Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1996/25, K.1999/9 Sayılı Karar - 23/02/1999

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:1996/25(Siyasî Parti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:1999/9

Karar Günü:23.2.1999

R.G.Tarih-Sayı:26.03.1999-23651

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Büyük Birlik Partisi Genel Merkezi ile ilçe örgütlerinide kapsayan 69 il örgütünün 1995 yılı kesinhesabının incelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16. maddesi uyarınca;Ahmet Necdet SEZER, Güven DİNÇER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN,Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, Fulya KANTARCIOĞLU veMahir Can ILICAK'ın katılmalarıyla, 16.3.1998 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında; 'Büyük Birlik Partisi'nin 1995 yılı kesinhesabının incelenmesisonucunda; dosyadaki eksiklik giderildiğinden, işin esasının incelenmesine,oybirliğiyle' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 1995 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Denetimin maddî ögelerini oluşturan defter ve belgelerde,Büyük Birlik Partisi'nin 1995 yılı gelirleri ve giderleri, birbirine denkbiçimde; Genel Merkez'in gelir ve giderleri 13.327.056.834.- lira, 69 ilörgütünün gelir ve giderleri 11.093.008.315.- lira olmak üzere toplam24.420.065.149.- lira olarak gösterilmiştir.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Büyük Birlik Partisi Genel Merkezi'nin 1995 yılı içindekigelirleri toplamı 13.327.056.834.- liradır.

Bunun; 50.000.000.- liralık kısmı milletvekili aidatı,30.000.000.- liralık kısmı bağışlar, 326.420.263.- liralık kısmı geçen yıldandevreden nakit, 12.310.418.000.- liralık kısmı Hazine yardımı, 610.218.571.-liralık kısmı diğer gelirlerdir.

Genel Merkez'in defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerin, 2820 sayılı Yasa'nın 61-69. maddehükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin 69 il örgütünce sağlanan gelirleri toplamı11.093.008.315.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun; 3.326.114.800.- liralık kısmı üye giriş aidatı,78.000.000.- liralık kısmı milletvekili aidatı, 78.650.000.- liralık kısmımilletvekili özel aidat geliri, 331.470.000.- liralık kısmı bayrak, flama,rozet vs. satış geliri, 69.804.975.- liralık kısmı yayın satış geliri,33.850.000.- liralık kısmı, kimlik kartı, defter ve makbuz satış gelirleri,244.750.000.- liralık kısmı eğlence geliri, 6.500.000.- liralık kısmı Partimalvarlığı geliri, 6.632.448.196.- liralık kısmı bağışlar, 60.039.500.- liralıkkısmı teşkilatlardan alınan yardımlar, 199.230.844.- liralık kısmı geçen yıldandevreden nakit fazlası, 32.150.000.- liralık kısmı diğer gelirlerdir.

Parti il örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelirbölümleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin, 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nda belirtilen kaynaklardan sağlandığı, Merkez Karar ve Yönetim Kurulukararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1995 yılı içindeki giderleri11.931.689.244.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun; 234.867.000.- liralık kısmı seyahat giderleri,4.999.075.947.- liralık kısmı seçim giderleri, 5.178.569.722.- liralık kısmıdiğer giderler, 1.518.526.575.- liralık kısmı demirbaş eşya giderleri,650.000.- liralık kısmı iş ve seyahat avanslarıdır.

13.327.056.834.- liralık gelir ile 11.931.689.244.-liralık gider arasındaki farkı oluşturan 1.395.367.590.- lira nakit mevcuduolarak 1996 yılına devredilmiştir.

Genel Merkez'in defter kayıtları ve gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındaki giderlerin, 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

- Parti'ye Ait Olmayan Araçların Masrafları

Demirbaş eşya defterinde 1995 yılında Parti adına kayıtlıaraç bulunmadığı halde, hiçbir açıklama yapılmadan, aşağıda belirtilenfaturalara dayanılarak bazı araçlara ilişkin tamir, yedek parça, bakım, lastikvb. gibi masrafların Parti gideri olarak kaydedildiği görülmüştür.

Anayasa Mahkemesi malî denetimi evrak üzerindeyaptığından, kesinhesaplara ait bilgilerin dayanağı olan tüm belgelerineksiksiz ve duraksamaya yol açmayacak şekilde hazırlanarak verilmesigerekmektedir.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde, bir siyasî partininbütün giderlerinin o siyasî partinin tüzelkişiliği adına yapılacağıöngörülmektedir.

Bu nedenle, bazı otolar için yapılan ve tersine biraçıklama da yapılmadığından doğal olarak sahiplerine ait olması gereken masraflarınParti gideri olarak kabulüne olanak yoktur.

Yukarıda ayrıntıları belirtilen giderler toplamı184.434.000.- liranın, 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesinin dördüncü fıkrasıuyarınca Hazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti'nin 69 il örgütünün giderleri toplamı10.813.607.746.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun; 7.227.539.570.- lirası büro genel giderleri,515.610.500.- lirası personel giderleri, 346.470.000.- lirası seyahatgiderleri, 135.094.200.- lirası bayrak, flama, rozet vb. giderleri,319.770.250.- lirası yayın giderleri, 199.210.500.- lirası eğlence giderleri,898.330.546.- lirası seçim giderleri, 949.647.105.- lirası diğer giderler, 154.100.000.-lirası demirbaş giderleri, 60.039.500.- lirası teşkilatlara yapılan yardımlar,7.795.575.- lirası geçen yılın gider fazlasıdır.

İl örgütlerinin geliri ile gideri arasındaki279.400.569.- liralık fark, nakit mevcudu olarak gelecek yıla devretmiştir.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin, Merkez Karar ve Yönetim Kurulukararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılı Yasa'ya uygunolduğu sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Büyük Birlik Partisi'nin 1995 yılı hesabının incelenmesisonucunda;

1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen 24.420.065.149.-lira gelir ile 22.560.862.990.- lira giderin, eldeki bilgi ve belgelere göredoğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

2- Parti gideri olarak kabul edilmeyen 184.434.000.-liranın, 2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarıncaHazine'ye gelir yazılmasına, 23.2.1999 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.