Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2007/18, K.2010/13 Sayılı Karar - 03/03/2010

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas Sayısı:2007/18 (SiyasîParti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:2010/13

Karar Günü:3.3.2010

R.G.Tarih-Sayı:20.03.2010-27527

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Çağdaş Türkiye Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.

II- İLK İNCELEME

Çağdaş Türkiye Partisi'nin 2006 yılı kesinhesapcetvellerinin ilk incelemesi sonucunda, dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III- ESASIN İNCELENMESİ

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği 2006 yılıkesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerindeyapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:

Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdeÇağdaş Türkiye Partisi'nin il örgütlerinin 2006 yılında herhangi bir gelir vegiderinin bulunmadığı, Genel Merkezinin 2006 yılı gelirlerinin 28.564,86 YTL.,giderlerinin 28.559,46 YTL., 2007 yılına devreden nakit mevcudunun 5,40 YTL.olduğu, gelir toplamı ile gider ve nakit devir rakamlarının toplamının birbirinedenk olduğu görülmüştür.

A- Gelirlerinİncelenmesi

Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi gelirleri 28.564,86 YTL. olarakgösterilmiştir.

Bunun 7.959,86 YTL. si aidat gelirleri ve 20.605.- YTL.si bağış gelirlerinden oluşmaktadır.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gelir belgeleriüzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen konu dışında, gelirlerinin 2820sayılı Yasa'nın 61-69. maddelerine uygun olarak sağlandığı sonucunavarılmıştır.

Çağdaş Türkiye Partisi'nin 2006 yılı defter kayıtları vebelgelerinin incelenmesi sonucunda tespit edilen bazı konular 21.10.2009 tarihve 339-1303 sayılı yazıyla Parti Genel Başkanlığı'na sorulmuş, parti de bukonularla ilgili açıklamalarını 10.12.2009 tarihli yazısı ile bildirmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasasının 'Gelirlerinsağlanmasında usul' başlıklı 69. maddesinde;

'Bir siyasi partinin bütün gelirleri, o siyasi partinintüzelkişiliği adına elde edilir.

Siyasi partilerin genel merkezlerinin ve teşkilatkademelerinin gelirleri, parti merkez karar ve yönetim kurulunca bastırılanmakbuzlar karşılığında alınır. Bastırılan ve parti teşkilat kademelerinegönderilen gelir makbuzlarının seri ve sıra numaralarına ait kayıtlar partigenel merkezinde tutulur. Parti teşkilat kademeleri aldıkları ve kullandıklarımakbuzlar dolayısıyla parti merkez karar ve yönetim kuruluna karşı malisorumluluk taşırlar.

Sağlanan gelirin türü ve miktarıyla, gelirin sağlandığıkimsenin adı, soyadı ve adresi, makbuzu düzenleyenin sıfatı, adı, soyadı veimzası, makbuzda ve dip koçanlarında yer alır.

Makbuzların asıl kısımlarıyla dip koçanlarında aynı sıranumarası bulunur. Makbuz dip koçanlarının saklama süresi, Anayasa Mahkemesininilk inceleme kararının ilgili partiye bildirilme tarihinden itibaren beşyıldır.', hükümlerine yer verilmiş olup,

Yasa'nın 'Hazinece elkoyma' başlıklı 76. maddesinde, Kanun'un69. maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinin tevsikedilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıylabu gelirin Hazine'ye irat kaydedileceği kurala bağlanmıştır.

Partinin sunduğu işletme defterinin gelir kısmındakayıtlı olan ve aşağıda belirtilen toplam 250.- YTL. tutarında ki gelire aitbelgelerin bulunmadığı görülmüştür. Konu Parti'ye sorulmuş ve verilen cevaptasöz konusu makbuzların sehven dosyaya konmadığı belirtilmiş, ancak makbuzlaribraz edilmemiştir. Parti'den sözlü olarak makbuzları ibraz etmesi istendiğindeise bu makbuzların olmadığı belirtilmiştir.

Parti Genel Merkezi'nin 2006 yılında elde ettiği 250.-YTL. tutarındaki aidat gelirinin belgeye dayanması gerekir. Parti, söz konusugelirlere ilişkin belgeleri Mahkemeye göndermediği için bu gelirlerin kaynağınıtevsik etmiş sayılamaz.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 76. maddesinde,Kanun'un 69. maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak bir siyasi partinintevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığı anlaşılırsa, Anayasa Mahkemesikararıyla bu gelir Hazine'ye irat kaydedilir denildiğinden, Partinin 2006 yılıiçinde elde ettiği ve belgelendiremediği 250.- YTL. lik gelirin Hazine'ye geliryazılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi giderleri 28.559,46 YTL. olarakgösterilmiştir.

Bunun 2.269,50 YTL. si seyahat ve konaklama giderleri,10.060.- YTL. si kira ve aidat giderleri, 1.020,61 YTL. si elektrik, su,telefon giderleri, 2.337,26 YTL. si kırtasiye giderleri, 10.620.- YTL. sipropaganda-tanıtım giderleri ve 2.252,09 YTL. si genel giderlerdenoluşmaktadır.

Parti Genel Merkezi'nin 2007 yılına devreden nakitmevcudu 5,40 YTL. dir.

Genel Merkezin defter kayıtları ve gider belgeleriüzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen konular dışında, giderlerin2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.

Parti'nin belgelerinin incelenmesi sonucunda tespitedilen bazı konular 21.10.2009 tarih ve 339-1303 sayılı yazıyla Parti GenelBaşkanlığı'na sorulmuş, parti de bu konularla ilgili açıklamalarını 10.12.2009tarihli yazısı ile bildirmiştir.

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nın 70. maddesininüçüncü fıkrasına göre beş milyon liraya (2006 yılı için 45,33 YTL.) kadar olanharcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunluolmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli bir kanıtlayıcı belgeyedayanması gerekmektedir.

Aynı Yasa'nın 70. maddesinde, 'Bir siyasî partininbütün giderleri, o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılır', 75.maddesinde, 'Anayasa Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir vegiderlerinin doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayangelirler ile giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesinekarar verir' ve 76. maddesinde de, 'Belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, AnayasaMahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir' hükümleri yer almıştır.

1- 10.5.2006tarihinde uçak biletleri olarak gider yazıldığı halde belgeye dayanmadığıtespit edilen 216.- YTL. tutarındaki harcama ile ilgili belgelerin ibrazedilmemesi nedeni partiye sorulmuş, parti yetkilileri bu harcamanın yönetimkurulu üyelerine ait uçak bilet bedeli olduğunu belirtmişler ancak herhangi birgider belgesi sunmamışlardır.

Herhangi bir kanıtlayıcı belgesi bulunmayan 216.- YTL.tutarındaki giderin Yasa'nın öngördüğü anlamda belgeye dayandırılmış olduğukabul edilmemiştir.

2- Partitüzelkişiliği adına yapılmayan toplam 447,14 YTL tutarındaki harcamanın gideryazılmasının nedeni partiye sorulmuş, parti yetkilileri söz konusu ödemelerinparti yetkilileri tarafından parti işleri için yapılan harcamalar olduğunubelirtmişlerdir.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesinde, siyasi partileringiderlerinin amaçlarına aykırı olamayacağı ve bir siyasî partinin bütüngiderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı hüküm altınaalınmıştır.

Buna göre, parti giderlerine ilişkin belgelerin partitüzelkişiliği adına düzenlenmiş olması gerekmektedir.

Ayrıntısı aşağıda gösterilen, kişiler adına düzenlenen veParti tüzelkişiliği adına olmayan 447,14 YTL. tutarındaki harcamanın,Parti adına yapıldığını gösteren herhangi bir belge (görev yazısı, olur vb.)ibraz edilmediğinden bu harcamaların Yasa'nın öngördüğü anlamda belgeyedayandırılmış olduğu kabul edilmemiştir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, Siyasî Partiler Yasası'nauygun olarak yapılmayan toplam 663,14 YTL. gider karşılığı partimalvarlığının 2820 sayılı Yasa'nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazine'ye iradkaydedilmesine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

C- Parti Malları

Çağdaş Türkiye Partisi'nin 2006 yılı kayıt ve belgeleriüzerinde yapılan incelemede, Parti'nin 2006 yılında herhangi bir taşınmaz malve değeri yüz YTL. yi aşan taşınır mal ve menkul kıymet ediniminin olmadığıanlaşılmıştır.

IV- SONUÇ

Çağdaş Türkiye Partisi'nin 2006 yılı kesinhesabınınincelenmesi sonucunda,

1- Kesinhesapta gösterilen gelirlerden belgelendirilmesigerektiği halde belgelendirilemeyen 250.- YTL. ile giderlerden Partitüzelkişiliği adına yapılmış harcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 663,14YTL. olmak üzere, toplam 913,14 YTL. karşılığı Parti malvarlığının 2820 sayılıSiyasî Partiler Yasası'nın 75. ve 76. maddeleri gereğince Hazine'ye gelirkaydedilmesine,

2- Parti'nin 2006 yılı kesinhesabında gösterilen28.564,86 YTL. geliri, 28.559,46 YTL. gideri ile 5,40 YTL. nakit devrininHazine'ye irat kaydedilenler dışında kalan bölümünün eldeki bilgi ve belgeleregöre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'na uygun olduğuna,

3.3.2010 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.