenmiş fatura karşılığı yapılan ödemeler Parti tüzelkişiliğiadına yapılmış ödeme sayılamayacağından, 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesineaykırı olarak yapılan 97.987.150.-TL tutarındaki ödemenin, aynı Yasa'nın 75.maddesi uyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

b) Anayasa Mahkemesiİçtüzüğü'nün 17. maddesine göre, işin esasına ilişkin inceleme siyasipartilerin gelir ve giderlerinin doğru ve Yasa'ya uygun olup olmadığıyönlerinden yapılır.

2820 sayılı Yasa'nın60. maddesinde, parti adına yapılan giderlerin ne gibi işlere ve yerlereharcandığının ilgili defterlere sıra ile belgeleri de gösterilerek geçirileceğiöngörülmektedir. Yasa'da ki 'belgelendirme' gelir-gider belgeleriyle bunlarailişkin açıklamaların da defter ve kayıtlarda yer almasını kapsamaktadır.

Parti'ninkesinhesabına ilişkin bazı belge ve kayıtlarda gidere ilişkin açıklama yeralmadığından, Parti adına düzenlenen faturalarla yapılan yolculuk giderlerininniteliği saptanamamıştır.

Bu nedenle, muhasebekayıtlarının açıklama içerir şekilde düzenlenmesi gerektiği hususunun Parti'yebildirilmesinin uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Partinin il örgütlerinin giderleri13.341.499.426.-TL. olarak gösterilmiştir. Bunun tamamı genel yönetimgiderleridir.

Parti İl Örgütleri'nce 2.620.420.574.-TLnakit mevcudu olarak 2002 yılına devredilmiştir.

İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.

C- Parti Malları

Partinin 2001 yılında herhangi birtaşınmaz ediniminde bulunmadığı anlaşılmıştır.

Parti 2001 yılında 2820 sayılı Yasa'nın74. Maddesi uyarınca -her birinin değeri yüz milyon lirayı aşan- sadece biradet ve 236.000.000.-TL tutarında taşınır mal edinmiştir. Satınalma yoluylaedinilen taşınır malın saten ve tül perdeye ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Parti'nin kesinhesabı ve ekleri üzerindeyapılan incelemede, satınalma yoluyla elde edilen değerin 2820 sayılı Yasa'yauygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Bağımsız Türkiye Partisi'nin 2001 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen22.471.920.000.-TL gelirin, 19.392.156.846.-TL giderin, 846.241.440.-TL borcun,150.000.000.-TL alacağın ve 3.678.017.444.-TL nakit devrinin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

2- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine aykırı olarakyapılan 97.987.150.-TL gider karşılığı Parti malvarlığının, aynı Yasa'nın 75.maddesi uyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesine,

3- Mali işlemlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olupolmadığının tespiti için, Anayasa Mahkemesi'ne verilen defter ve belgelerindenetime elverişli olması gerektiğinden, bundan sonra gönderilecek gelir, giderbelgeleri ile muhasebe kayıtlarının, açıklama içerir şekilde düzenlenmesigereğinin Parti'ye bildirilmesine,

9.6.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.