ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:2001/28 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:2003/4
KararGünü:16.4.2003
R.G.Tarih-Sayı:30.05.2003-25123
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Demokrasi ve Barış Partisi'nin 2000 yılıkesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün16. maddesi uyarınca Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN,Sacit ADALI, Nurettin TURAN, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, AhmetAKYALÇIN ve Enis TUNGA'nın katılmalarıyla 17.4.2002 tarihinde yapılan ilkinceleme toplantısında;
Demokrasi ve Barış Partisi'nin 2000 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda 'Dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine; oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği2000 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunlarıngerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddî öğelerini oluşturandefter ve belgelerde, Parti'nin Genel Merkezi ile 50 il örgütünün 2000 yılıgelirlerinin 21.585.583.147.- lira, giderlerinin 20.896.447.336.- lira ve 2001yılına nakit devrinin 689.135.811.- lira, gelir ile gider ve nakit devirrakamlarının toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin gelirleri3.099.673.386.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun 2.975.000.000.- lirası bağışgeliri, 44.000.000.- lirası önceki yıldan devreden borç mevcudu, 80.673.386.-lirası ise önceki yıldan devreden nakit mevcududur.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun60-68. maddelerinde siyasi partilerin gelirleri açıklanmış, 69. maddesinde degelirlerin sağlanmasındaki usul belirlenmiştir. 2820 sayılı Yasa'nın 76.maddesinin üçüncü fıkrasında ise 'Bu Kanunun 69. maddesinde belirtilen esaslaraaykırı olarak bir siyasi partinin tevsik edilmeyen kaynaklardan gelir sağladığıanlaşılırsa, Anayasa Mahkemesi kararıyla bu gelir Hazineye irad kaydedilir.'denilmiştir.
Parti Genel Merkezi'nin defter kayıtlarıve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındakigelirlerin 2820 sayılı Yasa'nın 61-69. maddelerine uygun olarak sağlandığısonucuna varılmıştır.
Ayrıntısı aşağıda gösterilen MuhasebeFişleri ile muhasebeleştirilen ve Parti'nin 2000 yılı bağış geliri olarak GenelMerkez kesinhesabında gösterilen toplam 2.975.000.000.- liralık gelirineilişkin tevsik edici belgelerin (bağış makbuzlarının) bulunmadığı görülmüştür.
Muhasebe Fişinin
Tarihi
No'su
Belgesiz gider tutarı
10.1.2000
2
25.000.000.-
20.1.2000
3
1.000.000.000.-
20.1.2000
3
1.000.000.000.-
20.1.2000
3
750.000.000.-
20.1.2000
3
200.000.000.-
2.975.000.000.-
Bu durumda, 2820 sayılı Yasa'nın 69.maddesinde belirtilen esaslara aykırı olarak elde edilen (bağış makbuzları iletevsik edilemeyen) toplam 2.975.000.000.- TL. gelirin (D.B.P., 2.3.2002tarihinde 2820 sayılı Yasa'nın 110. maddesinin birinci fıkrası hükmüçerçevesinde malvarlığı ile birlikte Hak ve Özgürlükler Partisi ilebirleştiğinden) Hak ve Özgürlükler Partisi'nin malvarlığından, 2820 sayılıYasa'nın 76. maddesinin üçüncü fıkrasına göre Hazineye irad kaydedilmesigerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti il örgütlerinin gelirleri18.485.909.761.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun 12.991.272.000.- lirasıbağış, 4.827.210.000.- lirası aidat, 300.000.000.- lirası etkinliklerdensağlanan gelirleri, 274.925.000.- lirası önceki yıldan devreden borç mevcudu,12.991.272.000.- lirası ise önceki yıldan devreden nakit mevcududur.
İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin Parti Meclisi Kararı iledoğruluğunun onaylandığı görülerek, 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin giderleri2.687.570.275.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun tamamı genel giderlerdir.
Parti Genel Merkezi'nce 412.103.111.-lira nakit mevcudu olarak 2001 yılına devredilmiştir.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun70. maddesinin üçüncü fıkrasında, beşmilyon liraya kadar harcamaların makbuzveya fatura gibi bir belge ile belgelendirilmesinin zorunlu olmadığıbelirtildiğinden, bu tutarı (2820 sayılı Yasa'nın Ek Madde 6 hükmüne göre 2000yılı için 7.800.000.- lirayı) aşan tüm harcamaların makbuz veya fatura gibi birbelgeye dayandırılması gerekmektedir.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun76. maddesinin dördüncü fıkrasında ise 'Belgelendirilmesi gerektiği haldebelgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, AnayasaMahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir.' denilmektedir.
Parti Genel Merkezi'nin defter kayıtlarıve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen dışındakigiderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucunavarılmıştır.
Ayrıntısı aşağıda gösterilen MuhasebeFişleri ile Ekim, Kasım ve Aralık kirası olarak muhasebeleştirilen ve 2000 yılıgideri olarak Genel Merkez Kesinhesabında gösterilen toplam 300.000.000.-liralık giderin ise bu kurallara aykırı olarak tevsik edici belgeler ilebelgelendirilmediği görülmüştür.
Muhasebe Fişinin
Tarihi
Nosu
Belgesiz gider tutarı
30.10.2000
28
100.000.000.-
30.11.2000
31
100.000.000.-
31.12.2000
34
100.000.000.-
300.000.000.-
Bu durumda belgelendirilemeyen gidertutarı 300.000.000.- lira tutarındaki parti malvarlığının (D.B.P., 2.3.2002tarihinde 2820 sayılı Yasa'nın 110. maddesinin birinci fıkrası hükmüçerçevesinde malvarlığı ile birlikte Hak ve Özgürlükler Partisi ilebirleştiğinden) Hak ve Özgürlükler Partisi'nin malvarlığından Hazine'ye iradkaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin giderleri18.208.877.061.- lira olarak gösterilmiştir. Bunun tamamı büro ve genel yönetimgiderleridir.
Parti il örgütlerince 277.032.700.- liranakit mevcudu olarak 2001 yılına devredilmiştir.
İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümü üzerinde yapılan incelemede, giderlerin Parti Meclisi Kararı iledoğruluğunun onaylandığı görülerek 2820 sayılı Yasa'ya uygun olduğu sonucunavarılmıştır.
C- Parti Malları
Parti 2000 yılında, 2820 sayılı Yasa'nın74. maddesi uyarınca, sadece her birinin değeri yüzmilyon lirayı aşan212.399.925.- lira tutarında taşınır mal ile 201.600.000.- lira tutarında hakediniminde bulunmuştur.
Parti'nin kesinhesabı ve ekleri üzerindeyapılan incelemede, satın alma yoluyla elde edilen değerlerin 2820 sayılıYasa'ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Demokrasi ve Barış Partisi'nin 2000 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen18.610.583.147.- lira gelir ile 20.596.447.336.- lira giderin eldeki bilgi ve belgeleregöre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 69. maddesine aykırı olarak sağlanan 2.975.000.000.- lira gelirinaynı Yasa'nın 76. maddesi uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,
3- Belgesiz olarak gider kaydedilen300.000.000.- lira karşılığı Parti malvarlığının, 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 76. maddesi uyarınca Hazine'ye gelir yazılmasına,
16.4.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Enis TUNGA
Üye
Mehmet ERTEN