ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı:2010/64 (SiyasiParti Mali Denetimi)
Karar Sayısı:2014/53
Karar Günü:4.6.2014
R.G.Tarih-Sayı:02.07.2014-29048
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Demokrat Halk Partisi 2010 yılı kesin hesabınınincelenmesidir.
Demokrat Halk Partisi 3.4.2010 tarihinde Olağanüstü BüyükKongre yapmak suretiyle feshedilmiş olup hukuki varlığı sona ermiştir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca SerruhKALELİ, Alparslan ALTAN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Zehra AylaPERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, HicabiDURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Zühtü ARSLAN, M. Emin KUZ ve HasanTahsin GÖKCAN’ın katılımlarıyla 4.6.2014 gününde yapılan ilk incelemetoplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesineOYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Demokrat Halk Partisinin, Anayasa Mahkemesine verdiği2010 yılı kesin hesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren ve Raportör Ömer DURAN tarafındanhazırlanan esas inceleme raporu, Anayasa ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleriokunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerdePartinin Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2010 yılı gelirlerinin 1.108,60 TL,giderlerinin 1.108,30 TL olduğu anlaşılmaktadır.
Partinin 2010 yılına ait birleşik kesin hesabının,3.4.2010 tarihli ve sayısız Demokrat Halk Partisi Tasfiye Kurulu Kararı ilekabul edilerek onaylandığı görülmüştür.
Demokrat Halk Partisi 2010 yılına ait birleşik kesinhesabının gelir ve gider rakamlarının yukarıda açıklanan tutarlardan oluştuğu,bu haliyle partinin 2010 yılına ait birleşik kesin hesabının doğru ve 2820sayılı Kanun’a uygun olduğu görülmüştür.
Diğer yandan parti tarafından sunulan iller kesinhesabının incelenmesinde; partinin sahip olduğu tek taşra örgütü olan İstanbulili için herhangi bir gelir gider beyanında bulunulmadığı görülmektedir.
Siyasi Partilerin faaliyetlerini yürüttükleri genelmerkez, il, ilçe veya belde başkanlıklarına ait binaların ya kendi mülkü veyakira olması gerekir. Şayet Parti yetkililerine ait binalarda siyasi partifaaliyetinde bulunuluyor ise (il, ilçe veya belde teşkilatının faaliyettebulunduğu binalar) bu takdirde kira sözleşmesi düzenlenerek isabet eden tutarınPartiye bağış olarak kaydedilmesi gerekir.
Partinin il, ilçe ve belde örgütleri faaliyette olduğunagöre, bu yerlerin en azından yönetim giderlerinin (kira, su, elektrik, telefon,kırtasiye vb.) olması gerekir. Yönetim giderlerinin hesaplarda görülmemesikayıt dışı gelir ve gider yapıldığı anlamına gelmektedir. Bu durumda, 2820sayılı Kanun’un 69. maddesindeki bir siyasi partinin bütün gelirlerinin, osiyasi partinin tüzel kişiliği adına elde edileceğine ilişkin hükmü ile yineaynı Kanun’un 70. maddesindeki bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasipartinin tüzel kişiliği adına yapılacağı hükmüne aykırı davranılmış olmaktadır.
Mahkemeye hesap verilebilir şekilde kayıt ve belgedüzeninin oluşturulmaması, hesabın dışında gelir ve gider oluşturulması,inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelik eylemler olduğundan 2820 sayılıKanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasına istinaden gerekli işlemlerin yapılmasıiçin Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerekir.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Partinin Genel Merkez gelirleri 1.108,60 TL olarakgösterilmiştir.
Bunun 1.025,00 TL’si yıllık üye aidatları, 83,60 TL’si2009 yılından devreden kasa bakiyesinden oluşmaktadır.
Demokrat Halk Partisi genel merkezinin 2010 yılı mevcutbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Kanun’un 61-69.maddelerine uygun olarak sağlandığı düşünülmektedir.
Diğer yandan parti genel merkezinin 2010 yılı muhasebekayıtlarının tutulduğu yevmiye defteri mevcut olmakla birlikte, söz konusudefter 2820 sayılı Kanun’un 60. maddesi gereğince ilgili ilçe seçim kurulubaşkanı tarafından mühürlenmiş ve onaylanmış değildir. Anılan defter partigenel merkezi tarafından onaylanmıştır.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’nun “Tutulacakdefter ve kayıtlar” başlıklı 60. maddesinin beşinci fıkrasında “Bütündefterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret oldukları teşkilatın bulunduğuilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir ve tasdik edilir.” hükmüyer almaktadır.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’nun 113. maddesinde “BuKanunun 60. maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanlar, altı aydan biryıla, bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, biryıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.” hükmü yeralmaktadır.
Buna göre 2820 sayılı Kanun’un 60. maddesiningerektirdiği şekilde yevmiye defterini tasdik ettirmeyen Parti sorumlularıhakkında Kanun’un 113. maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulması gerekir.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Partinin sadece İstanbul il örgütünün olduğu ve bunundışında başka il ve ilçelerde teşkilatının bulunmadığı beyan edilmiş olup sözkonusu İstanbul ili teşkilatının da herhangi bir gelir ve gidergerçekleşmesinin bulunmadığı beyan edilmiştir.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Partinin Genel Merkez giderleri 1.108,30 TL olarakgösterilmiştir.
Bunun 876,00 TL’si kira gideri, 232,30 TL’si vergistopajından oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezinin defter kayıtları ve giderbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Kanun’a uygunolarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Partinin sadece İstanbul il örgütünün olduğu ve bunundışında başka il ve ilçelerde teşkilatının bulunmadığı beyan edilmiş olup sözkonusu İstanbul ili teşkilatının da herhangi bir gelir ve gidergerçekleşmesinin bulunmadığı beyan edilmiştir.
C- Parti Malları
Demokrat Halk Partisinin 2010 yılı defter ve belgeleriüzerinde yapılan incelemede; partinin 2010 yılında herhangi bir taşınmaz mal vedeğeri 100 TL’yi aşan taşınır mal ve menkul kıymet ediminin olmadığıgörülmüştür.
IV- SONUÇ
Demokrat Halk Partisinin 2010 yılı kesin hesabınınincelenmesi sonucunda;
1- Partinin 2010yılı kesin hesabında gösterilen 1.108,60 TL gelir ile 1.108,30 TL giderineldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820 sayılı Siyasi PartilerKanunu’na uygun olduğuna,
2- İstanbul ilörgütüne ilişkin herhangi bir gelir ve gider belirtilmemesi, Mahkemeye hesapverilebilir şekilde kayıt ve belge düzeninin oluşturulmaması, hesabın dışındagelir ve gider oluşturulması, inceleme ve araştırmayı engellemeye yönelikeylemler olduğundan 2820 sayılı Kanun’un 111. maddesinin (c) fıkrasınaistinaden gerekli işlemlerin yapılması için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınasuç duyurusunda bulunulmasına,
3- 2820 sayılı Kanun’un 60. maddesine aykırıolarak yevmiye defterini tasdik ettirmeyen Parti sorumluları hakkında Kanun’un113. maddesi uyarınca Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusundabulunulmasına,
4.6.2014 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkanvekili
Serruh KALELİ
Başkanvekili
Alparslan ALTAN
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Recep KÖMÜRCÜ
Üye
Burhan ÜSTÜN
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Nuri NECİPOĞLU
Üye
Hicabi DURSUN
Üye
Celal Mümtaz AKINCI
Üye
Erdal TERCAN
Üye
Zühtü ARSLAN
Üye
M. Emin KUZ
Üye
Hasan Tahsin GÖKCAN