Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2014/49, K.2017/23 Sayılı Karar - 01/11/2017

 ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2014/49 (SiyasiParti Mali Denetimi)

Karar Sayısı:2017/23

Karar Tarihi:1.11.2017

R.G. Tarih – Sayı:12.12.2017- 30268

I. MALİ DENETİMİN KONUSU

Cumhuriyet Halk Partisi 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, RecepKÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, CelalMümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN, M. Emin KUZ ve HasanTahsin GÖKCAN’ın katılımlarıyla 17.12.2014 tarihinde yapılan ilk incelemetoplantısında;

2. Cumhuriyet Halk Partisinin 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine,

- Esas incelemenin yapılabilmesi amacıyla Genel Merkezkesin hesabının dayanağını oluşturan gelir-gider belgeleri ile bu belgelerinkaydedildiği defterleri Sayıştay Başkanlığına göndermesi için Partiye bukararın tebliğinden itibaren 30 gün süre verilmesine, OYBİRLİĞİYLE kararverilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

3. Cumhuriyet Halk Partisinin, Anayasa Mahkemesineverdiği 2013 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Sayıştay Başkanlığıtarafından hazırlanıp Raportör Sadettin CEYHAN tarafından heyete sunulan esasinceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunupincelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

4. Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter vebelgelerde Partinin 2013 yılı gelirlerinin 107.199.364,44 TL, giderlertoplamının 89.167.236,50 TL, gelecek yıla devreden nakit toplamının13.479.833,07 TL olduğu anlaşılmaktadır.

5. Partinin 2013 yılı kesin hesabının gelir ve giderrakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu, bu haliyle 2013 yılıkesin hesabının doğru, denk ve 2820 sayılı Kanun’a uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

A. Gelirlerinİncelenmesi

1. Genel Merkez Gelirleri

6. Partinin Genel Merkez gelirleri toplamı 67.597.661,31TL olup bunun 23.955.978,67 TL’si üyelerden alınan aidatlardan, 17.590,00 TL’sibağışlardan, 250,00 TL’si yayın gelirlerinden, 411.732,00 TL’si malvarlığıgelirlerinden, 700.071,09 TL’si banka mevduat gelirlerinden, 42.465.832,31TL’si hazine yardımından, 46.207,24 TL’si çeşitli gelirlerden oluşmaktadır.

7. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen dâhil gelirlerin 2820sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

8. Partinin 2013 yılı yevmiye defteri ve muavin mizanıincelendiğinde, 600.009 “Eğitim Gelirleri” hesap kodunun alt kodu olan600.009.001 “Parti Okulu Eğitim Geliri” hesap kodunda toplam5.137.563,02 TL eğitim geliri elde edildiği görülmüştür. Bu itibarla; eldeedilen eğitim gelirinin mahiyetinin 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’ndabelirtilen partilerin gelir kaynakları çerçevesinde izahı ve söz konusu gelirinsağlanmasına dayanak teşkil eden partinin yetkili organlarınca alınmış herhangikararın gönderilmesi istenmiştir.

9. Parti tarafından gönderilen savunma;

“Cumhuriyet Halk Partisi olarak Mart 2014 te yapılacakyerel yönetim seçimlerinde, yerel yönetici aday adayı olabilmek için YerelYönetici Eğitimi alma ön koşulu getirilmiş olup buna ilişkin yöntem ve esaslar17.05.2013 tarih, 2013/1420 sayılı Genelge ile duyurulmuştur. Bu kapsamdaeğitime katılacak olan erkek adaylar için 500 TL (büyükşehir olmayan yerlerdebu tutar 200,00 TL), kadın-genç-engelli adaylar için 250,00 TL (büyükşehirolmayan yerlerde bu tutar 100,00 TL) eğitim ücreti (aidat) belirlenmiştir.Parti okuluna 12.160 kişi başvurmuş olup tamamlayan sayısı 11.358 kişi olarakgerçekleşmiştir.

2820 Sayılı Siyasi Partiler Kanunu 61. maddesinde SiyasiPartilerin gelirleri ve kaynakları sıralanmıştır. Mezkûr maddenin ‘c’ fıkrasınagöre ‘Milletvekili, belediye başkanlığı, belediye meclis üyeliği ve il genelmeclis üyeliği aday adaylarından alınacak özel aidat’ parti gelirleri arasındasayılmıştır. Bu nedenle elde edilen eğitim gelirleri (aidat), parti amaçlarınaaykırı tutulamayacağından tenkidi gerektirir bir husus bulunmamaktadır. Mezkûrkanun maddesi aşağıdaki gibidir.

‘Madde 61

 …

c) (Değişik: 31/3/1988 - 3420/6. md.) Milletvekili,belediye başkanlığı, belediye meclis üyeliği ve il genel meclis üyeliği adayadaylarından alınacak özel aidat, (Bu aidatlar 64 üncü maddedeki esaslardâhilinde siyasi partilerin yetkili merkez karar organlarınca tespit ve tahsilolunur.)

 …’

 17.05.2013 tarih, 2013/1420 Sayılı Genelge ile 2013/30Sayılı MYK karar örneği ilişiktedir. (Ek: 6)”

şeklindedir.

 10. Partinin göndermiş olduğu bilgi ve belgelerincelendiğinde; Parti yetkilileri bu gelirin 2820 sayılı Kanun’un 61.maddesinin (c) fıkrası kapsamında çeşitli düzeylerdeki aday adaylarından alınanözel aidat gelirleri olarak değerlendirildiğini ifade etmişlerdir.

11. Siyasi partilerin gelir kaynakları 2820 sayılıKanun’un 61. maddesinde sayılmış olup, siyasi partiler bu gelir çeşitleridışında hiçbir gelir elde edemezler.

12. Bununla birlikte siyasi partilerin sayılan bu gelirçeşitleri kapsamında elde ettikleri bir gelir, başka bir gelir çeşidi olarakmuhasebeleştirilse dahi bu gelirin mahiyeti değişmemektedir.

13. Bu kapsamda Partinin belediye başkan adaylarındanzorunlu olarak bir eğitime tabi tutulmak suretiyle de olsa almış olduğu birücretin, Kanun’un 61. maddesinin (c) fıkrası kapsamında aday adaylarındanalınan özel aidat kapsamında değerlendirilmesi gerekir.

14. Bu itibarla partinin 2013 yılı muhasebe kayıtlarının600.009 “Eğitim Gelirleri” hesap kodunun alt kodu olan 600.009.001 “PartiOkulu Eğitim Geliri” hesap kodunda gösterilen toplam 5.137.563,02 TL’ninözel aidat geliri olarak değerlendirilmesi gerektiğinden söz konusu gelirinusulüne uygun olduğunun kabulü gerekir.

2. İl Örgütleri Gelirleri

15. Partinin 2013 yılında il örgütlerine ilişkingelirleri toplamı 39.601.703,13 TL olup bunun 1.582.344,51 TL’si aidatgelirlerinden, 12.262.308,38 TL’si bağışlardan, 8.310,00 TL’si yayıngelirlerinden, 2.539.503,44 TL’si faaliyet gelirlerinden, 778.103,65 TL’simalvarlığı gelirlerinden, 67.281,32 TL’si banka mevduat gelirlerinden,21.825.549,89 TL’si örgüt gelirlerinden, 538.301,94 TL’si çeşitli gelirlerdenoluşmaktadır.

16. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındakigelirlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

A- Beykoz ilçe teşkilatının 2013 yılı kesin hesap cetvelindegenel merkezden teşkilata aktarılan tutar 11.595,00 TL olarak gösterilmesinerağmen, teşkilattan gönderilen banka ekstresinde genel merkezden 11.235,00 TLaktarıldığı görünmektedir. Bu iki tutar arasındaki farkın izahı istenmiştir.

Parti tarafından gönderilen yazıda söz konusu tutarlararasındaki 360,00 TL’nin banka masraflarından kaynaklandığı ifade edilmiştir.Söz konusu açıklamanın kabulü gerekir.

B- Beykoz ilçe teşkilatının 2013 yılı kesin hesapcetvelinde, 1.553,00 TL üyelerden alınan giriş aidatı 139.200,00 TL bağış olmaküzere toplam 140.753,00 TL gelir tutarı görünmektedir. Bu tutarlara ilişkinolarak sunulan gelir belgeleri incelendiğinde;

Gelir makbuzuyla belgelenen gelir tutarının 127.543,00TL, banka ekstresiyle belgelenen gelir tutarının 9.455,00 TL ( Bankaekstresinde görünen toplam 11.235,00 TL genel merkez payı düşülmüştür.) olduğu görülmüştür.

İlçe teşkilatı toplam 136.998,00 TL tutarındaki gelirkalemini gelir makbuzu ve banka ekstresiyle belgelendirmiştir. 2013 yılı kesinhesap cetvelinde gösterilen toplam 140.753,00 TL ile 136.998,00 TL arasındakifark olan 3.755,00 TL gelire ilişkin herhangi bir belge sunulmamıştır. Sözkonusu belgelerin sunulmama nedeni ve mevcutsa gönderilmesi istenmiştir.

Parti tarafından gönderilen yazıda Beykoz İlçe YönetimKurulu tarafından 3.755,00 TL’ye ilişkin gelir makbuzu kesilmediği ifadeedilmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun “GelirlerinSağlanmasında Usul” başlıklı 69. maddesinde, “Bir siyasi partinin bütüngelirleri, o siyasi partinin tüzelkişiliği adına elde edilir. Siyasi partileringenel merkezlerinin ve teşkilat kademelerinin gelirleri, parti merkez karar veyönetim kurulunca bastırılan makbuzlar karşılığında alınır. Bastırılan ve partiteşkilat kademelerine gönderilen gelir makbuzlarının seri ve sıra numaralarınaait kayıtlar parti genel merkezinde tutulur. Parti teşkilat kademelerialdıkları ve kullandıkları makbuzlar dolayısıyla parti merkez karar ve yönetimkuruluna karşı mali sorumluluk taşırlar./ Sağlanan gelirin türü ve miktarıyla,gelirin sağlandığı kimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı,adı, soyadı ve imzası, makbuzda ve dip koçanlarında yer alır./ Makbuzların asılkısımlarıyla dip koçanlarında aynı sıra numarası bulunur. Makbuz dipkoçanlarının saklama süresi, Anayasa Mahkemesinin ilk inceleme kararının ilgilipartiye bildirilme tarihinden itibaren beş yıldır.” ,

“Bağışlar” başlıklı66. maddesinde de, “…Siyasi partilerin adına açılmış banka hesaplarınayapılan bağışlar için ayrıca gelir makbuzu düzenlenmez.”,

“Hazinece elkoyma” başlıklı 76. maddesinde ise “BuKanun hükümlerine aykırı olarak bağış kabul ettiği, mal veya gelir edindiğiAnayasa Mahkemesince tespit edilen siyasi partilerin, bu yolla elde ettiklerigelirlerin tamamının, Kanunda belirtilen miktarlardan fazla gelirlerle,taşınmaz malların kanuni miktarı geçen kısmının karşılığının Hazineye iratkaydedilmesine, taşınmaz malların ise Hazine adına tapuya tesciline kararverilir.”

Denilmektedir.

Kanun hükümlerinden açıkça görüldüğü üzere siyasipartiler gelirlerini gelir makbuzları karşılığında veya banka hesapları yoluylaelde edebilirler. Buna ilişkin belgeleri de ibraz etmek zorundadırlar. Buitibarla, gelir makbuzu kesilmeyen ve banka yoluyla elde edildiği debelgelendirilemeyen toplam 3.755,00 TL’nin Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.

C- İlçe teşkilatının göndermiş olduğu banka hesabınınyılsonu bakiyesi 4.543,26 TL olduğu halde, 2013 yılı kesin hesap cetvelindegelecek yıla devreden (kasa/banka) tutarı 65,00 TL olarak gösterilmiştir.Aradaki farkın izahı istenmiştir.

Parti yetkilileri söz konusu durumla alakalı hukuki biraçıklama yapmadıkları gibi kayıtları düzelttiklerine dair de bir açıklamagetirmemişlerdir. Bu nedenle muhasebe kayıtlarında görülmeyen toplam 4.478,26TL’nin Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.

D- Beykoz ilçe teşkilatının 2013 yılına ilişkin olaraksunmuş olduğu gelir makbuzlarının

- Seri No: H

 Sıra No: 516251-516300

- Seri No: H

 Sıra No: 516301- 516350 (Bu sıra no’da 516302 nolumakbuz bulunmamaktadır.)

- Seri No: H

 Sıra No: 516701- 516720

- Seri No: H

 Sıra No: 581901-581939 ( Bu sıra no’da 581905, 581906nolu makbuzlar bulunmamaktadır.)

- Seri No: H

 Sıra No: 952923- 952946

- Seri No: G

 Sıra No: 0098551- 0098600

Şeklinde olduğu görülmüştür.

Bu makbuzlarla ilgili olarak, makbuzlar arasındabulunmadığı görülen “H” seri numaralı ve “516302, 581905, 581906” sıra numaralımakbuzların gönderilmeme nedeni ve mevcutsa gönderilmesi istenmiştir.

Parti tarafından gönderilen yazıda, söz konusumakbuzların ilçe teşkilatında bulunmamasından dolayı tespitinin yapılamadığıifade edilmiştir.

2820 sayılı Kanun’un 69. maddesi hükmünden açıkçagörüleceği üzere gelir makbuzlarının bastırılması, kullanılması vesaklanmasında parti genel merkezi ile teşkilat kademelerinin sorumluluklarıbulunmaktadır. Bu itibarla, yazımızda istenilen gelir makbuzlarının tarafımızagönderilmemesi nedeniyle 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin birincifıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için Ankara CumhuriyetBaşsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

E- Beykoz ilçe teşkilatı tarafından 2013 yılında kullanılangelir makbuzu dipkoçanlarının tamamının gönderilmesi istenmiştir.

Parti tarafından gönderilen 15.06.2016 tarih ve 26129sayılı yazıda, Beykoz ilçe teşkilatı tarafından 2013 yılında kullanılan gelirmakbuzlarının tamamının Sayıştay Başkanlığında olduğu ifade edilmiştir. Ancakparti tarafından Sayıştay Başkanlığına gönderilen belgeler incelendiğinde,gelir makbuzların dipkoçanlarının gönderilmediği, yalnızca gelir makbuzunüshalarının bulunduğu görülmüştür. Bu nedenle söz konusu teşkilat tarafından 2013yılında kullanılan gelir makbuzlarının, dolayısıyla da elde edilen gelirintespitinin yapılması imkânsız hale gelmektedir. Bu durum ilgili teşkilatın maliişlemlerinde sorun olduğunu göstermekte olup, tarafımızca yapılan mali denetimfaaliyetlerini de güçleştirmektedir.

Bu itibarla, yazımızda istenilen gelir makbuzudipkoçanlarının gönderilmemesi nedeniyle, 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.

B. Giderlerin İncelenmesi

1. Genel Merkez Giderleri

17. Partinin Genel Merkez giderleri toplamı 52.537.204,13TL olup bunun 8.930.312,70 TL’si personel giderlerinden, 541.016,79 TL’sitemsil ve ağırlama giderlerinden, 620.385,21 TL’si kırtasiye ve büro giderlerinden,1.627.517,42 TL’si haberleşme giderlerinden, 2.025.499,58 TL’si seyahatgiderlerinden, 9.445,00 TL’si kira giderlerinden, 1.834.215,01 TL’si bakım,onarım giderlerinden, 2.306.059,57 TL’si ısınma, aydınlatma ve temizlikgiderlerinden, 43.735,67 TL’si vergi, sigorta, noter giderlerinden, 2.174.484,37TL’si demirbaş giderlerinden, 18.756.331,60 TL’si teşkilata yardımgiderlerinden, 12.787.663,40 TL’si seçim ve tanıtma giderlerinden, 880.537,81TL’si diğer giderlerden oluşmaktadır.

18. Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.

A- Personele verilen avansların 31.12.2012 tarihiitibariyle dökümünü, 2013 yılı avans verme ve tahsil bilgileri ve 31.12.2013tarihi itibariyle avans dökümü ayrıntılı olarak incelenmiştir.

Parti yetkililerince konuya ilişkin olarak gönderilenpersonel avans listesi aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Söz konusu tabloincelendiğinde 2013 yılı içerisinde toplam 10.675,23 TL’nin parti bütçesindenpersonele avans adı altında “borç” olarak verildiği anlaşılmıştır.

2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’nun “Borç VermeYasağı” başlıklı 72. maddesinde, “Siyasi partiler, üyelerine ve diğergerçek ve tüzelkişilere hiçbir şekilde borç veremezler.” denilmektedir.Personele aylığından mahsup edilmek üzere veya bir iş için avans verilmesimümkündür. Ancak verilen avansın miktarının ve takip eden maaş ödemesinden veyaişin bitiminde mahsup edilip edilmediğinin kontrol edilmesi gerekmektedir.Personele avans uygulamasının yasal çerçevesinden uzaklaştırılarak faizsizkredi uygulamasına dönüştürülmesi parti kaynaklarının kanuna aykırı bir şekildekullanılması anlamına gelmektedir. Dolayısıyla personele avans adı altındaverilen tutarlar personele borç verme niteliğinde olup, Siyasî PartilerKanunu’nun 72. maddesine aykırılık teşkil etmektedir.

Bu nedenle toplam 10.675,23 TL’nin Hazineye iratkaydedilmesi gerekir.

B- Aşağıda ayrıntısı verilen ve fatura fotokopileriyleyapılmış olan giderlere ilişkin faturaların asıllarının gönderilmesiistenmiştir.

Partinin konuya ilişkin göndermiş olduğu cevap yazısı veeki belgeler incelendiğinde;

- Yukarıdaki tablonun 1. sırasında istenen fatura aslıgönderildiğinden bu konuda değinilecek bir husus kalmamıştır.

- Yukarıdaki tablonun 2. sırasında istenen fatura aslıyerine noter tasdikli örneği (Ankara 54. Noteri) gönderilmiştir.

- Yukarıdaki tablonun 3. sırasında istenen fatura aslıgönderildiğinden bu konuda değinilecek bir husus kalmamıştır.

- Yukarıdaki tablonun 4. sırasında istenen fatura aslıyerine noter tasdikli örneği (Ankara 54. Noteri) gönderilmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 70. maddesinde beş (2013 yılı için 76,23 TL) liraya kadar olanharcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesinin zorunluolmadığı belirtildiğinden, bu miktarı aşan harcamaların makbuz veya fatura gibigeçerli ve kanıtlayıcı belgeye dayanması gerekmektedir.

Kanun’un 74. maddesinin altıncı fıkrasında ise: “Siyasipartiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerintemin edilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecekmuhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik ederler.” denilereksiyasi partilerin yapmış oldukları harcamaları belgelendirmelerindeki usulortaya konulmuştur. Buna göre harcamanın doğruluğunu gösterecek içeriğe sahipolmak şartıyla diğer belgeler de siyasi partilerin harcamalarını tevsik etmeyeyeterli olacaktır. Bu kapsamda faturaların noter tasdikli suretlerininharcamanın doğruluğunu gösterecek içeriğe sahip bir belge olarak kabul edilmesigerektiğinden ödemenin usulüne uygun olduğunun kabulü gerekir.

C- Yukarıdaki tablonun 1. maddesinde yer alan faturanıntutarı 11.178,00 TL olmasına rağmen, parti bütçesinden 11.778,00 TL ödemeyapılmasının izahı istenmiştir.

Parti tarafından gönderilen cevap yazısında: “Faturadayer alan bedel sehven hatalı kayıtlanmış ve kayıtta yer alan hatalı tutarüzerinden de ödeme gerçekleştirilmiştir. Fazladan ödenen 600,00 TL karşılığıparti malvarlığının 2820 Sayılı Kanun’ un 75. ve 76. maddeleri gereğinceHazineye irat kaydedilmesi gerekmektedir.” denilmektedir.

Bu itibarla, parti bütçesinden sehven yapılan ödemedolayısıyla 600,00 TL’nin Hazineye irat kaydedilmesi gerekir.

D- Aşağıda ayrıntıları verilen giderlere ilişkin ödemebelgelerinin asılları (fatura, fiş, makbuz v.s) istenmiştir.

Parti tarafından gönderilen yazıda: “Yukarıda yer alanödemelere ilişkin belgeler ve faturalar ekte yer almaktadır.”denilmektedir.

Yukarıda tarih ve sayısı belirtilen cevap yazısına eklibelgeler incelendiğinde;

- Tablonun 1, 2, 3 ve 4 sıra numaralı belgelere ilişkin sadecebanka dekontu gönderilmiştir.

- İstenilen diğer belgelere ilişkin olarak faturaasılları gönderildiğinden bunlarla ilgili değinilecek bir husus kalmamıştır.

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 70. maddesinde beş (2013 yılı için 76,23 TL) liraya kadar olanharcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesinin zorunluolmadığı belirtildiğinden, bu miktarı aşan harcamaların makbuz veya fatura gibigeçerli ve kanıtlayıcı belgeye dayanması gerekmektedir.

2820 sayılı Kanun’un 74. maddesinin altıncı fıkrasında: “Siyasipartiler harcamalarını fatura, fatura yerine geçen belgeler ile bu belgelerintemin edilmesinin mümkün olmadığı hallerde harcamanın doğruluğunu gösterecekmuhtevaya sahip olmak şartıyla diğer belgelerle tevsik ederler. Ancak kaybolma,yırtılma ve yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilemediği hallerde,fatura ve fatura yerine geçen belgeler yerine bu belgeleri düzenleyenlerdenalınacak tasdikli örnekleri kullanılabilir.” hükmüne yer verilmek suretiyleharcamaların belgelendirilmelerindeki usul ortaya konulmuştur. Söz konusu hükmegöre harcamanın doğruluğunu gösterecek içeriğe sahip olmak kaydıyla, harcamanınparti bütçesinden yapılmasını öngören veya yapıldığını gösteren diğer belgelerde siyasi partilerin harcamalarını tevsik etmeye yeterli olacaktır. Partiyukarıdaki tabloda ayrıntısı verilen giderlere ilişkin fatura, makbuz vb.asıllarını sunmamış, sadece ödemeye ilişkin banka dekontlarını ibraz etmiştir.Banka dekontu, ödemenin gerçekleştiğini gösteren bir belge olmakla birlikte,harcamanın içeriğini, şartlarını ve diğer hususları ihtiva eden ve hizmetiverecek kişi veya kurumla imzalanan hizmet, mal veya yapım işine ait sözleşmegibi bir belgeyle desteklenmesi halinde yukarıda belirtilen ve harcamayı tevsikeden belgelerden biri olarak kabul edilmesi gerekir. Gönderilen bankadekontlarının ise tek başına harcamayı tevsik edici bir belge olarak kabuledilmesi mümkün değildir. Bu itibarla harcamanın doğruluğunu gösterecekmuhtevaya sahip belgeler olmadan yapılan giderlere ilişkin toplam 89.288,75TL’nin Hazineye irad kaydedilmesi gerekir.

2. İl Örgütleri Giderleri

19. Partinin 2013 yılında il örgütlerine ilişkin giderlertoplamı 36.630.032,37 TL olup bunun 3.332.049,67 TL’si personel giderlerinden,4.022.184,70 TL’si temsil ve ağırlama giderlerinden, 1.772.279,61 TL’sikırtasiye ve büro giderlerinden, 2.514.627,97 TL’si haberleşme giderlerinden,1.286.518,50 TL’si taşıma giderlerinden, 664.956,18 TL’si seyahatgiderlerinden, 4.366.227,37 TL’si kira giderlerinden, 2.170.425,72 TL’si bakımve onarım giderlerinden, 1.911.945,64 TL’si ısınma, aydınlatma ve temizlikgiderlerinden, 1.012.564,41 TL’si vergi, sigorta, noter giderlerinden,4.705.551,85 TL’si demirbaş giderlerinden, 3.069.218,29 TL’si teşkilata yardımgiderlerinden, 5.777.961,37 TL’si seçim, tanıtma giderlerinden, 23.521,09 TL’sidiğer giderlerden oluşmaktadır.

20. Parti il örgütlerinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

C. Parti Mallarının İncelenmesi

21. Partinin ibraz ettiği defter ve belgeleri üzerindeyapılan incelemede, 2013 yılı içerisinde taşınmaz mal ediniminin olmadığı,edinilen 2.174.484,37 TL tutarındaki taşınır malın ise 2820 sayılı Kanun’auygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.

IV. SONUÇ

Cumhuriyet Halk Partisinin 2013 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;

1- 2820 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olduğugerekçesiyle 100.563,98 TL gider ve usulüne uygun kaydedilmeyen 8.233,26 TLgelir olmak üzere 108.797,24 TL karşılığı parti mal varlığının, 2820 sayılıKanun’un 75. maddesi uyarınca Hazineye irat kaydedilmesine,

2- Partinin 2013 yılı kesin hesabında gösterilen107.199.364,44 TL gelir, 89.167.236,50 TL gider ve 13.479.833,07 TL nakittoplamının, yıl içerisinde edinilen 2.174.484,37 TL tutarındaki taşınır malınHazineye irat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgeleregöre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna,

3- Anayasa Mahkemesine istenen bilgi ve belgelerinverilmemesi, hesap verilebilir şekilde kayıt ve belge düzenininoluşturulmaması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemlerolduğundan, Parti sorumluları hakkında 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesininbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca yasal işlem yapılması için AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına,

1.11.2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.