ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2007/21 (SiyasîParti Malî Denetimi)
Karar Sayısı:2008/83
Karar Günü:26.6.2008
R.G.Tarih-Sayı:08.07.2008-26930
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Cumhuriyet Halk Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Cumhuriyet Halk Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda; 'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2006 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeCumhuriyet Halk Partisi'nin Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2006 yılıgelirlerinin 48.621.269,22 YTL., giderlerinin 45.580.855,17 YTL. ve 2007 yılınadevreden nakit mevcudunun 3.040.414,05 YTL. olduğu, gelir toplamı ile gider venakit devir rakamlarının toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.
A- Gelirlerinİncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi gelirleri 33.978.989,65 YTL. olarakgösterilmiştir.
Bunun 3.536.965,48 YTL. si 2005 yılından devredenalacaklar, 100.000,55 YTL. si 2007 yılına devreden borçlar, 6.001.496,30 YTL.si 2005 yılından devreden nakit mevcudu, 2.408,60 YTL. si aidat gelirleri,249,40 YTL. si mal varlığı gelirleri, 1.641.682,36 YTL. si banka mevduatgelirleri, 22.666.423.- YTL. si hazine yardımı ve 29.763,96 YTL. si çeşitligelirlerden oluşmaktadır.
Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olaraksağlandığı sonucuna varılmıştır.
Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılı muhasebe kayıtlarınıntutulduğu yevmiye defterinin 30.12.2005 tarihinde Çankaya İlçe Seçim Kurulunaonaylatıldığı, defter-i kebirine ise sayfa numarası verilmediği ve ilçe seçimkuruluna onaylatılmadığı görülmüştür.
2820 sayılı Yasa'nın 60.maddesinde, Parti adına elde edilen gelirlerin alındığının ve yapılangiderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığının ilgili defterlere sıra ileve belgeleri de belirtilerek geçirileceği, bütün defterlerin sayfalarının vekaç sayfadan ibaret olduklarının teşkilatın bulunduğu ilgili seçim kurulubaşkanı tarafından mühürleneceği ve tasdik edileceği belirtilmiştir.
Aynı Yasanın 113. maddesindeise Yasanın 60. maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanların altı aydanbir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenlerin biryıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı hüküm altınaalınmıştır.
Buna göre 2820 sayılı Yasa'nın 60. maddesine aykırıolarak defter-i kebirine sayfa numarası vermeyen ve hiç tasdik ettirmeyen Partisorumluları hakkında Yasa'nın 113. maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulmasıgerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin il örgütleri gelirleri 14.642.279,57 YTL.olarak gösterilmiştir.
Bunun 275.206,89 YTL. si 2005 yılından devredenalacaklar, 1.279.291,90 YTL. si 2007 yılına devreden borçlar, 404.683,46 YTL.si 2005 yılından devreden nakit mevcudu, 1.502.722,75 YTL. si aidat gelirleri,2.816.419,96 YTL. si bağış gelirleri, 43.100,56 YTL. si defter-makbuz satışgelirleri, 1.909.874,29 YTL. si faaliyet gelirleri, 382.846,92 YTL. si malvarlığı gelirleri, 26.008,84 YTL. si banka mevduat gelirleri ve 6.002.124,00YTL. si genel merkez yardımından oluşmaktadır.
İl örgütlerinin kesinhesap çizelgelerinin gelir bölümündeyapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi giderleri 31.580.359,93 YTL. olarakgösterilmiştir.
Bunun 801.312,24 YTL. si 2005 yılından devreden borçlar,4.600.623,98 YTL. si 2007 yılına devreden alacaklar, 2.613.039,65 YTL. sipersonel giderleri, 2.824.836,46 YTL. si yönetim giderleri, 2.652.817,37 YTL.si seçim, tanıtım, propaganda giderleri, 3.993.872,15 YTL. si demirbaş alımgiderleri, 8.091.734,08 YTL. si bina inşaat giderleri ve 6.002.124.- YTL. si ilörgütlerine yapılan yardımlardan oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezi'nin 2007 yılına devreden nakitmevcudu ise 2.398.629,72 YTL. dir.
Genel Merkezin 2006 yılı defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışında kalangiderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.
A- Muhasebebiliminin genel kabul görmüş temel kavramlarından biri 'Belgelendirme'kavramıdır. Vergi Usul Kanunu'nun 229. maddesinde 'Fatura, satılan emtiaveya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzereemtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticarivesikadır' şeklinde tarif yapılmış ve 'Fatura Kullanma Mecburiyeti'başlıklı 232. maddesindeki hükmüne göre de, faturanın hangi hallerde ve kimlertarafından alınması ve verilmesinin gerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda malve hizmet alımlarında bu işlemlerin fatura ile belgelendirilmesi zorunlututulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarının tutulmasında da faturanın tevsikedici belge olarak kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
Aynı Kanun'un 'Makbuz Mecburiyeti' başlıklı 236.maddesinde, 'Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlütahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasınımüşteriye vermek, müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.'denilmiş ve makbuzun muhteviyatı da 237. maddede belirtilmiştir.
Yine aynı Kanun'un 'Gider Pusulası' başlıklı 234.maddesinde ki, 'Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usuldetespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabınınve çiftçilerin vergiden muaf esnafa;
Yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtiaiçin tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri giderpusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge,birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satınaldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir. Giderpusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i ile miktar ve bedelini ve işücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanınadlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihiihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malısatana tevdi olunur. Gider pusulaları, seri ve sıra numarası dahilinde teselsülettirilir.'
hükmünden fatura vermek mecburiyetinde olmayanlar içingider pusulası düzenleneceği anlaşılmaktadır.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinin üçüncü fıkrasına görebeş milyon liraya (2006 yılı için 45,33 YTL.) kadar olan harcamaların makbuzveya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu miktarıgeçen harcamaların geçerli bir kanıtlayıcı belgeye dayanması gerekmektedir.
Alınan bir mal veya hizmetin tutarının gider kaydedilebilmesiiçin esas olan belge faturadır. Yasa'nın 70. maddesinde belirtilen 'makbuz'un ya da tutanağın tek başına bir ödemeye esas olabilmesi için mal ya dahizmetin fatura kesilmesinin mümkün olmadığı kişi ya da kurumlardan alınmasıgerekmektedir.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 70. maddesinin birve ikinci fıkralarında; 'Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırıolamaz.
Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasi partitüzelkişiliği adına yapılır' ve aynıKanun'un 75. maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasipartinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanunauygun olmayan gelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelirkaydedilmesine karar verir' ve 76. maddesinde de, 'Belgelendirilmesi gerektiğihalde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, AnayasaMahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir' hükümleri yer almıştır.
1- Partigörevlilerinin yurtdışı seyahatleri sırasında yaptıkları ve aşağıda ayrıntısıgösterilen 206,03 YTL. bahşiş ödemeleri gider yazılmıştır.
Parti görevlilerince, bir hizmet karşılığı olmaksızınkişi ya da kuruluş elemanlarına bahşiş adı altında yapılan ödemeler, Partitüzelkişiliğinin faaliyet amacıyla bağdaşmadığı gibi bu ödemelerin Partitüzelkişiliği adına yapıldığı da kabul edilemez.
Yurtdışı Bahşiş GiderlerineAit Tablo
Yevmiye Tarih ve No
Açıklama
Tutar
20.2.2006/26
Atina seyahati
145,95
28.2.2006/33
Stockholm seyahati
60,08
Toplam
206,03
2- Aşağıdabelirtilen kişiler adına düzenlenmiş seyahat harcamalarına (uçak, tren veotobüs bilet bedelleri) ilişkin belgeler gider yazılmıştır.
İlgili hesap döneminde, aşağıda belirtilenler dışındakalan seyahat harcamalarına ilişkin belgeler Parti adına düzenlenmiştir.
Aşağıda belirtilen 5.411,75 YTL. seyahatharcamasının Parti adına yapıldığını gösteren bilgi ve belge bulunmadığından,bu harcamalar Parti amaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliği adına yapılmış birharcama olarak kabul edilmemiştir.
Seyahat Giderlerine Ait Tablo
Yevmiye tarih ve No
Yolcunun Adı Soyadı
Türü
Tutarı
10.2.2006/23
Güldal Okuducu
Uçak bileti
267
10.3.2006/39
Fatih Pala
4 adet otobüs bileti
196
' '
' '
70
' '
Enver Kiraz
3 adet otobüs bileti
75
' '
Gökhan
2 adet otobüs bileti
31
' '
Otobüs bileti
16
' '
Gökhan Pala
' '
38
' '
Ayhan Pala
' '
38
' '
Fatih Pala
' '
38
20.3.2006/42
Akif Hamzaçebi
Uçak bileti
109
' '
Kaya Yılmaz
' '
119
' '
Onur Öymen
' '
188
31.3.2006/48
Tufan Doğu
Otobüs bileti
32,5
' '
Gonca Gozal
' '
32,5
' '
2 adet otobüs bileti
60
30.4.2006/55
Tufan Doğu
Uçak bileti
109
10.5.2006/63
Melis Mani
Otobüs bileti
45
' '
Murat Tezcan
' '
45
' '
Melis Mani
' '
40
' '
Murat Tezcan
' '
40
' '
Tuğba Kaya
' '
25
' '
Tunç Özdemir
2 adet otobüs bileti
26
' '
5 adet otobüs bileti
43
' '
Murat Tezcan
Otobüs bileti
38
' '
Fatih Pala
' '
44
31.5.2006/69
Algan Hacaloğlu
Uçak bileti
218
' '
Ziya Köseoğlu
Tren bileti
22
' '
Bozkurt Savaş
' '
22
' '
Gürsel Sarıkaya
Otobüs bileti
25
20.6.2006/82
6 tren bileti
90
' '
Fatih Pala
Tren bileti
30
' '
Murat Tezcan
' '
17,75
' '
Fatih Pala
Otobüs bileti
57
' '
Fatih Pala
Uçak bileti
506
10.7.2006/90
Otobüs bileti
10
' '
2 adet otobüs bileti
26
' '
Zeki Pala
Otobüs bileti
70
' '
Fatih Pala
4 adet otobüs bileti
154
' '
Mustafa Özyürek
Uçak bileti
258
20.7.2006/96
Nesrin Baytok
' '
153
10.8.2006/103
Fatma Karabulut
Otobüs bileti
40
' '
Fatih Pala
2 adet otobüs bileti
44
' '
Otobüs bileti
9
' '
Gökhan Ercan
Otobüs bileti
8
' '
' '
90
' '
' '
25
' '
Selçuk Uygur
' '
48
31.8.2006/111
Hülya Alp
Uçak bileti
447
' '
Güldal Okutucu
' '
267
10.9.2006/116
2 adet otobüs bileti
40
' '
2 adet otobüs bileti
54
' '
Gökhan Ercan
Otobüs bileti
22
' '
Fatma Karabulut
' '
40
' '
' '
30
' '
Gökhan Ercan
4 adet otobüs bileti
86
' '
Özgür Cömert
3 adet tren bileti
69,75
' '
Serdar Cömert
Tren bileti
25,75
30.9.2006/126
Tufan Doğu
Otobüs bileti
35
' '
' '
Uçak bileti
94
' '
' '
' '
84
' '
Murat Tezcan
Otobüs bileti
37,25
20.10.2006/137
Ekmel Özer
3 adet otobüs bileti
90
31.10.2006/141
Tufan Doğu
Otobüs bileti
37
10.12.2006/159
Mehmet Sevigen
Uçak bileti
168
' '
Gaye Şentürk
Otobüs bileti
37,25
31.12.2006/175
Ekmel Özer
2 adet otobüs bileti
30
' '
2 adet otobüs bileti
30
Toplam
5.411,75
3- Aşağıdaayrıntısı gösterilen 28.542,82 YTL. vergi, sigorta primi, elektrik vetelefon gecikme zammı ve faizleri ile para cezaları gider yazılmıştır.
Parti görevlilerinin yükümlülüklerini zamanında yapmamalarıve gerekli özeni göstermemeleri sonucu oluşan gecikme zammı ve faizi ilekişilerin şahsi kusurları dolayısıyla tahakkuk eden para cezalarından Partitüzel kişiliğini sorumlu tutma imkanı bulunmamaktadır. Bu ödemelerin kişiselsorumluluk kapsamında olduğu açıktır.
Kişisel sorumluluk kapsamında olup gider yazılan 28.542,82YTL. Yasa'ya uygun kabul edilmemiştir.
Gecikme Zammı, Gecikme Faizi ve Cezalara Ait Liste
Yevmiye tarih ve no
Alındı tarih ve no
Mahiyeti
Tutarı
31.1.2006/17
31.1.2006/34367
Trafik cezası
32,1
' '
31.1.2006/34391
' '
32,1
28.2.2006/29
Konya Akören telefon gecikme faizi
620,85
28.2.2006/33
23.2.2006/644297
Trafik cezası
64,7
' '
23.2.2006/644299
' '
45
' '
23.2.2006/644301
' '
41,2
' '
23.2.2006/644308
' '
41,2
' '
23.2.2006/644304
' '
41,2
' '
23.2.2006/644305
' '
41,2
31.3.2006/48
17.3.2006/11345
' '
45
10.4.2006/50
Nevşehir İl Baş. elektrik gecikme zammı
2.560,06
30.4.2006/55
2.5.2006/209
Trafik cezası
75,75
10.5.2006/62
6.3.2006/1023
Motorlu Taş. Vergisi gecikme zammı
6,86
' '
6.3.2006/1017
' ' '
6,86
' '
31.3.2006/148
' ' '
122,4
' '
31.3.2006/149
' ' '
171,53
' '
31.3.2006/150
' ' '
129,09
' '
31.3.2006/151
' ' '
138
' '
31.3.2006/152
' ' '
102
' '
31.3.2006/153
Trafik cezası
123,6
' '
31.3.2006/154
' '
123,6
' '
31.3.2006/155
Motorlu Taş. Vergisi gecikme zammı
39,96
' '
31.3.2006/156
' ' '
73,26
' '
31.3.2006/157
' ' '
10,04
' '
31.3.2006/142
' ' '
325,06
' '
31.3.2006/143
' ' '
345
' '
31.3.2006/144
' ' '
255
' '
31.3.2006/145
' ' '
183,48
' '
31.3.2006/146
' ' '
100,08
' '
31.3.2006/147
' ' '
15,1
' '
31.3.2006/074
' ' '
19,46
' '
31.3.2006/075
' ' '
25,93
' '
31.3.2006/076
' ' '
23
' '
31.3.2006/077
' ' '
17
' '
31.3.2006/078
' ' '
6,6
' '
31.3.2006/079
' ' '
12,1
' '
31.3.2006/80
' ' '
1,65
' '
31.3.2006/86
' ' '
82,67
' '
31.3.2006/87
' ' '
113,86
' '
31.3.2006/88
' ' '
134,51
' '
31.3.2006/89
' ' '
161,16
' '
31.3.2006/90
' ' '
95,62
' '
31.3.2006/91
' ' '
127,08
' '
31.3.2006/92
' ' '
68
' '
31.3.2006/93
' ' '
92
' '
31.3.2006/94
' ' '
77
' '
31.3.2006/95
' ' '
42
' '
31.3.2006/96
' ' '
10,56
' '
31.3.2006/85
' ' '
13,45
' '
31.3.2006/82
' ' '
153
' '
31.3.2006/83
' ' '
110
' '
31.3.2006/84
' ' '
15,1
' '
31.3.2006/100
' ' '
90,13
' '
31.3.2006/101
' ' '
113,86
' '
31.3.2006/102
' ' '
131,99
' '
31.3.2006/103
' ' '
134,51
' '
31.3.2006/104
' ' '
129,09
' '
31.3.2006/105
' ' '
161,16
' '
31.3.2006/106
' ' '
171,53
' '
31.3.2006/107
' ' '
102
' '
31.3.2006/108
' ' '
138
' '
31.3.2006/109
' ' '
26,64
' '
31.3.2006/110
' ' '
48,84
' '
31.3.2006/111
' ' '
6,68
' '
31.3.2006/97
' ' '
129,94
' '
31.3.2006/98
' ' '
82,67
' '
31.3.2006/112
' ' '
134,51
' '
31.3.2006/113
' ' '
129,09
' '
31.3.2006/114
' ' '
171,53
' '
31.3.2006/115
' ' '
102
' '
31.3.2006/116
' ' '
138
' '
31.3.2006/117
' ' '
39.96
' '
31.3.2006/118
' ' '
73,26
' '
31.3.2006/119
' ' '
6,68
31.5.2006/72
Sakarya merkezilçe SSK primi gecikme zammı
4.830,07
10.6.2006/77
2.6.2006/654026
Trafik cezası
75,75
' '
2.6.2006/654027
' '
69,3
' '
2.6.2006/654024
' '
92,4
30.7.2006/97
Gaziosmanpaşa İlçe Başk. idari para cezası
205,29
30.7.2006/98
Adalar İlçe Başk. SSK primi gecikme zammı
10.206,82
20.8.2006/107
Telekom gecikme zammı
229,9
10.9.2006/116
18.8.2006/766
Trafik cezası
36,75
' '
23.8.2006/721292
' '
36,75
30.9.2006/126
28.9.2006/220
Gelir Vergisi Vergi ziya cezası
43,9
' '
' '
Gelir Vergisi Gecikme zammı ve faizi
167,57
' '
28.9.2006/230
Gelir Vergisi Vergi ziya cezası
48,95
' '
' '
Gelir Vergisi Gecikme zammı ve faizi
196,62
' '
28.9.2006/240
Gelir Vergisi Gecikme zammı
69,08
' '
28.9.2006/250
Gelir Vergisi Gecikme zammı ve faizi
44,38
' '
28.9.2006/260
Gelir Vergisi Vergi ziya cezası
29,5
' '
' '
Gelir Vergisi Gecikme zammı ve faizi
86,55
' '
' '
Gelir Vergisi Usul cezası
52,5
' '
28.9.2006/270
Gelir Vergisi Gecikme zammı
22,15
' '
Evren ilçe teşk vergi ziyaı ve gecikme zammı
771,2
20.10.2006/130
Gelir vergisi ve damga vergisi gecikme zammı
1.508,14
31.10.2006/141
Telekom gecikme zammı
169,73
31.12.2006/176
22.12.2006/435
Motorlu Taş. Vergisi gecikme zammı
14,38
Toplam
28.542,82
4- Partitüzelkişiliği adına ve amacına uygun yapılmayan 2.045,77 YTL. likharcama gider yazılmıştır.
Parti adına düzenlenmemiş olan faturalar ile Partitüzelkişiliğinin faaliyet amacıyla bağdaşmayan harcamaların Parti tüzelkişiliğiadına yapıldığı kabul edilemez.
Yevmiye tarih ve No
Faturanın kimden alındığı
Fatura tarih ve No
Faturanın kimin adına olduğu ve İçeriği
Tutar
20.1.2006/9
Çınar otel
4.1.2006/215277
Mahmut Yıldız-Konaklama
159,32
20.1.2006/9
Trilye Restaurant
18.1.2006/23506
Mahmut Yıldız Yemek bedeli
269
10.3.2006/39
H.Ş.Şimşek Nakl
9.3.2006/37504
Halk TV -nakliye
295
20.3.2006/42
' '
15.3.2006/37505
Halk TV -nakliye
129,8
31.5.2006/69
Aytekinler
27.5.2006/8474
Halk TV -Akaryakıt
155
30.6.2006/86
Yakupoğlu petrol
25.6.2006/92
48NV879 plakalı araç akaryakıt bed
130
10.9.2006/116
Personel harcırah
Halk TV-Canlı Yayın Araç Gideri
678,2
31.10.2006/141
Boyner
24.10.2006/42788
5 adet şemsiye
220,5
30.11.2006/156
BİM
29.10.2006/49
Uyku tulumu
8,95
Toplam
2.045,77
5- Partide ücretkarşılığı çalışmakta iken kendi istekleri ile emekli olan personele kıdemtazminatı ödenirken, ihbar tazminatı ile ihbar tazminatına isabet eden sosyalyardımlar da hesaplamaya dahil edilerek ödeme yapılmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu'nun süreli fesih başlıklı 17.maddesinde
Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce durumundiğer tarafa bildirilmesi gerekeceği,
İş sözleşmelerinin;
a) İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimindiğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
b) İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçiiçin, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
c) İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçiiçin, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
d) İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirimyapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra,
feshedilmiş sayılacağı, bu sürelerin asgari olupsözleşmeler ile artırılabileceği,
Bildirim şartına uymayan tarafın, bildirim süresineilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorunda olduğu.
İşverenin bildirim süresine ait ücreti peşin vermeksuretiyle iş sözleşmesini feshedebileceği
hüküm altına alınmıştır.
Bu düzenlemeye göre ihbar tazminatı, işveren veya işçininhaber vermeden iş akdini feshetmesi durumunda karşı tarafa ödeyeceğitazminattır.
Fesihten söz edebilmek için sözleşmenin sonaerdirilmesine yönelik bir irade beyanı olmalıdır. Partiye verilen dilekçelerdebu kişiler 16 Ocak 2008 tarihi itibariyle emekli olacaklarından bahsederekkendi istekleri ile işten ayrılmak istediklerini belirtmişlerdir. Dilekçeiçeriğinden feshi işçilerin yaptığı anlaşılmaktadır. İş akdini Partifeshetmediğine ve işçiler emekli olacaklarını bildirerek ayrılma talebindebulunduklarına göre bu kişilere ihbar tazminatı ödenmesi 4857 sayılı Kanun'aaykırılık oluşturur. Kanuna aykırı olarak yapılan 45.716,74 YTL.tutarındaki ödemenin Parti adına gider yazılması kabul edilmemiştir.
Yevmiye tarih ve no
Adı Soyadı
İhbar tazminatı tutarı
İhbar tazminatına isabet eden sosyal yardım tutarı
Toplam
20.1.2006/8
Songül Şenol
3.609,51
1.645,56
5.255,07
' '
Haydar Bayar
3.181,02
1.645,56
4.826,58
' '
Hidayet Özer
3.546,14
1.645,56
5.191,70
' '
Zeynel Ersin Dağıstan
3.382,74
1.645,56
5.028,30
' '
Recep Ceylan
3.433,64
1.645,56
5.079,20
' '
Nevhiz Karaca
3.841,54
1.645,56
5.487,10
' '
Elmas Özyazıcı
3.200,29
1.645,56
4.845,85
' '
Orhan Keçelioğlu
3.509,46
1.645,56
5.155,02
' '
Suzan Aydemir
3.202,36
1.645,56
4.847,92
Toplam
45.716,74
6- 20.5.2006 tarihve 68 yevmiye numaralı mahsup fişinde 1.135.- YTL. tutarındaki gider,bir açıklama yapılmaksızın ve gerekçe gösterilmeksizin Ülken Ticarete ait15.5.2006 tarih ve 24737 numaralı faturanın aslı yerine fotokopisinedayanılarak yapılmıştır.
2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde beş milyon (2006 yılıiçin 45,33 YTL.) liraya kadar olan harcamaların makbuz veya fatura gibi birbelge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığı belirtildiğinden bu miktarı aşanharcamaların makbuz veya fatura gibi geçerli bir kanıtlayıcı belgeye dayanmasıgerekmektedir. Bu nedenle, gerekçesiz olarak fatura fotokopisine dayanılarakkaydedilen giderin, Yasa'nın öngördüğü anlamda belgeye dayandırılmış olduğukabul edilmemiştir.
7- Genel Merkezgider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda gösterilen harcamalarındayanağı olarak tutanak, yazı, para makbuzu ve hesaba yapılan havaleye aitdekont gibi belgelerin muhasebe fişine eklendiği, bazı harcamaların da herhangibir belgeye dayanmadığı tespit edilmiştir.
Fatura veya serbest meslek makbuzu ile belgelendirilmesigerektiği halde tutanak, yazı, para makbuzu ve hesaba yapılan havaleye aitdekont gibi tek başına geçerli bir kanıtlayıcı belge niteliği taşımayanbelgelere dayanan veya herhangi bir kanıtlayıcı belgeye dayanmayan 20.994.-YTL. tutarındaki giderin Yasa'nın öngördüğü anlamda belgeye dayandırılmışolduğu kabul edilmemiştir.
Yevmiye tarih ve nosu
Kişi Adı
Belge Türü
Tutar
20.4.2006/51
Turgut Yılmaz Güven
Para makbuzu
500
30.6.2005/53
Aynur Filinta Önal
Hesaba havale
3.000
' '
Umut Devrim Can
Hesaba havale
3.000
' '
Orhan Algök
Hesaba havale
3.000
30.6.2005/85
Ferit Özşen
Hesaba havale
3.000
' '
Remzi Savaş
Hesaba havale
3.000
' '
Metin Yurdanur
Hesaba havale
3.000
20.8.2006/107
Fatih Atay
Yazı
893
31.8.2006/111
Emek Ticaret
Belge yok
900
31.10.2006/139
İnanç Ulusu
Tutanak
701
Toplam
20.994
8- 31.12.2006tarih ve 170 yevmiye numaralı mahsup fişinde gider yazılan Ceypa MatbaacılıkLtd. Şirketine ait 27.11.2006 tarih ve 2238 numaralı fatura tutarı 635.- YTL. olduğuhalde 870.- YTL. olarak gider kaydedilmiştir. Fazladan gider yazılan 235.-YTL. Yasa'ya uygun bulunmamıştır.
9- Partitarafından Halk Radyo ve Televizyon Yayıncılık A.Ş. ye ödemelerde bulunulduğuve karşılığında şirket tarafından faturalar düzenlendiği görülmüştür.
Halk TV ye yapılan ödemelerin neye istinaden yapıldığı veşirket ile aralarında sözleşme bulunup bulunmadığı Parti yetkililerinesorulmuş, şirket ile aralarında sözleşme olmadığı söylenmiş ve AnayasaMahkemesine Genel Sekreter imzalı 11.6.2008 tarihli yazı sunulmuştur.
Bu yazıda; Halk TV den Partinin TBMM grup toplantılarınıcanlı yayınlanması ve görüntülerin uydu üzerinden diğer televizyonlaraulaştırılması, parti Genel Başkanının katıldığı tüm mitinglerin bütüntelevizyonlara logosuz ve şifresiz ulaştırılması ve yayınlarının sağlanması,Genel Başkanın katıldığı tüm yurtiçi ve yurtdışı etkinliklerin gerek canlıyayın biçiminde tüm televizyonlara ulaştırılması gerekse bant yayın biçimindeyayınlanması, Parti Genel Merkez yöneticilerinin önemli toplantı, konferans veetkinliklerde yaptıkları haber değeri taşıyan konuşmalarının yayınlanıpduyurulması, basın toplantılarının canlı yayınlanması görüntülerin Türkiye'denve yurtdışından yayın yapan tüm televizyonlara ulaştırılması hizmetlerinin alındığıifade edilmiştir.
Yapılan incelemelerde; 28.2.2006 tarih ve 31 yevmiyenumaralı mahsup fişinde muhasebe kaydı yapılan 1.700.- YTL. nin, giderbelgeleri arasında bulunan Halk TV nin muavin defterinden Halk TV nin Şubat ayıkira gideri ve Halk TV tarafından Parti adına düzenlenen 20.10.2006 tarih ve951873 sıra numaralı faturada yer alan 236.000.- YTL. nin uydu kira bedeliolduğu anlaşılmıştır.
Partinin almış olduğu hizmetlerle doğrudan ilgili olmayanve ödeneceğine dair bir belge ile Partinin yetkili organlarınca alınmışherhangi bir karar bulunmayan, Halk TV nin kendisinin ödemekle yükümlü olduğubu giderlerin Parti tarafından karşılanması Yasa'ya uygun bulunmamıştır.
Halk TV ye yapılan 237.700.- YTL. ödemenin Hazineye gelirkaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
10- Partininaşağıda isimleri yazılı kişilere herhangi bir gider belgesine dayanmaksızınödemelerde bulunduğu anlaşılmıştır.
Adı Soyadı
Yevmiye tarih ve no
Salih Tayfun Orçun
Baki Özilhan
A.Kadın Dinler
Kerem Kalenderoğlu
Serhat Hürkan
Suzan Aydemir
Zeynel Ersin Dağıstan
31.1.2006/15
1.057,69
4615,38
705,13
987,18
28.2.2006/31
1.057,69
4615,38
705,13
987,18
1.282,05
31.3.2006/46
1.057,69
4615,38
705,13
987,18
1.282,05
30.4.2006/60
1.057,69
4615,38
705,13
987,18
1.282,05
961,54
31.5.2006/73
1.057,69
4615,38
705,13
987,18
1.282,05
961,54
961,54
30.6.2006/86
1.057,69
4615,38
705,13
987,18
1.282,05
961,54
961,54
30.7.2006/98
1.057,69
4615,38
705,13
987,18
1.282,05
961,54
961,54
31.8.2006/111
1.089,74
4615,38
961,54
1.025,64
1.282,05
1.282,05
1.282,05
30.9.2006/123
1.089,74
4615,38
961,54
1.025,64
1.282,05
1.282,05
1.282,05
31.10.2006/139
1.089,74
4615,38
961,54
1.025,64
1.282,05
1.282,05
1.282,05
30.11.2006/153
1.089,74
4615,38
961,54
1.025,64
1.282,05
1.282,05
1.282,05
31.12.2006/173
1.089,74
4615,38
961,54
1.025,64
1.282,05
1.282,05
1.282,05
Toplam
12.852,53
55.384,56
9.743,61
12.038,46
14.102,55
10.256,41
9.294,87
Bu kişilere her ay dışarıya yaptırılan danışmanlık gideriadı altında ödemelerde bulunulduğu tespit edilmiş ve bu ödemelerin neyeistinaden yapıldığı ve belgesi olup olmadığı parti yetkililerine sorulmuştur.Parti tarafından Salih Tayfun Orçun, Kerem Kalenderoğlu, Ayşe Kadın Dinler, SerhatHürkan, Suzan Aydemir ve Z. Ersin Dağıstan'la yapılan sözleşmeler sunulmuş vebunların dışında başka bir belge bulunmadığı söylenmiştir. Baki Özilhan'lailgili olarak ise herhangi bir belge ibraz edilmemiştir.
Partinin çalışanlarına yaptığı ücret ödemesine ilişkinbordroların incelenmesinde, bu kişilerin bordroya dahil olmadıkları,dolayısıyla da partinin bu kişilerden hizmet satın aldığı anlaşılmaktadır. Bunedenle adı geçen kişilerin verdikleri hizmet karşılığında düzenli olarakaldıkları tutarlar için fatura veya serbest meslek makbuzu düzenlemelerigerekir.
Fatura veya serbest meslek makbuzu ile belgelendirilmesigerektiği halde tek başına geçerli bir kanıtlayıcı belge niteliği taşımayansözleşmeye dayanarak veya sözleşmesi de olmaksızın kişilerin banka hesabınayatırılan 123.672,99 YTL. tutarındaki giderin Yasa'nın öngördüğü anlamdabelgeye dayandırılmış olduğu kabul edilmemiştir.
Bu açıklamalara göre, 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesineuygun olarak yapılmayan toplam 465.660,10 YTL. gider karşılığı partimalvarlığının 2820 sayılı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazineye gelirkaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
B- Genel Merkezin muhasebe işleyişine ilişkineleştiriler.
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 17. maddesinde debelirtildiği üzere siyasi partilerin mali denetimi, partilerin gelir vegiderlerinin doğru ve kanuna uygun olup olmadığı yönlerinden yapılmaktadır.Doğruluk incelemesi, kesinhesapların dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan incelemeyi kapsamaktadır. Kanuna uygunluk incelemesi isegelirlerin, 2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 61-69. maddelerinde yazılıkaynaklardan elde edilip edilmediğine, giderlerin anılan Yasa'nın 70-72.maddelerine uygun olarak yapılıp yapılmadığına yönelik olmaktadır.
2820 sayılı Yasa'nın 60.maddesinde, Parti adına elde edilen gelirlerin alındığının ve yapılangiderlerin ne gibi işlere ve yerlere harcandığının ilgili defterlere sıra ileve belgeleri de belirtilerek geçirileceği belirtilmiştir. Aynı Yasanın 113.maddesinde ise Yasanın 60. maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlarınaltı aydan bir yıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veyagizleyenlerin bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacağı hükümaltına alınmıştır.
Siyasi partilerin mali işlemlerinin 2820 sayılı Yasa'yauygun olup olmadığının tespiti için, partinin bütün işlemlerinin belgeleredayanması ve defterlere işlenmiş olması gerekmektedir. Aksi durumda partinindefter ve belgelerinin denetim açısından eksik olduğu sonucu ortaya çıkacaktır.
Cumhuriyet Halk Partisi'nin 2006 yılı hesabına ait defterve belgelerin incelenmesinde muhasebe işleyişi ile ilgili olarak aşağıdabelirtilen eksiklikler tespit edilmiştir.
1- Personele, maaşve yolluklarına istinaden verilen avanslar ile Parti'nin işlerini takip edenavukata verilen iş avanslarının, avansın verildiği anda muhasebe kayıtlarınaintikal ettirilmediği, avansın harcandığı tarihte ödeme o anda yapılıyormuşgibi gösterilerek muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Parti, avans olarak verdiği paraları Avans Hesabı ileKasa veya Banka Hesabını karşılıklı çalıştırarak muhasebeleştirmemiş, avansharcandığı zaman Giderler Hesabı ile Kasa Hesabını karşılıklı çalıştırarak parao zaman verilmiş gibi direkt gider yazarak muhasebeleştirilmiştir. Bu şekildeverilen avans tutarı değil, harcanan tutar muhasebeleştirilmiştir.
Bu işlem, verilen avansın muhasebeleştirilmemesi anlamınagelmekte olup, avansların takibini güçleştirmektedir. Ayrıca yapılan bu işlemmuhasebenin temel ilkelerine de aykırıdır. Verilip de harcanmayan avansların,kayıt altına alınmadığından kişilerin üzerinde kalmış olmalarına rağmen defterve belgelerden takip edilmesi imkanı bulunmamaktadır. Bu ise partinin maliişlemlerinin tamamının denetlenmesini imkansız kılmaktadır.
Bu nedenle, verilen bütün avansların muhasebekayıtlarının tutulması ve denetime elverişli şekilde Anayasa Mahkemesi'nesunulması gereğinin Parti'ye bildirilmesi ile 2820 sayılı Yasa'nın 60.maddesine göre kayıtları tutmayan Parti sorumluları hakkında Yasanın 113.maddesi uyarınca Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasıgerektiği sonucuna varılmıştır.
2- Mal veya hizmetsatın almak amacıyla kişi veya şirketlere verilen avanslar ile alınan mal veyahizmet karşılığı firmalara olan borçlar tek hesapta Firmalar Hesabında takipedilmektedir.
Avansların ilgili avans hesaplarına ve borçlarınSatıcılar veya Borçlar Hesabına kaydedilmeleri gerekir.
Mal veya hizmet satın almak amacıyla kişi veya şirketlereverilen avanslar ile mal veya hizmet alımıyla ilgili olarak bunlara olanborçların tek hesaba (Firmalar Hesabı) kaydedilmesi, avans ve borçların takibiile yapılacak denetimi güçleştirmektedir.
Bu nedenle, yukarıda belirtildiği şekilde muhasebesistemine uygun kayıtların tutulması ve denetime elverişli şekilde AnayasaMahkemesi'ne sunulması gereğinin Parti'ye bildirilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin giderleri 14.000.495,24 YTL. olarakgösterilmiştir.
Bunun 744.626,95 YTL. si 2005 yılından devreden borçlar,382.252,93 YTL. si 2007 yılına devreden alacaklar, 1.781.810,78 YTL. sipersonel giderleri, 5.360.988,03 YTL. si yönetim giderleri, 125.344,30 YTL. sikurultay-kongre giderleri, 1.558.930,16 YTL. si seçim, tanıtım, propagandagiderleri, 3.695.888,61 YTL. si demirbaş alım giderleri ve 350.653,48 YTL. siyapılan yardımlardan oluşmaktadır.
İl örgütlerinin 2007 yılına devreden nakit mevcudu ise641.784,33 YTL. dir.
İl örgütleri kesinhesap çizelgelerinin gider bölümleriüzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğusonucuna varılmıştır.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Cumhuriyet Halk Partisi'nin 2006 yılı defter ve belgeleriüzerinde yapılan incelemede,
Parti'nin 2006 yılında 2820 sayılı Yasa'nın 74. maddesiuyarınca değeri yüz YTL. yi aşan 4.458.398,92 YTL. değerinde taşıt ve demirbaşeşya niteliğinde taşınır mal, 3.231.361,84 YTL. değerinde taşınmaz malediniminin olduğu anlaşılmıştır.
Parti tarafından 2006 yılında edinilen, değerleri toplamı4.458.398,92 YTL. olan taşınır malların 3.993.872,15 YTL. si Genel Merkez,464.526,77 YTL. si ise il örgütleri tarafından edinilmiştir. Bu mallar, taşıtaraçları ve muhtelif büro malzemeleri (Toplantı masa ve sandalyeleri, bilgisayar,tv, dolap vb.) olup, 11.139,14 YTL. si bağış suretiyle, bunun dışındakilerintamamı ise satınalma suretiyle edinilmiştir.
Parti tarafından 2006 yılında edinilen, değerleri toplamı3.231.361,84.- YTL. olan çeşitli büro, daire ve dükkan niteliğindeki taşınmazmalların tamamı il örgütleri tarafından ve satınalma suretiyle edinilmiştir.
Cumhuriyet Halk Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabının veeklerinin incelenmesinde, Parti'nin 2006 yılında edindiği taşınmaz ve değeriyüz YTL. yi aşan taşınır malların 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak sağlandığısonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Cumhuriyet Halk Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin 2006 yılı kesinhesabında gösterilen48.621.269,22 YTL. geliri, 45.115.195,07 YTL. gideri ve 3.040.414,05 YTL. nakitdevrinin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- 2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine göre Parti amacınauygun ve Parti tüzelkişiliği adına yapılmış harcama olarak kabulü mümküngörülmeyen 465.660,10 YTL. gider karşılığı parti malvarlığının, aynıYasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazine'ye gelir kaydedilmesine,
3- Mali işlemlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygunluğunundenetlenebilmesi için, Genel Merkezin giderlerinin incelenmesi kısmının Bbölümünde açıklandığı üzere, muhasebe sistemine uygun muhasebe kayıtlarınıntutulması, verilen bütün avansların muhasebeleştirilmesi ve denetime elverişlişekilde Anayasa Mahkemesi'ne sunulması gereğinin Parti'ye bildirilmesine,
4- 2820 sayılı Yasa'nın 60. maddesine göre usulüne uygunkayıtları tutmayan, defter-i kebirine sayfa numarası vermeyen ve hiç tasdikettirmeyen Parti sorumluları hakkında Yasa'nın 113. maddesi uyarınca AnkaraCumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasına,
OYBİRLİĞİYLE, 26.6.2008 gününde karar verildi.
Başkan
Haşim KILIÇ
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Sacit ADALI
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
A.Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ