Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1998/37, K.1999/38 Sayılı Karar - 16/11/1999

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:1998/37 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:1999/38

KararGünü:16.11.1999

R.G.Tarih-Sayı:10.12.1999-23902

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Barış Partisi Genel Merkezi ile ilçeörgütlerini de kapsayan 75 il örgütünün l997 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Ahmet Necdet SEZER, Güven DİNÇER, Haşim KILIÇ, YalçınACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F.TUNCEL, FulyaKANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla 23.2.1999gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; 'dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1997 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddî öğelerini oluşturan defterve belgelerde Barış Partisi Genel Merkezi'nin 1997 yılı gelirleri ve giderleribirbirine denk biçimde, 267.929.181.815.- lira olarak gösterilmiş; 75 ilörgütünün gelir ve giderinin bulunmadığı bildirilmiştir.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 1997 yılıiçindeki gelirleri 267.929.181.815.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun 267.800.000.000.- lirası bağış,129.181.815.- lirası 1996 yılından devreden nakit mevcududur.

Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın61-69. Maddeleri hükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin 75 il örgütünün 1997 yılındagelirinin bulunmadığı bildirilmiştir.

Bu durumun Merkez Karar ve YönetimKurulu kararıyla onaylandığı görülerek 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1997 yılıiçindeki giderleri 267.887.283.402.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun, 11.168.284.022.- lirası bürogenel giderleri, 872.941.252.- lirası personel giderleri, 16.026.429.761.-lirası seyahat giderleri, 4.509.855.000.- lirası bayrak, flama, rozetgiderleri, 3.542.480.000.- lirası salon kiralama giderleri,11.791.873.823.-lirası akaryakıt giderleri, 2.340.955.259.- lirası yemekgiderleri, 1.789.749.413.- lirası tabela yapım giderleri, 612.100.000.- lirasıposta, telefon giderleri, 8.275.248.205.- lirası sair giderler, 6.957.366.667.-lirası gayrimenkul kira giderleri, 200.000.000.000.- lirası menkul kiragiderleridir.

267.929.181.815.- lira gelirle267.887.283.402.- lira gider arasındaki farkı oluşturan 41.898.413.- lira,nakit mevcudu olarak 1998 yılına devredilmiştir.

Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda gösterilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

a) Kişi Adına Düzenlenmiş Belgeler

Yapılan incelemede, aşağıda dökümügösterilen giderlerin kişi adına düzenlenmiş belgelere dayandırıldığıgörülmüştür.

2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesinde, bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılacağı belirtilmiştir. Genel muhasebe kurallarına görede, bir gelir veya gider belgesinin muhasebe kayıtlarına esas alınabilmesi içinbunların, kayıt sahibinin adına düzenlenmiş olması gerekir.

Kişi adına düzenlenmiş belgeleredayanılarak kaydedilen 153.153.750.- lira gider karşılığının, 2820 sayılıSiyasî Partiler Kanunu'nun 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'yegelir yazılması uygun görülmüştür.

b) Belgesiz Giderler

ba) Yevmiye Defterinin 10.1.1997 gün ve4. sırasında kayıtlı 147.700.000.- lira, Doğan Petrol Limited Şirketine ait056291 sayılı faturaya dayanılarak gider kaydedilmiş; aynı tutar, belgesizolarak, Defterin aynı sırasında ikinci kez gider kaydedilmiştir.

bb) Yevmiye Defterinin 31.1.1997 gün ve16. sırasında kayıtlı 94.900.000.- lira, Dinamik Kırtasiye ve Büro MakinalarıSanayi Ticaret Limited Şirketine ait 839427 ve 839428 sayılarını içeren ikisayfalık faturaya dayanılarak gider kaydedilmiş; aynı faturanın birincisayfasının toplamı olan 97.057.740.- lira, Defterin aynı sırasında ikinci kezgider kaydedilmiştir.

bc) Yevmiye Defterinin 20.6.1997 gün ve116. sırasında kayıtlı iki fatura toplamını içeren 58.500.000.- lira, AtalayHotel Tur.İnş. San. ve Tic. A.Ş.ne ait 61363 (34.500.000.- lira) ve 61364(24.000.000.- lira) sayılı faturalara dayanılarak gider kaydedilmiş; bu tutarın24.500.000.- lirası Defterin 131. sırasında, 58 sayılı tahsilat fişinedayanılarak ikinci kez gider kaydedilmiştir.

bd) Aşağıda yevmiye gün ve sayılarıyazılı gider kayıtlarının dayanağı olarak hiçbir belge eklenmediği görülmüştür.

2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunun'nun70. maddesinde, beşbin liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi birbelge ile belgelendirilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden, bu tutarıaşan harcamaların gerçek gideri gösteren makbuz veya fatura gibi bir belgeyedayandırılması zorunludur. Alınan bir mal veya hizmetin tutarının giderkaydedilebilmesi için esas olan belge faturadır. Tahsilat makbuzu, bankamakbuzu gibi belgeler, paranın ödendiğine ilişkin alındı belgesidir. Yasa'nın70. maddesinde belirtilen "makbuz"un tek başına bir ödemeye esasolabilmesi için fatura kesilmesinin mümkün olmadığı bir yerden alınmasıgerekir.

2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun76. maddesinin son fıkrasına göre, belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen parti gideri tutarınca parti mal varlığının, AnayasaMahkemesi kararıyla Hazine'ye gelir kaydedilmesi gerektiğinden, belgesiz gidertoplamı 1.331.427.057.- lira karşılığı Parti mal varlığının Hazine'ye geliryazılması uygun görülmüştür.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti'nin 75 il örgütünün 1997 yılındagiderinin bulunmadığı bildirilmiştir.

Bu durumun Merkez Karar ve YönetimKurulu kararıyla onaylandığı görülerek 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Barış Partisi 1997 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;

1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen267.929.181.815.- lira gelir ile 266.402.601.008.- lira giderin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

2- Kişi adına düzenlenmiş belgeleredayanılarak kaydedilen 153.153.750.- lira gider karşılığının, 2820 sayılıSiyasî Partiler Kanunu'nun 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'yegelir yazılmasına,

3- Belgesiz olarak gider kaydedilen1.331.427.057.- lira karşılığı Parti malvarlığının, 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 76. maddesinin son fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,16.11.1999 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.