Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2007/45, K.2009/10 Sayılı Karar - 10/02/2009

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2007/45 (SiyasîParti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:2009/10

Karar Günü:10.2.2009

R.G.Tarih-Sayı:21.02.2009-27148

I- MALİ DENETİMİNKONUSU

Bizim Parti'nin 2006 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Bizim Parti'nin 2006 yılı kesinhesabının ilk incelenmesisonucunda,

Dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2006 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleriile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Parti Genel Başkanı AhmetYılmaz imzalı 26.11.2007 tarih ve 51 sayılı yazıya ek olarak gönderilenkesinhesap cetvelinin Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'na 27.11.2007 tarih ve1143/216 sayı ile verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Bizim Parti'nin2006 yılı kesinhesabının Parti Genel Başkanı tarafından Haziran ayı sonunakadar Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'na sunulması gerektiği yönündeki 2820 sayılıYasa'nın 74. maddesi ile getirilen kurala uyulmadığı görülmektedir.

2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 111. maddesinin (b) bendinde, 'Siyasi partilerin 74 üncü maddehükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadarhafif hapis ve onbeş milyon liradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezasıverilir.' hükmü yer almıştır.

Bu itibarla, 2820 sayılıYasa'nın 74. maddesi hükümlerine aykırı hareket eden parti sorumluları hakkındayasal işlem yapılabilmesi için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na suçduyurusunda bulunulması gerekmektedir.

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeBizim Parti 2006 yılı gelirleri toplamının 4.797.- YTL ve giderleri toplamının4.730.- YTL olduğu, 67.- YTL nakit mevcudunun 2007 yılına devrettiğianlaşılmaktadır.

Bizim Parti'nin Ankara il ve Çankaya ilçe teşkilatının2006 yılı gelir-gideri olmadığından dolayı sadece Genel Merkez gelir vegiderleri incelenmiştir.

A- Genel MerkezGelirlerin İncelenmesi

Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılı gelirleri toplamı4.797.- YTL olup, bunun 4.450.- YTL.si bağış, 250.- YTL.si üyelik aidatı ve97.-YTL.si bir önceki yıldan devreden nakitten oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılı defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen dışındakigelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.

Parti'nin Mehmet Bakkaloğlu'ndan 5.7.2006 tarih ve 56numaralı gelir makbuzu ile 40.- YTL olarak aldığı aidatın 10.- YTL.sinin 2005,30 YTL.sinin ise 2006 yılına ait olduğu makbuzun açıklama kısmındabelirtilmiştir. 10.- YTL nin hem 2005 hem de 2006 yılı işletme defterine gelirolarak yazılması, tahsil edilmeyen paranın gelir kaydedilmesine neden olmuştur.Tahsil edilmediği halde gelir yazılan 10.- YTL.nin Hazine'ye irad kaydedilmesigerektiği sonucuna varılmıştır.

B- Genel Merkez Giderlerinin İncelenmesi

Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılı giderleri toplamı4.730.- YTL olup, bunun 4.200.-YTL.si kira giderleri, 450.- YTL.si nakliyegideri ve 80.- YTL.si muhtelif giderlerden oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezi'nin 2007 yılına devreden nakitmevcudu 67.- YTL dir.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen dışındaki giderlerin 2820sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinin üçüncü fıkrasına görebeş milyon (2006 yılı için 45,33 YTL.-) liraya kadar olan harcamaların makbuzveya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarıgeçen harcamaların geçerli bir kanıtlayıcı belgeye dayanması gerekmektedir.

Alınan bir mal veya hizmetin tutarının giderkaydedilebilmesi için esas olan belge faturadır. Yasa'nın 70. maddesindebelirtilen 'makbuz'un ya da tutanağın tek başına bir ödemeye esas olabilmesiiçin mal ya da hizmetin fatura kesilmesinin mümkün olmadığı kişi ya dakurumlardan alınması gerekmektedir.

Genel Merkez gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede,aşağıda gösterilen harcamanın dayanağı olarak gider makbuzunun eklendiğigörülmüştür.

Muhasebe biliminin genel kabul görmüş temelkavramlarından birisi de 'Belgelendirme' kavramıdır. Buna göre muhasebekayıtlarının, gerçek durumunu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmişobjektif belgelere dayandırılması gerekmektedir. Bu kavram Vergi Usul Kanun'nun227. maddesinde 'Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça bu kanuna göre tutulanve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait kayıtların tevsikimecburidir' şeklinde yer almıştır. Yine aynı Kanun'un 229. maddesinde 'Fatura,satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağıgöstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriyeverilen ticari vesikadır' şeklinde faturanın tarifi yapılmış ve 'FaturaKullanma Mecburiyeti' başlıklı 232. maddesinde faturanın hangi hallerde vekimler tarafından alınması ve verilmesinin gerektiği ifade edilmiştir.Dolayısıyla mal ve hizmet alımlarında bu işlemlerin fatura ilebelgelendirilmesi zorunlu tutulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarınıntutulmasında da faturanın tevsik edici belge olarak kullanılması gerektiğiifade edilmiştir.

Yine aynı Kanun'un Gider Pusulası başlıklı 234.maddesinde ki, 'Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usuldetespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabınınve çiftçilerin vergiden muaf esnafa;

Yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtiaiçin tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri giderpusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge,birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satınaldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir. Giderpusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i ile miktar ve bedelini ve işücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanınadlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihiihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malısatana tevdi olunur. Gider pusulaları, seri ve sıra numarası dahilinde teselsülettirilir.'

hükmünden nakliyeciye ödenen bedel karşılığında giderpusulası düzenlenemeyeceği anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan Parti Genel Başkanı Ahmet Yılmaz'ınverdiği bilgiye göre, Parti'nin 1.10.2005 tarihine kadar Necatibey caddesi61/15 ve 61/15-A adresinde faaliyet gösterdiği, bu tarihten 1.10.2007 tarihinekadar Gazi Mustafa Kemal Bulvarı 29/5 adresinde ve 1.10.2007 tarihindenitibaren de Ergin sokak No:47/4 Mebusevleri adresinde faaliyetine devam etiğianlaşılmıştır. Necatibey caddesinden Gazi Mustafa Kemal Bulvarına taşınmanedeniyle 10.9.2006 tarihinde nakliyeciye gider pusulası karşılığında 450.- YTLödenmiştir. Taşınmanın 2005 yılında olduğu ve 2005 yılı kesinhesabında taşınmakarşılığı herhangi bir borçlanmanın da gözükmediği dikkate alındığında, ödenentutar ile taşınma tarihleri arasında bir tutarsızlığın olduğu görülmektedir.

2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesinde, 'AnayasaMahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğunave kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderlerdolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir' ve 76.maddesinde de, 'Belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigiderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineyeirad kaydedilir' hükümleri yer almıştır.

Yukarıda sayılan gerekçelere göre 2820 sayılı Yasa'nın70. maddesine aykırı olarak fatura ile belgelendirilmesi gerektiği halde gidermakbuzu karşılığı ödenen 450.- YTL karşılığı parti malvarlığının 2820 sayılıYasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazine'ye irad kaydedilmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Parti'nin 2006 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede taşınmaz mal ile 100.- YTL. nin üzerinde demirbaş edinimininolmadığı anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Bizim Parti'nin 2006 yılı kesinhesabının incelenmesisonucunda,

1- Parti'nin 2006 yılı kesinhesabında gösterilen4.787.-YTL gelir ve 4.280.-YTL gider ile 67.- YTL nakit devrinin eldeki bilgive belgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygunolduğuna,

2- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine aykırı olarakpartinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği adına yapılmışharcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 450.- YTL karşılığı Partimalvarlığının, aynı Yasa'nın 75. maddesi uyarınca Hazine'ye gelirkaydedilmesine,

3- 2820 sayılı Yasa'nın 69. maddesine aykırı olaraktahsil edilmediği halde gelir yazılan 10.-YTL karşılığı Partimalvarlığının, aynı Yasa'nın 75. maddesi uyarınca Hazine'ye gelirkaydedilmesine,

4- Parti'nin 2006 yılı kesinhesabını 2820 sayılı Yasa'nın74. maddesinde öngörülen sürede Anayasa Mahkemesi'ne vermeyen parti sorumlularıhakkında aynı Kanun'un 111. maddesinin (b) bendi uyarınca yasal işlemyapılabilmesi için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusundabulunulmasına,

10.2.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.