Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2015/54, K.2018/87 Sayılı Karar - 08/11/2018

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2015/54 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2018/87

Karar Tarihi:8/11/2018

R.G. Tarih – Sayı:8/12/2018 –30619

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Büyük Birlik Partisi 2014 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca BurhanÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Alparslan ALTAN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ,Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA ve Rıdvan GÜLEÇ’in katılımlarıyla 26/5/2016tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında öncelikle suç duyurusundabulunulup bulunulmayacağı sorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesin hesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.”denilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile partigenel merkezine ilişkin kesin hesabın Merkez Karar ve Yönetim Kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı, birleştirileceği ve birleştirilmiş kesin hesapcetvellerinin Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının siyasi partiteşkilat listesinde aktif görünmesine rağmen Büyük Birlik Partisininteşkilatlanmış olduğu illerden yirmi sekiz ile ait 2014 yılı kesin hesabınıngönderilmediği tespit edilmiştir.

4. Siyasi partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe ve belde başkanlıklarına ait yerler partilerin kendilerine aitolabileceği gibi kiralık olarak da kullanılabilecektir. Şayet partiyetkililerine ait veya bunların kendilerinin kullandıkları yerlerde siyasiparti faaliyette bulunuyor ise bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabeteden tutarın partiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.

5. Ayrıca partilerin genel merkez, il, ilçe ve beldebaşkanlıklarının hayatın olağan akışı gereği kira, su, elektrik, posta,telefon, kırtasiye, tutulacak defterlerin satın alınması vb. birtakım genelyönetim giderlerini de yapması gerekir.

6. 2820 sayılı Kanun’un 69. maddesinin birincifıkrasında, bir siyasi partinin bütün gelirlerinin o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edileceği; 70. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında,siyasi partilerin giderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasi partininbütün giderlerinin o siyasi parti tüzel kişiliği adına yapılacağı; 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de yapılan inceleme ve araştırmalarıengelleyen ve istenen bilgileri vermeyen parti sorumluları hakkında altı aydanbir yıla kadar hapis ve altmış milyon liradan az olmamak üzere ağır para cezasıverileceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre parti yetkilileriningenel yönetim giderlerini kendi imkânlarıyla karşılamaları mümkün değildir.Parti yetkililerinin bu şekilde yapmış oldukları gider bedellerini partiyebağış geliri olarak kaydetmek suretiyle parti tüzel kişiliği adına hesaplaradâhil etmesi gerekir.

7. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesi kayıt dışıgelir ve gider oluşturulmuş olduğunu göstermektedir. Bu durumda 2820 sayılıKanun’un 69. ve 70. maddelerine aykırı davranılmış olmaktadır.

8. Mahkemeye bilgilerin istenen şekliyle verilmemesi,hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabındışında gelir ve gider oluşturulması inceleme ve araştırmayı engellemeyeyönelik eylemler olarak nitelendirildiğinden 2820 sayılı Kanun’un 111.maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine istinaden gerekli işlemlerinyapılmasını temin için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulması gerekir.

9. Bu itibarla Büyük Birlik Partisinin 2014 yılı kesinhesabının incelenmesi sonucunda;

- Genel Merkeze ait kesin hesapların sunulmasından dolayıişin esasının incelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine,

- AnayasaMahkemesine istenen bilgilerin istendiği şekliyle verilmemesi, hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider yapılması inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolarak nitelendirildiğinden Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un111. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

26/5/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

10. Büyük Birlik Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği2014 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından Heyete sunulan esas incelemeraporu, Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgilikuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:

11. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Parti Genel Merkezinin 2014 yılı gelirler toplamının 2.039.015,22TL, giderler toplamının 2.068.521,95 TL olduğu anlaşılmaktadır.

12. Partinin 2014 yılı Genel Merkez kesin hesabının gelirve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2014yılı kesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. GenelMerkez Gelirleri

13. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 705.301,24 TLolup bunun tamamı bağış gelirlerinden oluşmaktadır.

14. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Gelirleri

15. Parti il örgütlerinin gelirleri toplamı 1.333.713,98TL olup bunun 496.659,60 TL’si üye giriş aidat gelirlerinden, 21.810,00 TL’sibayrak, flama ve rozet satış gelirlerinden, 4.417,00 TL’si yayın satışgelirlerinden, 17.260,00 TL’si kimlik kartı, defter ve makbuz satışgelirlerinden, 788.747,38 TL’si bağış gelirlerinden, 4.820,00 TL’siteşkilatlardan alınan yardım gelirlerinden oluşmaktadır.

16. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. GenelMerkez Giderleri

17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 720.301,24 TLolup bunun 11.778,11 TL’si büro genel giderlerinden, 43.785,25 TL’si seyahatgiderlerinden, 244.321,83 TL’si bayrak, flama ve rozet giderlerinden, 7.347,91TL’si yayın giderlerinden, 64.150,70 TL’si seçim ve kongre giderlerinden,210.087,94 TL’si diğer giderlerden, 15.000,00 TL’si verilen depozito ve teminatgiderlerinden, 123.829,50 TL’si önceki yıla ait borç ödemelerindenoluşmaktadır.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

2. İl Örgütleri Giderleri

19. Parti il örgütlerinin giderleri 1.348.220,71 TL olupbunun 691.835,41 TL’si büro genel giderlerinden, 24.020,00 TL’si personelgiderlerinden, 32.266,39 TL’si seyahat giderlerinden, 33.402,50 TL’si bayrak,flama ve rozet giderlerinden, 31.540,00 TL’si yayın giderlerinden, 46.059,41TL’si eğlence giderlerinden, 372.368,28 TL’si seçim ve kongre giderlerinden,108.925,72 TL’si diğer giderlerden, 3.371,00 TL’si demirbaş eşya giderlerinden,4.432,00 TL’si teşkilata yardım giderlerinden oluşmaktadır.

20. İl örgütlerinin 2014 yılı kesin hesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

21. Parti Genel Merkezinin 2014 yılı defter ve belgeleriüzerinde yapılan incelemede herhangi bir taşınmaz mal ve menkul kıymetediniminin olmadığı, 3.371,00 TL değerindeki taşınırın ise Kanun’a uygunedinildiği anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Büyük Birlik Partisinin 2014 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

Partinin 2014 yılı kesin hesabında Genel Merkeze aitolarak gösterilen 2.039.015,22 TL gelir ve 2.068.521,95 TL giderin eldeki bilgive belgelere göre doğru, denk ve 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı SiyasiPartiler Kanunu’na uygun olduğuna 8/11/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.