Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2013/53, K.2014/92 Sayılı Karar - 17/12/2014

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2013/53(Siyasi Parti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2014/92

Karar Günü:17.12.2014

R.G.Tarih-Sayı:30.01.2015-29252

I-MALİ DENETİMİN KONUSU

BüyükBirlik Partisi 2012 yılı kesin hesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Haşim KILIÇ, SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra AylaPERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M.Emin KUZ’unkatılımlarıyla 11.2.2014 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında önceliklesuç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 73. maddesinin üçüncüfıkrasında “İller teşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olankesin hesapların, Merkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek kararabağlanacağı” öngörülmüş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasındada “Siyasi partilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmişbulunan kesin hesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan illerteşkilatının kesin hesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadarAnayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermekzorundadırlar. Bu belgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap dönemindeedindiği taşınmaz ve değeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkulkıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini veşekillerini de belirten listeleri eklenir.” denilerek il örgütlerindengönderilen kesin hesaplar ile Parti Genel Merkezine ilişkin kesin hesabınMerkez Karar ve Yönetim Kurulunca incelenerek karara bağlanacağını vebirleştirileceğini ve birleştirilmiş kesin hesap cetvellerinin AnayasaMahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19.2.2013 gün ve C.02.0.CBS.0.01.02.04/218sayılı yazılarına ekli listede Büyük Birlik Partisinin Genel Merkez dışında 81il ve bağlı ilçede örgütlendiği belirtilmesine rağmen, parti tarafından 46 ilve bağlı ilçe örgütüne ilişkin 2012 yılı içerisinde her hangi bir gelir vegiderin gerçekleşmediği ifade edilerek, bu illere ait 2012 yılı kesin hesaplarınıngönderilmediği tespit edilmiştir.

Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet, parti yetkililerineait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasi parti faaliyettebulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarınpartiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

Ayrıca, partilerin genel merkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarınınhayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta, telefon, kırtasiye,tutulacak defterlerin satın alınması vb. bir takım genel yönetim giderlerini deyapması gerekir.

2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinde, bir siyasi partininbütün gelirlerinin, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70.maddesinde, siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve birsiyasi partinin bütün giderlerinin, o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı; 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan incelemeve araştırmaları engelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumlularıhakkında altı aydan bir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamaküzere ağır para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre,parti yetkililerinin genel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamalarımümkün değildir. Parti yetkililerinin, bu şekilde yapmış oldukları giderbedellerini partiye bağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzelkişiliğiadına hesaplara dâhil etmesi gerekir.

Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda, 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

Mahkemeye bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olduğundan dolayı 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerin yapılmasını temin içinAnkara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

Bu itibarla Büyük Birlik Partisinin 2012 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasındandolayı işin esasının incelenmesine,

2- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

3- Anayasa Mahkemesine istenen bilgilerin istendiğişekliyle verilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider yapılması, inceleme vearaştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan, Parti sorumluları hakkında2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarıncayasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLEkarar verilmiştir.

III-ESASIN İNCELENMESİ

Büyük Birlik PartisininAnayasa Mahkemesine verdiği 2012 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağınıoluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve RaportörSadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasamabelgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetiminmaddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde, Partinin 2012 yılı gelirleritoplamının 1.139.298,51 TL ve giderleri toplamının 1.212.107,33 TL olduğu,gelecek yıla devreden nakit tutarının ise 12.468,86 TL olduğu anlaşılmaktadır.

Parti2012 yılı kesin hesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanantutarlardan oluştuğu, bu hâliyle Partinin 2012 yılı kesin hesabının doğru, denkve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

PartininGenel Merkez gelirleri toplamı 481.706,95 TL olup bunun tamamı bağışlardan oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti il örgütlerinin 2012 yılı gelirleri toplamı 657.591,56 TLolup bunun 298.173,10 TL’si aidatlardan, 11.350,00 TL’si bayrak, flama, rozetsatış gelirlerinden, 21.305,56 kimlik kartı satış gelirlerinden, 155,00 TL’sieğlence gelirlerinden, 326.107,90 TL’si bağışlardan, 500,00 TL’siteşkilatlardan alınan yardımlardan oluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezinin 2012 yılı giderleri toplamı 556.785,73 TLolup, bunun 135.218,49 TL’si genel yönetim giderlerinden, 24.955,76 TL’si bayrak,flama, rozet giderlerinden, 1.266,10 TL’si yayın giderlerinden, 45.894,89 TL’siseçim-kongre giderlerinden, 74.156,91 TL’si diğer giderlerden, 2.513,86 TL’sidemirbaş eşya giderlerinden, 8.258,00 TL’si teşkilata yardım giderlerinden,264.521,72 TL’si geçen yıldan devreden borç ödemelerinden, 15.000,00 TL’siverilen depozito ve teminatlardan oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezinin 2012 yılına devreden kasa ve bankamevcudu 816,55 TL’dir.

Parti Genel Merkezinin 2012 yılı defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Büyük Birlik Partisinin il örgütlerinin 2012 yılı giderleritoplamı 655.321,60 TL olup bunun 487.455,81 TL’si genel yönetim giderlerinden,23.004,00 TL’si personel giderlerinden, 12.035,00 TL’si seyahat giderlerinden,6.295,90 TL’si bayrak, flama, rozet giderlerinden, 6.797,00 TL’si yayıngiderlerinden, 8.178,78 TL’si seçim-kongre giderlerinden, 7.061,50 TL’sieğlence giderlerinden, 103.758,61 TL’si diğer giderlerden, 35,00 TL’si demirbaşeşya giderlerinden, 700,00 TL’si teşkilatlara yardım giderlerindenoluşmaktadır.

Parti il örgütlerinin 2012 yılına devreden kasa banka mevcudu11.652,31 TL’dir.

Partinin il örgütlerinin 2012 yılı kesin hesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu görülmüştür.

C- Parti Mallarının İncelenmesi

Parti’nin 2012 yılı defter ve belgeleri üzerinde yapılanincelemede, herhangi bir taşınmaz mal ediniminde bulunmadığı görülmüş, edinilentoplam 2.513,86 TL değerindeki taşınır mal ve menkul kıymet ediniminin ise 2820sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Büyük Birlik Partisinin 2012 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

 Partinin 2012 yılı kesin hesabında gösterilen 1.139.298,51 TLgelir ve 1.212.107,33 TL giderin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna, 17.12.2014 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.