Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1995/22, K.1998/12 Sayılı Karar - 07/05/1998

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:1995/22 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:1998/12

KararGünü:7.5.1998

R.G.Tarih-Sayı:07.06.1998-23365

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Büyük Birlik Partisi Genel Merkezi ileilçe örgütlerini de kapsayan 58 il örgütünün 1994 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca Yekta Güngör ÖZDEN, Güven DİNÇER, Selçuk TÜZÜN, Ahmet N.SEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Lütfi F. TUNCEL,Mustafa YAKUPOĞLU ve Fulya KANTARCIOĞLU'nun katılmalarıyla 22.4.1996 günündeyapılan ilk inceleme toplantısında; "Dosyadaki eksiklik giderildiğinden, BüyükBirlik Partisi 1994 yılı hesabının esastan incelemesine, oybirliğiyle"karar verilmiştir.

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1994 yılı kesinhesap çizelgeleri ile defter ve belgeler üzerinde yapılankarşılaştırma ve inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Yasaile 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın ilgili kuralları, bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Denetimin maddî öğelerini oluşturandefter ve belgelerde Büyük Birlik Partisi'nin 1994 yılı içindeki Genel Merkezgelir ve giderleri 13.662.541.318.-TL., 58 il örgütü gelir ve giderleri7.300.358.631.-TL. olmak üzere toplam 20.962.899.949.-TL. olarak gösterildiği,gelir, gider ve devir rakamlarının birbirine denk olduğu görülmüştür.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 1994 yılıiçindeki gelirleri 13.662.541.318.-TL. olarak gösterilmiştir.

Bunun; 12.705.264.000.-TL.lık kısmıHazine yardımı, 525.252.345.-TL.lık kısmı geçen yıldan devir, 432.024.973.-TL.lıkkısmı da diğer gelirlerdir.

Genel Merkez'in muhasebe defterkayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820sayılı Yasa'nın 61-69. madde hükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucunavarılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin 58 il örgütünce sağlanangelirleri toplamı 7.300.358.631.-TL. olarak gösterilmiştir.

Bunun; 4.209.370.808.-TL.lık kısmıbağışlar, 186.660.000.-TL.lık kısmı bayrak, flama, rozet vb. satış gelirleri,1.481.665.880.-TL.lık kısmı üye giriş aidatı, 45.150.000.-TL.lık kısmı yayınsatış geliri, 18.240.000.-TL.lık kısmı kimlik kartı, makbuz, defter satışgeliri, 382.060.000.-TL.lık kısmı eğlence geliri, 3.500.000.-TL.lık kısmı Partimalvarlığı geliri, 762.750.500.-TL.lık kısmı Genel Merkez'den alınan yardımlar,104.530.300.-TL.lık kısmı teşkilatlardan alınan yardımlar, 106.431.143.-TL.lıkkısmı geçen yılın gelir fazlasıdır.

Parti il örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820sayılı Siyasî Partiler Yasası'nın 61. maddesinde belirtilen kaynaklardansağlandığı, Merkez Karar ve Yönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığıgörülerek bunların Yasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1-Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1994 yılıiçindeki giderleri 13.336.121.055.-TL. olarak gösterilmiştir.

Bunun; 2.113.123.585.-TL.lık kısmı bürogiderleri, 64.100.000.-TL.lık kısmı seyahat giderleri, 10.083.019.770.-TL.lıkkısmı seçim giderleri, 313.127.200.-TL.lık kısmı demirbaş eşya giderleri,762.750.500.-TL.lık kısmı Genel Merkez'den gönderilen yardımlardır.

Sağlanan 13.662.541.318.-TL.lık gelirile 13.336.121.055.-TL.lık gider arasındaki farkı oluşturan 326.420.263.-TL,nakit mevcudu olarak 1995 yılına devretmiştir.

Yapılan incelemede, il örgütlerine eldenverilen paralar karşılığında, Parti tarafından bastırılan makbuzlarınkullanılmadığı görülmüştür.

 2820 sayılı Yasa"nın"Gelirlerin Sağlanmasında Usul" başlıklı 69. maddesinde, siyasîpartilerin genel merkezlerinin ve teşkilat kademelerinin gelirlerinin, partimerkez karar ve yönetim kurulunca bastırılan ve parti teşkilat kademelerinegönderilen gelir makbuzlarının seri ve sıra numaralarına ait kayıtların partigenel merkezinde tutulacağı, parti teşkilat kademelerinin aldıkları vekullandıkları makbuzlar dolayısıyla parti merkez karar ve yönetim kurulunakarşı sorumluluk taşıdıkları, belirtilmiştir.

Genel Merkez'den gider kaydedilerek ilörgütlerine verilen paralar aynı zamanda il örgütlerinin gelirinioluşturduğundan, bu işlemlerin dayanağı olarak, il örgütlerince düzenlenecekparti merkez karar ve yönetim kurulunca bastırılan makbuzların kullanılmasıgereğinin Parti'ye bildirilmesi uygun görülmüştür.

Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı SiyasiPartiler Yasası'na uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti'nin 58 il örgütünün 1994 yılıiçindeki giderleri toplamı 7.101.127.787.-TL. olarak gösterilmiştir.

Bunun; 3.935.684.331.-TL.lık kısmı bürogenel giderleri, 280.829.300.-TL.lık kısmı personel giderleri,167.869.000.-TL.lık kısmı bayrak, flama, rozet vb. giderleri,192.798.360.-TL.lık kısmı seyahat giderleri, 79.734.333.-TL.lık kısmı yayıngiderleri, 272.073.200.-TL.lık kısmı eğlence giderleri, 1.368.897.441.-TL.lıkkısmı seçim giderleri, 592.761.372.-TL.lık kısmı diğer giderler,105.950.150.-TL.lık kısmı demirbaş eşya giderleri, 104.530.300.-TL.lık kısmıteşkilatlara yapılan yardımlardır.

İl örgütlerinin geliri ile gideriarasındaki 199.230.844.-TL.lık farkın nakit mevcudu olarak gelecek yıladevredildiği görülmüştür.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerigider bölümleri üzerinde yapılan incelemede; giderlerin Merkez Karar ve YönetimKurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılı SiyasîPartiler Yasası'na uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Büyük Birlik Partisi 1994 yılı hesabının incelenmesi sonucunda;

1- Parti kesinhesabında gösterilen 20.962.899.949.-TL. gelir ile20.437.248.842.-TL. giderin, eldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

2- İl örgütlerine Genel Merkez yardımı olarak verilen paralarkarşılığında, 2820 sayılı Kanun'un 69. maddesi uyarınca, Parti Merkez Karar veYönetim Kurulu'nca bastırılacak ve il örgütlerince düzenlenecek makbuzlarınkullanılması gerektiğinin Parti'ye bildirilmesine, 7.5.1998 günündeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.