Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2013/39, K.2014/87 Sayılı Karar - 17/12/2014

 ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2013/39 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2014/87

Karar Günü:17.12.2014

R.G.Tarih-Sayı:7.2.2015-29260

I- MALİ DENETİMİNKONUSU

Barış ve DemokrasiPartisi 2012 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca HaşimKILIÇ, Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, NuriNECİPOĞLU, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’un katılımlarıyla 11.2.2014 gününde yapılan ilk inceleme toplantısındaöncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerinide belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesinhesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesin hesabın Merkez Karar veYönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği vebirleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükmebağlanmıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 19.2.2013 gün veC.02.0.CBS.0.01.02.04/218 sayılı yazılarına ekli listede Barış ve DemokrasiPartisinin Genel Merkez dışında 48 il ve bağlı ilçede örgütlendiğibelirtilmesine rağmen, Parti tarafından Edirne ve Niğde il örgütlerine ilişkin2012 yılı içerisinde herhangi bir gelir ve giderin gerçekleşmediği ifadeedilerek, bu illere ait 2012 yılı kesin hesaplarının gönderilmediği tespitedilmiştir.

Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70.maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve birsiyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan incelemeve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamaküzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre,parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları giderbedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliğiadına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

Bu itibarla Barış ve Demokrasi Partinin 2012 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Genel Merkeze ait kesin hesaplarınsunulmasından dolayı işin esasının incelenmesine,

2- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla GenelMerkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bubelgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi içinPartiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

3- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerinistendiği şekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belgedüzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, incelemeve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumlularıhakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendiuyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASINİNCELENMESİ

Barış ve Demokrasi Partisinin AnayasaMahkemesine verdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturandefter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve RaportörSadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgeleregöre, Partinin 2012 yılı gelirleri toplamı 3.609.015,14 TL, giderleri toplamı3.797.805,07 TL, 2013 yılına devreden kasa tutarı 648.051,37 TL’dir.

Parti 2012 yılı kesinhesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu,bu hâliyle Partinin 2012 yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılıKanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1-Genel Merkez Gelirleri

Partinin Genel Merkezgelirleri toplamı 578.490,84 TL olup bunun tamamı bağış ve aidatlardanoluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin 2012 yılı gelirleri toplamı3.030.524,30 TL olup bunun tamamı bağış ve aidatlardan oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezinin 2012 yılı giderleri toplamı622.722,12 TL olup bunun 147.741,23 TL’sini büro giderlerinden, 338.940,67TL’sini kongre, propaganda ve yol giderlerinden, 136.040,22 TL’sini SGKgiderlerinden oluşmaktadır. Parti Genel Merkezinin 2013 yılına devreden kasatutarı ise 8.657,96 TL’dir.

Parti Genel Merkezinin 2012 yılı defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda uygun olmadığıbelirtilenler dışındaki giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarakgerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

1- Aşağıda ayrıntısı verilen gecikme zammı, vergi ziyaıcezaları ve usulsüzlük cezalarının parti bütçesinden ödenmesinin izahı istenmiştir.

Parti yetkilileri konuya ilişkin olarak göndermişoldukları cevap yazısında, “ TBMM’de grubu bulunan; ancak Hazine yardımındanyararlanmayan tek parti olduklarını; gecikme zamlarının ekonomik ve malisıkıntılardan dolayı zamanında ödenmeyen vergi borçlarından kaynaklandığını;usulsüzlük ve vergi ziyaı cezalarının partinin sorumlusunun o zaman diliminde tutukluolmasından ve diğer çalışanların ise yasal mevzuata hakim olamadıklarındankaynaklandığını” ifade etmişlerdir.

Partinin siyasi faaliyetlerine ilişkin harcamalara aitgecikme bedellerinin ve gecikme faizlerinin parti bütçesinden ödenmesininusulüne uygun olduğunun kabulü gerekir.

Alparslan ALTAN, Erdal TERCAN, Zühtü ARSLAN bu görüşekatılmamıştır.

2- Aşağıda ayrıntısı verilen ödemeye ilişkinfatura aslının gönderilmesi istenmiştir.

Parti yetkilileri göndermiş oldukları cevap yazısında, “Sözkonusu ödemenin banka aracılığıyla yapıldığını; ilgili firmadan defalarcaistenmesine rağmen faturanın kendilerine gönderilmediğini; söz konusu firmaylatekrar irtibata geçildiğini, ancak firmanın ticari faaliyetlerinisonlandırdığının öğrenildiğini; bundan dolayı firmanın geçmişe yönelik faturadüzenlemediğini” ifade etmişlerdir.

2820 sayılı Kanun’un 70. maddesinde, beş (2012 yılı için70,72TL) liraya kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge iletevsik edilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı aşanharcamaların makbuz veya fatura gibi geçerli ve kanıtlayıcı belgeye dayanmasıgerekmektedir.

2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinin altıncı fıkrasındaise (Ek fıkra: 13/2/2011-6111/180 md.) “Siyasi partiler harcamalarınıfatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerin temin edilmesinin mümkünolmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmakşartıyla diğer belgelerle tevsik ederler. Ancak kaybolma, yırtılma ve yanmagibi mücbir sebeplerle aslının temin edilemediği hallerde, fatura ve faturayerine geçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerden alınacak tasdikliörnekleri kullanılabilir.” hükmü yer almaktadır.

Parti yetkilileri yukarıdaki tabloda ayrıntısı verilengidere ilişkin fatura aslını sunmamışlar, göndermiş oldukları cevap yazısındada faturanın temin edilemediğini ifade etmişlerdir. Fatura ve serbest meslekmakbuzu aslı veya 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na uygun düzenlenmiş belgelerolmaksızın gerçekleştirilen giderin, söz konusu Kanun’un öngördüğü anlamdabelgeye dayandırılmış olduğunun kabul edilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, yukarıdaki tabloda ayrıntısı verilen toplam10.052,50 TL’nin Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.

Osman Alifeyyaz PAKSÜT bu görüşe katılmamıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin 2012 yılı giderleri toplamı3.175.082,95 TL olup bunun 1.973.179,88 TL’si büro giderlerinden, 1.201.903,07TL’si ise yol, kongre ve propaganda giderlerinden oluşturmaktadır.

Partinin il örgütlerinin 2013 yılına devreden kasa tutarıise 639.393,41 TL’dir.

Parti il örgütlerinin 2012 yılı kesin hesapçizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılıKanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Partinin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, herhangi bir taşınmaz mal ve değeri 100 TL’yi aşan taşınır mal vemenkul kıymet ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Barış ve Demokrasi Partisinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

1- Partinin 2010 yılı kesin hesabında gösterilen3.609.015,14TL gelir ve 3.797.805,07 TL gider ile 648.051,37TL gelecek yılanakit devrinin kasa ve banka devrinin Hazineye gelir kaydedilenler dışındakalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, Alparslan ALTAN, Erdal TERCAN, ZühtüARSLAN’ın karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2- 2820 sayılı Kanun’un 70. ve 74. maddelerine aykırıolarak belgelendirilmeyen 10.052,50 TL gider karşılığı parti malvarlığının,2820 sayılı Kanun’un 75. maddesi uyarınca Hazineye irat kaydedilmesine, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT’ün karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

17.12.2014 gününde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

Barış ve Demokrasi Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan incelemede, Parti görevlilerinin vergi ödemeleriyle ilgiliyükümlülüklerini zamanında yerine getirmemeleri sonucu oluşan toplam 4780,98 TLgecikme zamları, usulsüzlük ve vergi ziyaı cezalarının parti bütçesindenödendiği görülmüştür. Parti yetkilileri göndermiş oldukları açıklamada, “TBMM’degrubu bulunan; ancak Hazine yardımından yararlanmayan tek parti olduklarını;gecikme zamlarının ekonomik ve mali sıkıntılardan dolayı zamanında ödenmeyenvergi borçlarından kaynaklandığını; usulsüzlük ve vergi ziyaı cezalarınınpartinin sorumlusunun o zaman diliminde tutuklu olmasından ve diğerçalışanların ise yasal mevzuata hakim olamadıklarından kaynaklandığını” ifadeetmişlerdir. Mahkememiz çoğunluğu tarafından yapılan değerlendirmede ise,Partinin siyasi faaliyetlerine ilişkin harcamalara ait gecikme bedellerinin vegecikme faizlerinin parti bütçesinden ödenmesinin usulüne uygun olduğu kabuledilmiştir.

Mali denetim, öncelikle siyasi parti yönetiminde yeralamayan parti üyeleri açısından önem taşımaktadır. Böylece partililer, partiyönetici ve sorumlularının hesapları, gelir ve giderleri yapma yöntemlerininkanun ve mevzuata, partinin ilkelerine ve amaçlarına uygunluğunu saptama vegerektiğinde parti içi mekanizmaları devreye sokarak gerekli tedbirleri alma,buna imkân bulamamaları halinde ise, gerekirse partiyle ilişkilerinisonlandırma fırsatlarını elde ederler. Mali denetimin bu etkisi siyasi partifaaliyetlerinde saydamlığın sağlanmasına yol açarak demokratik siyasi hayatıngelişmesine yardım eder.

Mali denetimin diğer önemli etkisi ise parti seçmenlerive kamuoyu açısından söz konusudur. Seçmen tercihlerinin belirlenmesi vekamuoyu desteği için saydamlık, hesap verebilirlik ve mevzuata uygunluk tercihnedenlerinden bazılarını oluşturur.

Anayasa Mahkemesi mali denetim sonucunda gelir vegiderlerin kanuna uygun olmadığını saptadığı hallerde sadece Hazineye gelir kaydetmeşeklindeki mali denetimi uygulayabilir. Bu bakımdan Mahkeme ya ilgili siyasipartinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna ya da kanunauygun olmayan gelir ve giderler dolayısıyla Hazineye gelir kaydedilmesişeklinde iki tür karar vermektedir.

2820 sayılı Kanun gereğince Anayasa Mahkemesi malidenetimi sonucunda Parti hesaplarının doğru olmadığı veya gelir ve giderleriile mal edinimlerinin kanuna aykırılıklar taşıdığı kanaatine ulaşırsa Hazineceel koyma kararı verir. Giderlerin irad kaydedilmesi ile ilgili sistemineleştiriye açık olduğu söylenebilir. Gerçekten de, 2820 sayılı Kanun’un malidenetime ilişkin anılan düzenlemeleri ile getirilen sistem kanuna aykırıgelirlerin irad kaydedilmesi açısından yerinde bir yaptırım ise de, kanunaaykırı giderler açısından ilgili siyasi parti aleyhine bir sonuç doğurabilir.Zira, siyasi parti adına birincisi kanuna aykırı gider, ikincisi ise irad kaydıolmak üzere mükerrer ödeme gerçekleşmektedir. Bu durum karşısında olmasıgereken yönünden doğrudan parti tüzel kişiliğine yaptırım uygulanmamasını,bunun yerine kanuna aykırı giderleri yapan parti sorumlularının bu miktarıpartiye ödemelerini öngören bir mekanizmanın kurulmasının daha yerinde olacağısöylenebilir. Ancak, bu gerekçeyle Anayasa Mahkemesinin kanuna aykırı gidertespit etmesine rağmen mevcut açık ve emredici mevzuat hükümlerini göz ardıetmesi anılan kanun hükümlerini etkisiz hale getirecek ve Mahkemenin kendigörevini yerine getirmemesi sonucunu doğuracaktır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 70. ve 71.maddelerinde siyasi partilerin bütün giderlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliği adına yapılacağı belirtilmiş ve siyasi partilerin giderlerininamaçlarına aykırı olamayacağı kuralı getirilmiştir. Siyasi partilerin amaçlarıSiyasi Partiler Kanunu’nda özel olarak düzenlenmemiştir. Ancak genel olarakKanun’un 3. maddesinde siyasi partilerin tanımı yapılırken dolaylı olarakdeğinilmiştir. Buna göre, siyasi partiler,Anayasa ve kanunlara uygun olarak; milletvekili ve mahalli idareler seçimleriyoluyla, tüzük ve programlarında belirlenen görüşleri doğrultusunda çalışmalarıve açık propagandaları ile milli iradenin oluşmasını sağlayarak demokratik birDevlet ve toplum düzeni içinde ülkenin çağdaş medeniyet seviyesine ulaşması amacınıgüden ve ülke çapında faaliyet göstermek üzere teşkilatlanan tüzel kişiliğesahip kuruluşlardır. Siyasi partilerin harcamalarını denetleyen AnayasaMahkemesi harcamaların niteliğini gözeterek amaca uygunluk konusunda birdeğerlendirme yapmak durumundadır.

Parti görevli ve sorumlularının yükümlülüklerinizamanında yerine getirmemeleri sonucu oluşan gecikme zammı ve faiz gibiödemelerin Partinin amacına ve kanuna uygun harcamalar olarak kabul edilmesiParti giderlerinin Anayasa Mahkemesi tarafından denetimini etkisiz ve anlamsızhale getirecektir.

Parti görevli ve sorumlularının yükümlülüklerinizamanında yerine getirmemeleri sonucu oluşan gecikme zammı ve faiz gibiödemelerin ilgililerin şahsi sorumluluklarını doğurması yanında, siyasipartilerin amaçlarına da uygun bulunmaması nedeniyle Anayasa Mahkemesininşimdiye kadar istikrarlı uygulaması bu tutarda giderin Hazineye iradkaydedilmesi yönünde olmuştur. Eldeki işte de bu istikrarlı uygulamadandönülmesini gerektirecek bir durum bulunmamaktadır.

Belirtilen nedenlerle, söz konusu gecikme zamları,usulsüzlük ve vergi ziyaı cezalarının Parti amaçlarına uygun ve Parti tüzelkişiliği adına yapılmış bir harcama olarak kabul edilmesi mümküngörülmediğinden 2820 sayılı Kanun’un 70. maddesine aykırı olarak yapılan toplam4780,98 TL’nin aynı Kanun’un 75. maddesi uyarınca Hazineye irat kaydedilmesinekarar verilmesi gerektiği düşüncesiyle, çoğunluğun Parti gelir ve giderlerinin “eldekibilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nauygun olduğuna” ilişkin görüşüne katılmamız mümkün olmamıştır.

Başkanvekili

Alparslan ALTAN

Üye

Erdal TERCAN

KARŞIOY YAZISI

Barış ve Demokrasi Partisinin 2012 yılı mali denetiminde,01.10.2012 tarihli İş Bankası banka dekontu ile ödemesi yapıldığı belirtilen,ancak fatura aslı sunulmayan ve fatura yerine geçecek belge de ibraz edilemeyen10.052,50 TL karşılığının 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 75. ve 76.maddeleri gereğince Hazineye irat kaydedilmesine karar verilmiştir.

Denetlenen Parti yetkilileri, harcamanın faturasınınilgili firmadan defalarca istenmesine rağmen kendilerine gönderilmediğini,firmanın ticari faaliyetlerini sonlandırdığının öğrenildiğini ifadeetmişlerdir.

2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinin 6111 sayılı Yasa ileeklenen altıncı fıkrasında, fatura temin edilmesinin mümkün olmaması halindeharcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip olmak şartıyla diğerbelgelerle tevsik edilebileceği öngörülmüştür. Harcamanın yapıldığını gösterenİş Bankası dekontunun bu kapsamda kabul edilmesi gerekir. Ödemenin yapıldığıfirmanın ticari faaliyete son verdiği ve bu nedenle fatura düzenleyemediğiyolundaki denetlenen Parti savunmasına itibar edilip edilmeyeceğinin, ilgiliticaret sicilinden ayrıca tahkiki ve buna göre karar verilmesi mümkün iken buaraştırma yapılmayarak, yasanın biçimsel yorumuyla, bahse konu meblağınHazineye gelir kaydedilmesi yolunda karar verilmesine karşıyım.

Üye

 Osman Alifeyyaz PAKSÜT

KARŞIOY GEREKÇESİ

Barış ve Demokrasi Partisinin 2012 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda 4780,98 TL tutarındaki gecikme zammı, vergi ziyaıcezaları ile usulsüzlük cezalarının parti bütçesinden ödenmesinin 2820 sayılıKanuna uygun olduğuna, dolayısıyla söz konusu giderin irat kaydedilmemesinekarar verilmiştir.

Mahkememiz çoğunluğunun gerekçesi şu şekildedir: “Partininsiyasi faaliyetlerine ilişkin harcamalara ait gecikme bedellerinin ve gecikmefaizlerinin parti bütçesinden ödenmesinin usulüne uygun olduğunun kabulügerekir.” Bu görüşe katılmak mümkün değildir.

Siyasi partiler, demokrasinin vazgeçilmez unsurlarıdır.Ülkeyi yönetmeye talip olan bu kuruluşların gelir ve giderlerinin kanunlarauygun olması ve bu konuda azami özenin gösterilmesi gerektiği izahtanvarestedir. Bu kapsamda, parti görevlilerinin partiye ait ödemelerin zamanındayapılması hususunda gerekli tedbirleri alması zorunludur. Kişisel sorumlulukkapsamında olan bu tedbirlerin alınmaması ve gerekli özenin gösterilmemesisonucu ortaya çıkan gecikme bedellerinin ya da cezaların parti tüzel kişiliğineyüklenmesi söz konusu olamaz.

Nitekim Mahkememiz, önceki kararlarında bu tür giderlerinHazineye irat kaydedilmesine hükmetmiştir. Mahkeme irat gerekçesini şu şekildeaçıklamıştır:

“Parti yetkililerinin ödemelerin zamanında yapılması içingerekli tedbirleri almaları gerekir. Parti görevlilerinin yükümlülüklerinizamanında yapmamaları sonucu oluşan gecikme bedelleri ile cezalı köprü geçişücretlerinden parti tüzel kişiliğini sorumlu tutma imkânı bulunmamaktadır. Buödemelerin kişisel sorumluluk kapsamında olduğu açıktır.

Parti görevlilerinin kusurlarından kaynaklanan söz konusuharcamaların parti amaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliği adına yapılmış birharcama olarak kabul edilmesi mümkün görülmediğinden, 4.553,32 TL tutarındakigider karşılığı Parti malvarlığının Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.” (E.2011/14 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K.2013/113, 25.9.2013.Aynı yöndeki kararlardan bazıları için bkz. E.2008/16 (Siyasi Parti MaliDenetimi), K.2010/28, 13.5.2010; E.2007/19 (Siyasi Parti Mali Denetimi),K.2011/13, 21.6.2011; E.2011/14 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K.2013/113, 25.9.2013;E.2008/16 (Siyasi Parti Mali Denetimi), K.2010/28, 13.5.2010; E.2009/18 (SiyasiParti Mali Denetimi), K.2013/124, 11.12.2013; E.2008/37 (Siyasi Parti MaliDenetimi), K.2014/34, 4.6.2014)

Anayasa Mahkemesinin bu kararlarında belirttiği gibi,parti yetkililerinin kişisel hata ya da ihmallerinden kaynaklanan gecikmebedelleri ile cezaların parti bütçesinden ödenmesi Kanuna aykırı olduğundan, bugiderlerin Hazineye irat kaydedilmesi gerekmektedir. Bu sonuçtan ayrılmayıhaklı kılacak bir gerekçe de bulunmadığından, yukarıda belirtilen giderinusulüne uygun olduğu yönündeki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.

Üye

 Zühtü ARSLAN