Anasayasa Mahkemesi - Siyasi Parti Kapatma, İhtar, Mali Denetim ve Değişik İşler - E.2000/5, K.2002/11 Sayılı Karar - 15/07/2002

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

EsasSayısı:2000/5 (Siyasî Parti Malî Denetimi)

Karar Sayısı:2002/11

KararGünü:15.7.2002

R.G.Tarih-Sayı:26.09.2002-24890

I- MALİ DENETİMİN KONUSU

Demokrasi ve Barış Partisi'nin 1999 yılıkesinhesabının incelenmesidir.

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, AliHÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK, Rüştü SÖNMEZ, Ertuğrul ERSOY,Tülay TUĞCU ve Ahmet AKYALÇIN'ın katılmalarıyla yapılan ilk incelemetoplantısında; 'Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,4.1.2001 gününde oybirliğiyle' karar verilmiştir.

Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1999 yılı kesinhesap çizelgeleri ile bunların dayanağını oluşturan defter vebelgeler üzerinde yapılan karşılaştırma ve inceleme sonuçlarını içeren esasinceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nunilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Denetimin maddî öğelerini oluşturankesinhesap defter ve belgelerde Demokrasi ve Barış Partisi'nin 1999 yılıiçindeki Genel Merkez ve 50 il örgütünden gelir ve gideri olmadığı bildirilen33 il dışında kalan 17 il örgütü ile birlikte gelirler toplamının18.743.228.931.- lira, giderler toplamının 18.570.052.784.- lira olarakgösterildiği, gelir fazlası 173.176.147.- liranın gelecek yıla devredildiğigelir, gider ve devir rakamlarının birbirine denk olduğu görülmüştür.

A- Gelirlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Gelirleri

Parti Genel Merkezi'nin 1999 yılıiçindeki gelirleri 6.068.189.631.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun;59.676.412.- lirasının 1998 yılından devrolduğu, 6.008.000.000.- lirasınınbağış gelirlerinden, 513.219.- lirasının ise faiz gelirlerinden sağlandığıanlaşılmıştır.

Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede; gelirlerin 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'nun 61-69. madde hükümlerine uygun olarak sağlandığı sonucunavarılmıştır.

2- İl Örgütleri Gelirleri

Parti'nin 50-33=17 il örgütünce sağlanangelirler toplamı 12.675.039.300.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun;247.620.091.- lirasının 1998 yılından devrolduğu, 3.044.400.000.- lirasının üyeaidatlarından, 8.881.154.110.- lirasının bağışlardan, 501.865.099.- lirasının iseborçlanmadan sağlandığı anlaşılmıştır.

Parti il örgütlerinin kesinhesapçizelgeleri gelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede gelirlerin 2820 sayılıSiyasî Partiler Yasası'nda belirtilen kaynaklardan sağlandığı, Merkez Karar veYönetim Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.

B- Giderlerin İncelenmesi

1- Genel Merkez Giderleri

Parti Genel Merkezi'nin 1999 yılıiçindeki giderleri 5.987.516.245.- lira olarak gösterilmiştir. Bu giderlerintamamının, genel yönetim giderleri için yapıldığı anlaşılmıştır.

Genel Merkez'in 6.068.189.631.- liralıkgeliri ile 5.987.516.245.- liralık gideri arasındaki farkı oluşturan80.673.386.- liranın gelecek yıla devredildiği görülmüştür.

Genel Merkez'in defter kayıtları vegider belgeleri üzerinde yapılan incelemede; aşağıda belirtilenler dışındakigiderlerin 2820 sayılı Siyasî Partiler Yasası'na uygun olduğu sonucunavarılmıştır.

Parti Genel Merkezi'nce 30.11.1999 tarihve 39 no.lu Muhasebe Fişi ile yapılmış olan toplam 150.650.000.- liralık gideriniçinde yer alan, 17.11.1999 tarihli 7.425.000.- liralık telefon faturasına ilişkingiderin iki kere (mükerrer olarak) gider gösterildiği; böylece giderkayıtlarına 7.425.000.- TL. olarak yazılması gereken tutarın mükerrerlik sonucu14.850.000.-TL. olarak kaydedildiği görülmüştür.

2820 sayılı Yasa'nın 70. maddesine göre,siyasî partilerin, amaçlarına aykırı harcamalarda bulunması mümkün olmadığıgibi, beşmilyon lirayı aşan parti amaçlarına uygun harcamaların da makbuz veyafatura ile belgelendirilmesi zorunludur.

Siyasî partilerin amaçları arasında dagerçek dışı, mükerrer ödemeler bulunamayacağı gibi, beşmilyon liranın üzerindemakbuz veya fatura ile belgelendirilmemiş harcamaların bulunması da mümkün değildir.

Bu nedenle, 2820 sayılı Yasa'nın 70.maddesine aykırı olarak gider gösterilen 7.425.000.- liranın, aynı Yasa'nın 76.maddesinin son fıkrası hükmü uyarınca Hazine'ye gelir yazılması gerekmektedir.

2- İl Örgütleri Giderleri

Parti'nin 50-33=17 il örgütünce yapılangiderler toplamı 12.582.536.539.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun;4.173.394.920.- lirasının genel yönetim giderlerine, 8.409.141.619.- lirasınınise büro giderlerine yapıldığı anlaşılmıştır.

İl örgütlerinin geliri ile gideriarasındaki 92.502.761.- liralık farkın sene sonu nakit mevcudu olarak gelecekyıla devredildiği görülmüştür.

İl örgütleri kesinhesap çizelgelerigider bölümleri üzerinde yapılan incelemede; giderlerin Merkez Karar ve YönetimKurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılı SiyasîPartiler Yasası'na uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

IV- SONUÇ

Demokrasi ve Barış Partisi'nin 1999 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda:

1- 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 70. maddesine aykırı olarak yapılan Genel Merkez'e ait 7.425.000.-liranın aynı Yasa'nın 76. maddesi uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,

2- Parti'nin kesinhesabında gösterilen18.743.228.931.-lira geliri ile 18.562.627.784.- lira giderin, eldeki bilgi vebelgelere göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,

15.7.2002 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.