Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2016/79, K.2019/39 Sayılı Karar - 16/10/2019

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2016/79 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2019/39

Karar Tarihi:16/10/2019

R.G.Tarih-Sayısı:17/12/2019-30981

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Cihan Partisinin 2015 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca ZühtüARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT,Recep KÖMÜRCÜ, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, MuammerTOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, RecaiAKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 31/5/2017 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında öncelikle suç duyurusunda bulunulup bulunulmayacağısorunu görüşülmüştür.

2. 22/4/1983 tarihli ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinde “İllerteşkilatından gönderilenler ve parti merkezine ait olan kesinhesaplar, merkezkarar ve yönetim kurulunca incelenerek karara bağlanır ve birleştirilir.”denilmiş ve aynı Kanun’un 74. maddesinin ikinci fıkrasında da “Siyasipartilerin genel başkanları, karara bağlanarak birleştirilmiş bulunan kesinhesap ile parti merkez ve bağlı ilçeleri de kapsayan iller teşkilatının kesinhesaplarının onaylı birer örneğini Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesineve bilgi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına vermek zorundadırlar. Bubelgelere, ilgili siyasi partinin aynı hesap döneminde edindiği taşınmaz vedeğeri yüz milyon lirayı aşan taşınır malların, menkul kıymetlerin ve her türlühakların değerleri ile edinim tarihlerini ve şekillerini de belirten listelerieklenir.” denilerek il örgütlerinden gönderilen kesin hesaplar ile partigenel merkezine ilişkin kesin hesabın merkez karar ve yönetim kuruluncaincelenerek karara bağlanacağı ve birleştirileceği, birleştirilmiş kesin hesapcetvellerinin de Anayasa Mahkemesine sunulacağı hükme bağlanmıştır.

3. Sadece Genel Merkez olarak teşkilatlanmış olan CihanPartisi, Genel Merkez Kesin Hesap Cetveli’ni 24/8/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesinesunmuş; dolayısıyla 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesindeki “…Haziran ayısonuna kadar Anayasa Mahkemesine ve bilgi için Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığına vermek zorundadırlar.” amir hükmüne uymamıştır.

4. 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendinde 74’üncü madde hükümlerine aykırı hareket edensorumluları hakkında, üç aydan altı aya kadar hafif hapis ve on beş milyonliradan otuz milyon liraya kadar hafif para cezasının verileceğiöngörülmektedir.

5. 2820 sayılı Kanun’un 74. maddesi hükümlerine aykırıhareket eden Parti sorumluları hakkında Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (b) bendi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

6. Bu itibarla Cihan Partisinin 2015 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

- Genel Merkezeait kesin hesapların sunulması dolayısıyla işin esasının incelenmesine,

- Esas incelemeninyapılabilmesi amacıyla Genel Merkez kesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-giderbelgeleri ile bu belgelerin kaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığınagöndermesi için Partiye bu kararın tebliğinden itibaren 30 gün süreverilmesine,

- AnayasaMahkemesine, istenen bilgilerin istendiği sürede verilmemesi nedeniyle Parti sorumlularıhakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendiuyarınca yasal işlem yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suçduyurusunda bulunulmasına,

OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

7. Cihan Partisinin Anayasa Mahkemesine verdiği 2015 yılıkesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığı tarafındanhazırlanıp Raportör Burak FIRAT tarafından Heyete sunulan esas inceleme raporu,Anayasa ve 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Kanun’un ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

8. Denetimin maddi ögelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2015 yılı gelirlerinin 1.929 TL, giderler toplamının 1.929TL olduğu anlaşılmaktadır.

9. Partinin 2015 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu; bu hâliyle 2015 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

Genel Merkez Gelirleri

10. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 1.929 TL olupbunun tamamı bağış gelirinden oluşmaktadır.

11. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

B. Giderlerin İncelenmesi

Genel Merkez Giderleri

12. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 1.929 TL olupbunun 75 TL’si büro genel giderlerinden, 106 TL’si seyahat giderlerinden, 1.400TL’si bayrak, flama ve rozet giderlerinden, 348 TL’si diğer giderlerdenoluşmaktadır.

13. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede aşağıda belirtilen dışındaki giderlerin2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

Partiye gönderilen yazıyla 2015 yılı işletme defterindekayıtlı olan ve ayrıntısı aşağıdaki tabloda verilen toplam 1.400 TL tutarındakiharcamaya ait fatura veya fatura yerine geçen belgenin gönderilmesiistenmiştir.

Parti anılan yazıya verdiği cevapta, söz konusu işeilişkin gider makbuzu imza ettirmek istediklerini ancak soğuk kalıp işini yapankişinin işyerinden taşındığını, Parti yönetimi olarak yeni olduklarından bubelgenin daha sonra isteneceğini bilmediklerini ifade etmiştir.

2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinin altıncı fıkrasında “Siyasipartiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerintemin edilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecekmuhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik ederler. Ancak kaybolma,yırtılma ve yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilmediği hallerde,fatura ve fatura yerine geçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerdenalınacak tasdikli örnekleri kullanılabilir”, 75. maddesinin dördüncüfıkrasında “Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir vegiderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesinekarar verir” ve 76. maddesinin son fıkrasında “Belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı,Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irat kaydedilir.” denilmektedir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince siyasipartiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerintemin edilmesinin mümkün olmadığı hâllerde harcamanın doğruluğunu gösterecekmuhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik etmek zorundadırlar.Ayrıca kaybolma, yırtılma ve yanma gibi mücbir sebeplerle aslının teminedilmediği hâllerde de fatura ve fatura yerine geçen belgeler yerine bu belgeleridüzenleyenlerden alınacak tasdikli örneklerin kullanılması gerektiği ilgiliKanun maddesinde ifade edilmiştir. Yapılan incelemede ise gönderilen belgeleriçinde 1.400 TL tutarındaki gidere ilişkin fatura, fatura yerine geçen belgeveya harcamanın doğruluğunu gösterecek muhtevaya sahip herhangi bir tevsikedici belgenin bulunmadığı tespit edilmiştir.

Buna göre Genel Merkez kesin hesabında gösterilen vetevsik edilmeyen 1.400 TL gider karşılığı Parti mal varlığının Hazineye iratkaydedilmesi gerekir.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

14. Partinin 2015 yılı defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede herhangi bir taşınır ve taşınmaz mal ile menkul kıymetediniminin olmadığı anlaşılmıştır.

IV. SONUÇ

Cihan Partisinin 2015 yılı kesin hesabının incelenmesisonucunda;

A. Kanun’a uygunolmayan 1.400 TL gider karşılığı Parti mal varlığının 22/4/1983 tarihli ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye iratkaydedilmesine,

B. Partinin 2015yılı kesin hesabında gösterilen 1.929 TL gelir ve 1.929 TL giderin Hazineyeirat kaydedilen dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgelere göre doğru,denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğuna,

16/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.