Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2005/27, K.2010/50 Sayılı Karar - 16/12/2010

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2005/27 (SiyasîParti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:2010/50

Karar Günü:16.12.2010

R.G.Tarih-Sayı:31.12.2010-27802

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Büyük Birlik Partisi'nin 2004 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca,Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN,Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ veOsman Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımıyla 27.1.2006 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında;

Büyük Birlik Partisi'nin 2004 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;

'1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,

2- Genel Merkez kesinhesabının dayanağını oluşturangelir-gider belgeleri ile defter kayıtlarının gönderilmesi için AnayasaMahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca Parti'ye bu kararın tebliğindenitibaren 30 gün süre verilmesine,

3- Gerekli bildirimin yapılması için karar örneğininYargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine,

OYBİRLİĞİYLE' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2004 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeBüyük Birlik Partisi'nin Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2004 yılıgelirlerinin 1.043.176.472.667 lira, giderlerinin 686.669.814.611 lira, 2005yılına devreden nakit mevcudunun 356.506.658.056 lira olduğu, gelir toplamı ilegider ve nakit devir rakamları toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.

A- Gelirlerinİncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi gelirleri 583.999.423.618 lira olarakgösterilmiştir.

Bunun 3.889.500.000 lirası bağış gelirleri, 7.371.962.367lirası diğer gelirler ve 572.737.961.251 lirası geçen yıldan devreden nakitmevcudundan oluşmaktadır.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin il örgütleri gelirleri 459.177.049.049 liraolarak gösterilmiştir.

Bunun 103.965.336.714 lirası aidat gelirleri,4.213.640.000 lirası bayrak, flama, rozet ve yayın satış gelirleri,335.604.696.469 lirası bağış gelirleri, 6.865.370.000 lirası alınan yardımlarve 8.528.005.866 lirası geçen yıldan devreden nakit mevcudundan oluşmaktadır.

İl örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümündeyapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi giderleri 251.869.722.429 lira olarakgösterilmiştir.

Bunun 98.271.779.402 lirası genel yönetim giderleri, 109.595.916.800lirası bayrak, flama, rozet vb. giderleri, 31.167.066.817 lirası seyahatgiderleri, 6.074.184.670 lirası yayın ve eğlence giderleri, 675.774.740 lirasıdemirbaş eşya giderleri ve 6.085.000.000 lirası teşkilatlara yapılanyardımlardan oluşmaktadır.

Parti Genel Merkezi'nin 2005 yılına devreden nakitmevcudu 332.129.701.189 liradır.

Genel Merkezin 2004 yılı defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen konular dışında,giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.

AÇIKLAMA

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 70. maddesininüçüncü fıkrasına göre beş milyon liraya (2004 yılı için 37.134.950 lira) kadarolan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunluolmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli bir kanıtlayıcı belgeyedayanması gerekmektedir.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinin bir ve ikincifıkralarında; 'Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz.

Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılır' ve aynıYasa'nın 75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasipartinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanunauygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelirkaydedilmesine karar verir' ve 76. maddesinde de, 'Belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı,Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir' hükümleri yeralmıştır.

Büyük Birlik Partisi Genel Merkezi'nin 2004 yılı defterkayıtları ve gider belgelerinin incelenmesi sonucunda tespit edilen bazıkonular 11.6.2010 tarih ve 95-1508 sayılı yazıyla Parti Genel Başkanlığı'nasorulmuş, söz konusu yazıya parti tarafından 22.6.2010 tarih ve 6186 sayılıyazıyla cevap verilmiştir.

1- Parti adınadüzenlenmemiş ve kişiler adına düzenlenmiş seyahat harcamalarına ilişkinbelgelerle yapılan ödemelerin gider yazılmasının nedeni partiye sorulmuş; partiyetkilileri söz konusu seyahat harcamalarının parti yetkili organlarındagörevli olan kişilerce yapıldığı ve bu harcamaların parti faaliyetleri ileilgili harcamalar olduğunu belirtmişler ve ilgili kişilerin parti yetkiliorganlarına seçilmelerine ve yönetimde göreve getirilmelerine ilişkin belgeleriyazı ekinde göndermişlerdir.

Partinin gider yazdığı seyahat belgeleri, aşağıdabelirtilen belgeler dışında parti adına düzenlenmiştir.

Parti yetkilileri söz konusu kişilerin parti görevlisiolduğunu belirtmişlerse de, gider belgeleri arasında bu kişilerin belirtilenseyahatleri parti adına ve parti faaliyeti için yaptıklarını gösteren herhangibir belge bulunmadığı gibi cevap yazısı ekinde de bununla ilgili herhangi birbelge ibraz edilmemiştir.

Parti giderlerinin, parti tüzel kişiliği adına yapılmasıgerekmektedir. Parti görevlisi olmakla beraber, görevlendirilmeyle ilgiliherhangi bir belge olmaksızın kişiler adına düzenlenmiş seyahat harcamalarınınparti adına yapıldığının kabul edilip gider yazılması Yasa'ya uygun değildir.

Parti adına düzenlenmeyen ve kişiler adına düzenlenenbelgelerle yapılan ve aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam 541.710.000 lira(541,71 YTL.) parti tüzel kişiliği adına ve parti amaçlarına uygun yapılmışbir harcama olarak kabul edilmemiştir.

2- 20.3.2004 tarihve 10 numaralı yevmiye fişi ile kasadan çıkış yapılarak gider yazılan Uzman OtoCam Yedek Parça Ticaret Ltd. Şirketine ait 16.3.2004 tarih ve 40205 numaralıfatura bedeli 236.000.000 lira olduğu halde, yevmiye fişinde 2.124.000.000 lirafazlası ile 2.360.000.000 lira olarak gider yazıldığı görülmüştür.

236.000.000 lira tutarındaki fişin 2.360.000.000 liraolarak gider yazılması nedeni partiye sorulmuş, parti yetkilileri 236.000.000lira tutarındaki belgenin 2.360.000.000 lira olarak yazılmasının,muhasebeleştirilme sırasında sehven bir sıfır fazla yazılması sonucu hatalıkayıt yapılmasından kaynaklandığını bildirmişlerdir.

Fazladan gider yazılan 2.124.000.000 liranın (2.124YTL.) Yasa'nın öngördüğü anlamda belgeye dayandırılmış olduğu kabuledilmemiştir.

3- 20.5.2004 tarihve 15 numaralı yevmiye fişi ile kasadan çıkış yapılarak gider yazılan 20.5.2004tarih ve 2354487164392 numaralı 238.000.000 lira bedelli uçak biletiyle ilgiliolarak düzenlenen Uygar Tours Turizm Ltd. Şirketine ait 20.5.2004 tarih ve102765 sayılı faturanın, şirkete ödenmesinde düzenlenen 21.6.2004 tarih ve 2749numaralı kasa tahsilat makbuzunun da 30.6.2004 tarih ve 19 numaralı yevmiyefişi ile kasadan çıkış yapılarak tekrar gider yazılması sonucu aynı uçakbiletinin iki kez gider yazılması nedeni partiye sorulmuş, parti yetkililerigiderlerin defter kayıtlarına intikali ve muhasebeleştirilmesi sırasında sehvenmükerrer kayıt yapıldığını bildirmişlerdir.

Mükerrer olarak gider yazılan 238.000.000 liranın (238YTL.) Yasa'nın öngördüğü anlamda belgeye dayandırılmış olduğu kabuledilmemiştir.

4- 10.5.2004 tarihve 14 numaralı yevmiye fişinde elektrik fatura bildirimleri kullanılıp kasadançıkış yapılarak gider yazılan Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. ye ait 13 adetaboneye ait toplam 506.550.000 lira tutarındaki elektrik bedellerinin,30.5.2004 tarih ve 16 numaralı yevmiye fişinde ödemeye ilişkin elektrik tüketimfaturaları kullanılıp kasadan çıkış yapılarak tekrar gider yazılması sonucu aynıelektrik faturalarının iki kez gider yazılması nedeni partiye sorulmuş, partiyetkilileri giderlerin defter kayıtlarına intikali ve muhasebeleştirilmesisırasında sehven mükerrer kayıt yapıldığını bildirmişlerdir.

Mükerrer olarak gider yazılan 506.550.000 liranın(506,55 YTL.) Yasa'nın öngördüğü anlamda belgeye dayandırılmış olduğu kabuledilmemiştir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, Parti adına ve amaçlarınauygun olarak yapılmayan toplam 3.410.260.000 lira (3.410,26 YTL.) giderkarşılığı parti malvarlığının 2820 sayılı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleriuyarınca Hazineye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti il örgütlerinin giderleri 434.800.092.182 liraolarak gösterilmiştir.

Bunun 360.596.541.609 lirası genel yönetim giderleri,8.872.600.000 lirası personel giderleri, 3.780.200.000 lirası bayrak, flama,rozet vb. giderleri, 6.112.900.000 lirası seyahat giderleri, 6.767.500.000lirası yayın ve eğlence giderleri, 47.889.980.573 lirası seçim giderleri ve780.370.000 lirası teşkilatlara yapılan yardımlardan oluşmaktadır.

İl örgütlerinin 2005 yılına devreden nakit mevcudu24.376.956.867 liradır.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun'a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

C- Parti Malları

Büyük Birlik Partisi'nin 2004 yılı defter ve belgeleriüzerinde yapılan incelemede,

Parti'nin 2004 yılında 2820 sayılı Yasa'nın 74. maddesiuyarınca değeri yüz milyon lirayı 615.774.740 lira değerinde demirbaş eşyaniteliğinde taşınır mal ediniminin olduğu, taşınmaz mal ediniminin olmadığıanlaşılmıştır.

Parti tarafından 2004 yılında edinilen, değerleri toplamı615.774.740 lira olan bilgisayar ve malzemelerinden oluşan taşınır mallarıntamamı Genel Merkez tarafından satınalma suretiyle edinilmiştir.

Büyük Birlik Partisi'nin 2004 yılı kesinhesabının veeklerinin incelenmesinde, Parti'nin 2004 yılında edindiği değeri yüz milyonlirayı aşan taşınır mallarının 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığısonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Büyük Birlik Partisi'nin 2004 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;

1- 7.5.2010 günlü,5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde DeğişiklikYapılması Hakkında Kanun uyarınca, 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile ilgili gerekli düzenlemeler yapılmadan,Mahkeme'nin çalışıp çalışamayacağına ilişkin ön meselenin incelenmesisonucunda; Mahkeme'nin çalışmasına bir engel bulunmadığına, Fulya KANTARCIOĞLU,Mehmet ERTEN, Fettah OTO, Zehra Ayla PERKTAŞ ile Celal Mümtaz AKINCI'nın,gerekçesi 2010/68 esas sayılı dosyada belirtilen karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,

2- Parti amacınauygun ve Parti tüzel kişiliği adına yapılmış harcama olarak kabulü mümküngörülmeyen 3.410.260.000.- lira (3.410,26 YTL) gider karşılığı Parti malvarlığının 2820 sayılı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazine'ye gelirkaydedilmesine, OYBİRLİĞİYLE,

3- Parti'nin 2004yılı kesinhesabında gösterilen 1.043.176.472.667.- lira (1.043.176,47 YTL.)gelir ve 686.669.814.611.-lira (686.669,81 YTL.) gider ile 356.506.658.056.-lira (356.506,65 YTL.) nakit devrinin Hazine'ye irat kaydedilenler dışındakalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı SiyasîPartiler Yasası'na uygun olduğuna, OYBİRLİĞİYLE,

16.12.2010 gününde karar verildi.