Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.1997/23, K.1999/17 Sayılı Karar - 16/06/1999

ANAYASAMAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:1997/23 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

KararSayısı:1999/17

KararGünü:16/6/1999

R.G.Tarih-Sayı:13.07.1999-23754

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Cumhuriyet Halk Partisi Genel Merkeziile ilçe örgütlerini de kapsayan 80 il örgütünün 1996 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Ahmet Necdet SEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, YalçınACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, MustafaYAKUPOĞLU, Fulya KANTARCIOĞLU ve Mahir Can ILICAK'ın katılmalarıyla 7.5.1998gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; 'dosyada eksiklik bulunmadığındanişin esasının incelenmesine, OYBİRLİĞİYLE' karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1996 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:

'Cumhuriyet Halk Partisi'nin 1996 yılıkesinhesabının dayanağını oluşturan defter ve belgelerin incelenmesi sonucunda;Parti hesabına gider kaydedilen telgraf ücretlerini belgelendiren 255 adettelgraf alındısı üzerinde tahrifat yapılmış olabileceği kanısına varıldığından,bunların asıllarının Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilerek, sorumlularhakkında suç duyurusunda bulunulmasına, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na veParti'ye bilgi verilmesine, 23.12.1998 gününde OYBİRLİĞİYLE karar' verildi.

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defterve belgelerde Cumhuriyet Halk Partisi'nin 1996 yılı gelirleri ve giderleri,birbirine denk biçimde, Genel Merkez'in gelir ve giderleri 538.950.321.674.-lira, 80 il örgütünün gelir ve giderleri 189.831.489.000.- lira olmak üzeretoplam 728.781.810.674.- lira olarak gösterilmiştir.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 1996 yılıgelirleri 538.950.321.674.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun, 26.037.766.000.- lirası bağışlar,106.748.851.000.-lirası Hazine yardımı, 62.358.425.365.- lirası mal varlığıgelirleri, 29.783.731.498.- lirası banka mevduat gelirleri, 1.019.900.000.-lirası çeşitli gelirler, 10.768.911.052.- lirası kira gelirleri,3.050.000.000.- lirası milletvekili aday adaylığı aidatı, 24.365.049.030.-lirası 1995 yılından devreden nakit mevcudu, 125.100.511.500.- lirası 1995yılından devreden alacaklar, 149.717.176.229.- lirası gelecek yıla devredenborçlardır.

Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın61-69. maddeleri hükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin 80 il örgütünce sağlanangelirleri toplamı 189.831.489.000.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun, 64.357.966.000.- lirası bağışlar,31.812.579.000.- lirası aidatlar, 6.382.000.000.-lirası Genel Merkez yardımı,4.302.751.000.- lirası satış gelirleri, 1.085.508.000.- lirası mal varlığıgelirleri, 1.244.476.000.- lirası banka mevduat gelirleri, 40.937.778.000.-lirası balo-eğlence gelirleri, 9.409.953.000.- lirası 1995 yılından devredennakit mevcudu, 1.717.924.000.- lirası 1995 yılından devreden alacaklar,28.580.554.000.-lirası gelecek yıla devreden borçlardır.

Parti'nin 1995 yılı İl Örgütlerikesinhesabında ertesi yıla devreden nakit mevcudu 9.409.952.000.- lira olmasınakarşın, 1996 yılı kesinhesabında bu devir tutarı 9.409.953.000.- liradır.Yapılan incelemede, 1.000.- liralık farkın Burdur İl Örgütünden kaynaklandığıve nakit fazlası olarak kesinhesaba geçirildiği anlaşılmıştır.

 Parti il örgütleri kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820sayılı Yasa'da belirtilen kaynaklardan sağlandığı, Parti Meclisi kararıyladoğruluğunun onaylandığı görülerek bunların Yasa'ya uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1996 yılıgiderleri 496.247.212.752.- lira olarak gösterilmiştir.

Bunun, 77.180.840.135.- lirası personelgiderleri, 6.682.000.000.- lirası örgütlere yardım, 39.894.448.058.- lirasıyönetim giderleri, 5.836.843.746.- lirası demirbaş alım giderleri,234.625.465.154.- lirası seçim, propaganda giderleri, 5.393.251.000.- lirasıkurultay-kongre giderleri, 123.880.413.077.- lirası geçen yıldan kalan borçödemeleri, 2.753.951.582.- lirası gelecek yıla devreden alacaklardır.

538.950.321.674.- lira gelirle496.247.212.752.- lira gider arasındaki farkı oluşturan 42.703.108.922.- lira nakitmevcudu olarak 1997 yılına devredilmiştir.

Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıdaki konular dışında kalangiderlerin 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'na uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

a) Belgesiz Gider

Yapılan incelemede, aşağıda yevmiye günve sayıları ile tutarları gösterilen bazı Parti giderlerinin belgelerininbulunmadığı görülmüştür.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde,beşbin liraya kadar harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ilebelgelendirilmesinin zorunlu olmadığı belirtildiğinden, bu tutarı aşanharcamaların makbuz veya fatura gibi bir belgeye dayandırılması zorunludur.

Aynı Yasa'nın 76. maddesinin sonfıkrasına göre, belgelendirilmesi gerektiği halde belgelendirilmeyen partigideri tutarınca parti malvarlığının, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazine'yegelir kaydedilmesi gerektiğinden, belgesiz gider tutarı 19.330.489.- lira Partimalvarlığının Hazine'ye gelir yazılması uygun görülmüştür.

b) Parti Tüzelkişiliği Adına YapılmamasıGereken Gider:

Yapılan incelemede, Parti'ye ait 06 RDL57 plakalı aracın 13.04.1995 tarihinde sebebiyet verdiği kaza nedeniyle zararauğrayan üçüncü kişilere, zorunlu mali sorumluluk sigortası çerçevesinde, sigortaşirketi tarafından ödenen 14.219.831.- lira tazminatın, aracı kullanan kişininkaza sırasında alkollü olması nedeniyle, sigorta şirketinin başvurusu üzerine,Parti tarafından ödendiği görülmüştür.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde, birsiyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adınayapılacağı belirtilmiştir. Parti'ye ait aracı kullanan kişinin alkollü olarakaraç kullanmasından doğan tazminat kişisel sorumluluk kapsamında bulunduğundanbunun Parti gideri olarak kabulüne olanak yoktur.

14.219.831.- lira gider karşılığının2820 sayılı Yasa'nın 75. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince Hazine'ye gelir yazılmasınakarar verilmesi uygun görülmüştür.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti'nin 80 il örgütünün 1996 yılıgiderleri toplamı 184.325.248.000.- lira gösterilmiştir.

Bunun, 33.374.720.000.- lirası personelgiderleri, 3.441.237.000.- lirası örgütlere yardım, 82.899.661.000.- lirasıyönetim giderleri, 7.692.846.000.- lirası demirbaş alım giderleri,34.767.270.000.- lirası seçim, propaganda giderleri, 3.055.365.000.- lirasıkurultay-kongre giderleri, 18.409.914.000.- lirası geçen yıldan kalan borçödemeleri, 684.235.000.- lirası gelecek yıla devreden alacaklardır.

189.831.489.000.- lira gelirle184.325.248.000.- lira gider arasındaki farkı oluşturan 5.506.241.000.- liranakit mevcudu olarak 1997 yılına devredilmiştir.

İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin Parti Meclisi kararıyladoğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Cumhuriyet Halk Partisi'nin 1996 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;

1- Parti kesinhesabında gösterilen728.781.810.674.- lira gelir ile 677.100.723.850.- lira giderin eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

2- Belgesiz olarak gider kaydedilen19.330.489.- lira karşılığı Parti malvarlığının 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu'nun 76. maddesinin son fıkrası uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,

3- Parti tüzelkişiliği adına yapılmamasıgereken gider tutarı 14.219.831.- lira karşılığının 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu'nun 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye geliryazılmasına, 16.6.1999 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.