Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2014/36, K.2015/62 Sayılı Karar - 01/07/2015

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2014/36 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2015/62

Karar Tarihi:1.7.2015

R.G.Tarih-Sayı:14.11.2015-29532

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Büyük Birlik Partisi 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, OsmanAlifeyyaz PAKSÜT, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU,Celal Mümtaz AKINCI, Hicabi Dursun, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN,M. Emin KUZ ve Hasan Tahsin GÖKCAN’ın katılımlarıyla 17.12.2014 tarihindeyapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulupbulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesininüçüncü fıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine aitolan kesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerinide belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesinhesaplar ile parti genel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar veyönetim kurulunca incelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği,birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükmebağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının göndermiş olduğuyazıya ekli listeye göre Büyük Birlik Partisinin örgütlenmiş olduğu 39 ileilişkin olarak yıl içerisinde herhangi bir gelir ve giderin gerçekleşmediğiifade edilerek, 2013 yılı kesin hesapların gönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasipartinin bütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına eldeedileceği; 70. maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırıolamayacağı ve bir siyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliğiadına yapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılaninceleme ve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen partisorumluları hakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradanaz olmamak üzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Buhükümlere göre, parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendiimkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekildeyapmış oldukları gider bedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmeksuretiyle parti tüzelkişiliği adına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

9. Bu itibarla, Büyük Birlik Partisinin 2013 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine;

2- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

3- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına, OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

10. Büyük Birlik Partisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği2013 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Sadettin CEYHANtarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılıSiyasi Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğeryasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2013 yılı gelirlerinin 1.586.624,37TL, giderler toplamının 1.535.695,87 TL olduğuanlaşılmaktadır.

12. Partinin 2013 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2013 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 666.591,94 TL olup, bunun 637.187,43 TL’si bağışlardan,20.796,63TL’si gelir gider farkından ve 8.607,88 TL’si alınan borçlardanoluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

15. Partinin 2013 yılında il örgütlerine ilişkin gelirlertoplamı 920.032,43 TL olup, bunun 346.326,82TL’si üye giriş aidatından, 9.590,00 TL’si bayrak-flama-rozet satışgelirlerinden, 1.000,00 TL’si yayın satış gelirlerinden, 10.530,00 TL’si kimlikkartı-defter-makbuz satış gelirlerinden, 502.440,69 TL’si bağışlardan,12.000,00 TL’si teşkilatlardan alınan yardımlardan, 8.785,42 TL’si gelirfazlasından ve 29.359,50 TL’si diğer gelirlerden oluşmaktadır.

16. Parti İl Örgütlerinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 638.937,43 TL olup, bunun 5.781,14 TL’si büro genelgiderlerinden, 2.026,00 TL’si seyahat giderlerinden, 335.592,17 TL’sibayrak-flama-rozet giderlerinden, 11.741,86 TL’si yayın giderlerinden,14.383,96 TL’si seçim-kongre giderlerinden, 183.154,24 TL’si diğer giderlerden,3.959,00 TL’si genel merkezce gönderilen yardımlardan ve 82.299,06 TL’si geçenyıldan kalan borç ödemelerinden oluşmaktadır.

18. Parti Genel Merkezinin 2014 yılına devreden nakitmevcudu ise 12.654,51 TL’dir.

19. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

20. Partinin 2013 Yılında il örgütlerine ilişkin giderlertoplamı 896.758,44 TL olup, bunun 627.170,89TL’si büro genel giderlerinden, 39.210,00 TL’si personel giderlerinden,11.549,00 TL’si seyahat giderlerinden, 23.318,30 TL’si bayrak-flama-rozetgiderlerinden, 12.146,30 TL’si yayın giderlerinden, 12.711,77 TL’si eğlencegiderlerinden, 87.550,00 TL’si seçim-kongre giderlerinden, 65.193,86 TL’sidiğer giderlerden, 2.645,00 TL’si demirbaş giderlerinden, 12.250,00 TL’siteşkilatlara yapılan yardımlardan ve 3.013,32 TL’si de gider farkındanoluşmaktadır.

21. Parti İl Örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

C- Parti Malları

22. Büyük Birlik Partisinin 2013 yılı defter ve belgeleriüzerinde yapılan incelemede taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

23. Partinin 2013 yılı içinde edindiği 2.513,86 TLtutarındaki taşınır mal, menkul kıymet ve telif hakkının Kanuna uygun olduğusonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Büyük Birlik Partisinin 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin 2013 yılı kesin hesabında gösterilen 1.586.624,37 TL gelirve 1.535.695,87 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 1.7.2015 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.