Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2005/29, K.2009/45 Sayılı Karar - 10/11/2009

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2005/29 (SiyasîParti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:2009/45

Karar Günü:10.11.2009

R.G.Tarih-Sayı:26.11.2009-mükerrer 27418

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Bağımsız Türkiye Partisi 2004 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca,Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN,Mehmet ERTEN, A.Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ veOsman Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımıyla 27.01.2006 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında;

'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine oybirliğiyle' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2004 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeBağımsız Türkiye Partisi 2004 yılı gelirleri toplamının 136.983.900.000.- lira,giderleri toplamının 158.606.710.000.- lira olduğu ve 27.795.370.000.- liraborç ile 6.172.560.000.- lira nakit mevcudunun 2005 yılına devrettiğianlaşılmaktadır.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 2004 yılı gelirleri52.321.040.000.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun 52.200.000.000.- lirası bağış ve yardımlar,121.040.000.- lirası ise 2003 yılından devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezi'nin 2004 yılı defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa'ya uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 84.662.860.000.-liranın tamamı bağış, aidat ve diğer gelirlerden oluşmaktadır.

İl örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümündeyapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığısonucuna varılmıştır.

B- Giderlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin giderleri 79.905.420.000.- liraolarak gösterilmiştir.

Bunun 65.822.800.000.- lirası genel yönetim giderleri,11.215.330.000.- lirası 2003 yılından devreden borç ve 2.867.290.000.- lirasıçeşitli giderlerden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezi'nin 2005 yılına devreden nakitmevcudu 210.990.000.- liradır.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin giderleri toplamı 78.701.290.000.-liranın tamamı genel yönetim giderlerinden oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin 2005 yılına devreden nakit mevcudu5.961.570.000.- liradır.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümüüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Bağımsız Türkiye Partisi'nin 2004 yılı defter vebelgeleri üzerinde yapılan incelemede,

Parti'nin 2004 yılında herhangi bir taşınmaz mal vedeğeri 100.000.000.- lirayı aşan taşınır mal ve menkul kıymet edinimininolmadığı anlaşılmıştır.

D- İNCELEME

Parti'nin 2004 yılı hesabının incelenmesi neticesidüzenlenen esas inceleme raporunun görüşülmesi sonucu Mahkeme,

'Bağımsız Türkiye Partisi'nin2004 yılı kesinhesabı ile ilgili olarak;

1- Parti'nin 2004 yılı kesinhesabında gösterilmeyen 2.Olağan Büyük Kongre harcamaları ve karşılığı gelirler ile ilgili hususunaçıklığa kavuşturulması ve herhangi bir gelir ya da gider tespiti halinde bunauygun kesinhesabın ve diğer belgelerin gönderilmesinin, 2820 sayılı SiyasîPartiler Yasası'nın 74. maddesi hükmü gereğince Parti'den istenmesine,

2- Kararın yerinegetirilmesi için Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca, Parti'yebu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

3- Gerekli bildiriminyapılması için karar örneğinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nagönderilmesine,

27.2.2007 gününde OYBİRLİĞİYLE' karar vermiştir.

Mahkeme'nin 27.2.2007 günlü kararına Parti 12.4.2007tarihinde,

'İlgili yazı gereği Partimiz Genel Muhasipliği'nceyapılan araştırmada; 19.12.2004 tarihinde Büyük Anadolu Hoteli EsenboğaHavaalanı Yolu 27. km. Akyurt ANKARA adresinde yapılan Partimizin 2.OlağanBüyük Kongresi'ne ait, Metal Sosyal Kültür ve Eğitim Vakfı İktisadi İşletmesiBüyük Anadolu HoteH (Maltepe V.D. 619 030 3849) tarafından Partimize kesilenfatura ile karşılığı gelirlere ait gelir makbuzlarının bulunduğu; sehvenhesaplara eklenmediği tespit edilmiştir.

2. Olağan Büyük Kongrede 1.000.000.000 TL yemek,4.500.000.000 TL salon kirası, 200.000.000 TL Genel Başkan Konaklama giderleriolmuştur. 2.Olağan Büyük Kongre ile ilgili başka bir gelir giderimizolmamıştır.

Kongrede; delegelerin daveti telefonla ve teşkilatımızvasıtasıyla yapılmış, Partimiz tarafından taşıma yapılmadığından kongreyekatılan delegelerimiz salona kendi imkanlanyla gelmişlerdir. Partimiz, GenelBaşkan dışında hiçbir delegemize konaklama imkanı sunmadığı için ayrıca konaklamagiderimiz olmamıştır.

Partimizin 2004 yılı kesinhesabına 5.700.000.000 TL (Beşmilyar yedi yüz milyon TL) gider ile aynı tutarda gelirin eklenmesinin kabuledilmesi hususu;

Yüce Makamınıza saygıyla arz olunur.'

şeklinde cevap vermiştir. Gönderilen belgelerinincelenmesi sonucu 25.12.2008 tarih ve 211-1469 sayılı yazı ile tereddütoluşturan,

Parti'nin 2004 yılı kesinhesabında gösterilmeyen 2.OlağanBüyük Kongre harcamaları ve karşılığı gelirler ile ilgili hususların açıklığakavuşturulmasına ilişkin Mahkemenin 27.2.2007 gün ve 2005/29 sayılı kararınaistinaden 21951-22000 numaralı gelir makbuz koçanı gönderilmiş, gönderilenmakbuz koçanının incelenmesinde aşağıda belirtilen şekilde bağışların alındığıgörülmüştür.

Mahkemeye daha önce gönderilen 23601-23650 numaralı gelirmakbuz koçanının incelenmesinde, ilk kullanılan 23601 numaralı gelir makbuzunun5.1.2004 tarihli, son kullanılan 23631 numaralı gelir makbuzunun 4.12.2004tarihli olduğu ve aynı koçanda kullanılmayan makbuzların olduğu görülmüştür.

Bu bilgiler ışığında gelir makbuzu olarak 23632-23650numaralı makbuzlar kullanılmayarak 21951-21955 numaralı makbuzlarla tahsilatyapılmasının nedeni ile 23601-23650 ile 21951-22000 seri numaralı makbuzlarınkimlere verildiğine ilişkin kayıtların gönderilmesi istenmiş, Parti 23.1.2009tarihinde,

'Partimizin 2.Olağan Büyük Kongre harcamaları vekarşılığı gelirlerle ilgili olarak kesilen gelir makbuzu koçanlarının, dahaönce gönderilen makbuzlardan farklı oluşu, bu konuda görevli parti muhasibiİbrahim Halil Uygur'un yoğun işleri nedeniyle tarafından sehven yapılmış olupdevamında da 2004 yılı kesin hesabında bu nedenle gözünden kaçmış SayınMahkemenizin açıklığa kavuşturma yazısı ile incelendiğinde görülerek Sayın Mahkemenizesunulmuştur. 23601-23650 ile 21951-22000 seri makbuzlar Parti Muhasibi İbrahimHalil Uygur'un zimmetinde bulunmaktadır.'

şeklinde cevap vermiştir.

Yazının ekinde yer alan tutanakta sadece teslim alanolarak İbrahim Halil Uygur'un imzası bulunmaktadır.

Aynı kişi tarafından düzenlenen makbuzların birbirinitakip etmesi esastır. Mahkemeye belgelerle birlikte daha önce gönderilen23601-23650 numaralı gelir makbuz koçanının incelenmesinde, ilk kullanılan23601 numaralı gelir makbuzunun 5.1.2004 tarihli, son kullanılan 23631 numaralıgelir makbuzunun 4.12.2004 tarihli olduğu ve aynı koçanda kullanılmayanmakbuzların olduğu, Mahkemenin ara kararından sonra gelir makbuzu olarak23632-23650 numaralı makbuzların kullanılmayarak 21951-21955 numaralı makbuzlarlatahsilat yapıldığı anlaşılmıştır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 60. maddesininbeşinci fıkrasında 'Parti adına elde edilen gelirlerin alındığı ve yapılangiderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığı ilgili defterlere sıra ile vebelgeleri de belirtilerek geçirilir.' denilmiş olmasına karşın 19.12.2004tarihinde yapılan 2. Olağan Büyük Kongreye ait gider ve gelir makbuzlarınındeftere işlenmediği, ara kararından sonra belgelerin gönderildiği dikkatealındığında yapılan bu işlemin Kanun'a uymadığı görülmüştür.

Aynı kişilerin kullandığı gelir makbuzlarının koçanbitmeden diğeri ile işlem yapılmaması, seri ve tarih olarak birbirini takipeden makbuzların düzenlenmesi ve gelir ile giderin yapıldığı sırada deftereişlenmesini temin için Parti'nin uyarılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

IV-SONUÇ

Bağımsız Türkiye Partisi'nin 2004 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda,

1- Parti'nin 2004 yılı kesinhesabında gösterilen136.983.900.000.- lira geliri ve 158.606.710.000.- lira gideri ile 2005 yılınadevreden 27.795.370.000.- lira borcu ve 6.172.560.000.- lira nakit mevcudununeldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nauygun olduğuna,

2- Partide görevli kişilerin zimmetinde bulunan gelirmakbuzlarının birbirini takip ederek düzenlenmesi ile gelir ve giderinyapıldığı sırada deftere işlenmesini temin için partiye bildirimdebulunulmasına,

10.11.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.