Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2003/30, K.2010/49 Sayılı Karar - 16/12/2010

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2003/30 (SiyasîParti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:2010/49

Karar Günü:16.12.2010

R.G.Tarih-Sayı:31.12.2010-27802

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Büyük Birlik Partisi'nin 2002 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca,Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, AhmetAKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, SerruhKALELİ ve Zehra Ayla PERKTAŞ'ın katılımıyla 10.11.2009 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında;

Büyük Birlik Partisi'nin 2002 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;

'1- Dosyada eksiklikbulunmadığından işin esasının incelenmesine,

2- Genel Merkez kesinhesabınındayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile defter kayıtlarının gönderilmesiiçin Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca Parti'ye bu kararıntebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

oybirliğiyle' kararverilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2002 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri vediğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeBüyük Birlik Partisi'nin Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2002 yılıgelirlerinin 2.039.144.935.129 lira, giderlerinin 1.377.295.243.882 lira, 2003yılına devreden nakit mevcudunun 661.849.691.247 lira olduğu, gelir toplamı ilegider ve nakit devir rakamları toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi gelirleri 1.366.755.716.491 liraolarak gösterilmiştir.

Bunun 157.004.000.000 lirası bağış gelirleri,76.011.870.125 lirası diğer gelirler, 1.133.365.667.500 lirası hazine yardımıve 374.178.826 lirası geçen yıldan devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin il örgütleri gelirleri 672.389.218.638 liraolarak gösterilmiştir.

Bunun 211.729.570.770 lirası aidat gelirleri,405.614.915.721 lirası bağış gelirleri, 13.711.273.680 lirası bayrak, flama,rozet, yayın satış ve eğlence faaliyet gelirleri, 34.241.000.000 lirası alınanyardımlar ve 7.092.458.467 lirası geçen yıldan devreden nakit mevcudundanoluşmaktadır.

İl örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümündeyapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi giderleri 714.228.760.297 lira olarakgösterilmiştir.

Bunun 838.390.000 lirası personel giderleri,154.693.415.591 lirası büro genel giderleri, 43.054.639.428 lirası seyahatgiderleri, 369.781.564.223 lirası bayrak, flama, rozet, yayın ve eğlencegiderleri, 101.774.780.000 lirası seçim giderleri, 13.304.500.001 lirasıdemirbaş eşya giderleri, 3.781.471.054 lirası diğer giderler ve 27.000.000.000lirası teşkilatlara yapılan yardımlardan oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezi'nin 2003 yılına devreden nakitmevcudu 652.526.956.194 liradır.

Genel Merkezin 2002 yılı defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen konu dışında,giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinin bir ve ikincifıkralarında; 'Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz.

Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılır' ve aynıYasa'nın 75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasipartinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanunauygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelirkaydedilmesine karar verir' ve 76. maddesinde de, 'Belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı,Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir' hükümleri yeralmıştır.

Aşağıda ayrıntısı gösterilen 813.931.833 lira telefongecikme bedelinin gider yazılması nedeni 17.6.2010 tarih ve 97-1550 sayılıyazıyla partiye sorulmuş; parti yetkilileri 19.7.2010 tarih ve 6225 sayılıcevap yazılarında, bu telefonların partiye ait olduğunu ve parti tarafındankullanıldığı için gecikme bedellerinin gider yazıldığını bildirmişlerdir.

Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanındayapmamaları ve gerekli özeni göstermemeleri sonucu oluşan gecikme zammı vefaizlerinden Parti tüzel kişiliğini sorumlu tutmak mümkün değildir. Bu ödemelerinkişisel sorumluluk kapsamında değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle, aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam813.931.833 lira (813,93 YTL.) tutarındaki telefon faturası gecikme bedelleriparti tüzel kişiliği adına ve parti amaçlarına uygun yapılmış bir harcamaolarak kabul edilmemiştir.

Buna göre, Parti adına ve amaçlarına uygun olarakyapılmayan 813.931.833 lira (813,93 YTL.) gider karşılığı partimalvarlığının 2820 sayılı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye iradkaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin giderleri 663.066.483.585 liraolarak gösterilmiştir.

Bunun 25.837.481.000 lirası personel giderleri,346.961.695.528 lirası büro genel giderleri, 29.909.250.000 lirası seyahatgiderleri, 36.966.598.000 lirası bayrak, flama, rozet, yayın ve eğlencegiderleri, 164.614.695.785 lirası seçim giderleri, 240.000.000 lirası demirbaşeşya giderleri, 51.295.763.272 lirası diğer giderler ve 7.241.000.000 lirasıteşkilatlara yapılan yardımlardan oluşmaktadır.

İl örgütlerinin 2003 yılına devreden nakit mevcudu9.322.735.053 liradır.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğusonucuna varılmıştır.

C- Parti Malları

Büyük Birlik Partisi'nin 2002 yılı defter ve belgeleriüzerinde yapılan incelemede,

Parti'nin 2002 yılında 2820 sayılı Yasa'nın 74. maddesiuyarınca değeri yüz milyon lirayı aşan 13.544.500.001 lira değerinde demirbaşeşya niteliğinde taşınır mal ediniminin olduğu, taşınmaz mal edinimininolmadığı anlaşılmıştır.

Parti tarafından 2002 yılında edinilen, değerleri toplamı13.544.500.001 lira olan taşınır malların 240.000.000 lirası Genel Merkez,13.304.500.001 lirası ise il örgütleri tarafından edinilmiştir. Bu mallar,muhtelif büro malzemeleri (Toplantı masa ve sandalyeleri, halı, perde,seslendirme sistemi vb.) olup, tamamı satınalma suretiyle edinilmiştir.

Büyük Birlik Partisi'nin 2002 yılı kesinhesabının veeklerinin incelenmesinde, Parti'nin 2002 yılında edindiği değeri yüz milyonlirayı aşan taşınır mallarının 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığısonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Büyük Birlik Partisi'nin 2002 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;

1- 7.5.2010 günlü,5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik YapılmasıHakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan, Mahkeme'ninçalışıp çalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesi sonucunda;Mahkeme'nin çalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU, MehmetERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın, gerekçesi2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2- Parti amacınauygun ve Parti tüzel kişiliği adına yapılmış harcama olarak kabulü mümküngörülmeyen 813.931.833.- lira (813,93 YTL) gider karşılığı Parti mal varlığının2820 sayılı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazine'ye gelirkaydedilmesine, OYBİRLİĞİYLE,

3- Parti'nin 2002yılı kesinhesabında gösterilen 2.039.144.935.129.- lira (2.039.144,93 YTL.)gelir ve 1.377.295.243.882.-lira (1.377.295,24 YTL.) gider ile661.849.691.247.- lira (661.849,69 YTL.) nakit devrinin Hazine'ye iratkaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru,denk ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'na uygun olduğuna, OYBİRLİĞİYLE,

16.12.2010 gününde karar verildi.