ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:1998/28 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:1998/70
KararGünü:23.12.1998
R.G.Tarih-Sayı:30.01.1999-23596
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Demokrat Parti'nin Genel Merkezi ileilçe örgütlerini de kapsayan 62 il örgütü ile il örgütleri bulunmayan 10 ilçeörgütünün 1997 yılı kesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca; Ahmet Necdet SEZER, Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, YalçınACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI, Ali HÜNER, Lütfi F. TUNCEL, FulyaKANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve Rüştü SÖNMEZ'in katılmalarıyla 9.9.1998gününde yapılan ilk inceleme toplantısında; 'Demokrat Parti'nin 1997 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda; dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine, oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1997 yılı kesinhesap çizelgeleri ile muhasebe defterleri, gelir ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu,Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddî ögelerini oluşturandefter ve belgelerde Demokrat Parti'nin 1997 yılı içindeki gelir ve giderleri,Genel Merkez gelir ve giderleri 9.639.759.112.- lira, 62 il ve 10 ilçeörgütünün gelir ve giderleri de 1.606.518.734.- lira olmak üzere toplam11.246.277.846.- lira olarak gösterildiği, gelir, gider ve devir rakamlarının birbirinedenk olduğu görülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri:
Parti Genel Merkezi'nin 1997 yılıiçindeki gelirleri 9.639.759.112.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun; 1.835.250.000.- lirasının bağışve milletvekili aidatlarından, 223.410.000.- lirasının Parti malvarlığıgelirlerinden, 684.294.178.- lirasının banka mevduat gelirlerinden,3.453.075.000.- lirasının bina satış gelirinden, 1.957.489.152.- lirasınınertesi yıla devreden borçlardan, 1.486.240.782.- lirasının da geçen yılın gelirfazlasından sağlandığı anlaşılmıştır.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındakigelirlerin 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'un 61-69. maddeleri hükümlerineuygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
Milletvekili Aidatı
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun63. maddesine göre, bir siyasî partiye mensup milletvekillerinin, ne miktaraidat ödeyeceği ve bu suretle toplanan paraların grup faaliyetlerine ve partimerkezine hangi miktarlarda ayrılacağı, Türkiye Büyük Millet Meclisi partigrubu kararıyla belli edilir. Ancak, bu miktarın yıllık tutarı milletvekiliödeneğinin net bir aylık tutarını geçemez.
Grubu olmayan milletvekillerininödeyeceği aidat, yukarıdaki fıkrada belirtilen miktarın yarısını geçmemekkaydıyla merkez karar ve yönetim kurulunca tespit edilir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde grububulunmayan Demokrat Parti'nin Merkez Karar ve Yönetim Kurulu'ncamilletvekillerinin ödeyeceği aidatın saptanmadığı anlaşılmıştır. Yapılanincelemede; Parti Genel Başkanı İstanbul Milletvekili Korkut Özal tarafındantarih ve numaraları aşağıdaki tabloda gösterilen makbuzlar karşılığında 1997yılında Parti'ye toplam 650.000.000.- lira tutarında milletvekili aidatıödendiği, ödemenin yapıldığı tarihleri kapsayan 15 Ekim 1997-14 Ocak 1998dönemine ilişkin bordro bilgilerine göre Yasa'nın 63. maddesinin ikinci fıkrasıuyarınca ödenebilecek milletvekili aidatının yıllık tutarının 153.715.000.-lirayı aşamayacağı ve Parti'ye 650.000.000 - 153.715.000 = 496.285.000.- lirafazla ödemede bulunulduğu saptanmıştır.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun63. madde kuralına aykırı biçimde Parti'ye gelir yazılan 496.285.000.- liranınaynı Kanun'un 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye geliryazılmasına karar verilmesi uygun görülmüştür.
Yevmiye Defteri Makbuz Tahsil Fişi Tutarı:
Sıra Numarası Tarihi No.su Tarihi No.su
163 26.11.1997-003583 26.11.1997 1-00005450.000.000.-
184 18.12.1997-003586 18.12.1997 1-00010200.000.000.-
----------------
Toplam 650.000.000.-
2- Örgüt Gelirleri
Demokrat Parti 62 ilde ve il örgütübulunmayan diğer illerin 10 ilçesinde örgütlenmiştir.
Örgütlerce sağlanan gelirler1.606.518.734.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun; 140.225.000.- lirasının giriş veüyelik aidatlarından, 17.175.000.- lirasının bayrak, flama, rozet, kimlik veyayın satış gelirlerinden, 15.000.000.- lirasının Genel Merkez yardımlarından,724.892.000.- lirasının bağışlardan, 709.226.734.- lirasının da ertesi yıladevreden borçlardan sağlandığı anlaşılmıştır.
Örgütlerin kesinhesap çizelgeleriningelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'nun 61. maddesinde belirtilen kaynaklardan sağlandığı, Genelİdare Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 1997 yılıiçindeki giderleri 9.544.446.389.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun; 8.019.578.165.- lirasını personelve büro genel giderlerinin, 1.278.370.820.- lirasını seyahat, bayrak, flama,kimlik kartı yapımı ile yayın giderlerinin, 10.000.000.- lirasını seçim vekongre giderlerinin, 221.497.404.- lirasını iş ve seyahat avanslarının,15.000.000.- lirasını da örgütlere yapılan Genel Merkez yardımının oluşturduğuanlaşılmıştır.
Parti Genel Merkezi'nin geliri ilegideri arasındaki 95.312.723.- lira farkın nakit mevcudu olarak 1998 yılınadevredildiği görülmüştür.
Genel Merkez'in muhasebe defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin, 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olarak yapıldığı sonucuna varılmıştır.
2- Örgüt Giderleri
Parti'nin örgütlendiği 62 il ve 10ilçenin giderleri 1.586.781.734.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun; 726.849.316.- lirasını büro genelgiderlerinin, 325.295.000.- lirasını seyahat, bayrak, flama, kimlik kartıyapımı ile yayın giderlerinin, 225.000.000.- lirasını balo ve eğlencegiderlerinin, 30.000.000.- lirasını seçim ve kongre giderlerinin, 279.637.418.-lirasını da geçen yılın gider fazlasının oluşturduğu anlaşılmıştır.
Örgütlerin gelirleri ile giderleriarasındaki 19.737.000.- lira farkın nakit mevcudu olarak 1998 yılınadevredildiği görülmüştür.
Örgütlerin kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin Genel Yönetim Kurulukararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'na uygun olarak yapıldığı sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Demokrat Parti'nin 1997 yılı hesabınınincelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen 10.749.992.846.-lira geliri ile 11.131.228.123.- lira giderinin eldeki bilgi ve belgelere göredoğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 63. maddesine aykırı biçimde Parti'ye gelir yazılan 496.285.000.-liranın aynı Kanunu'nun 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'yegelir yazılmasına, 23.12.1998 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Ahmet Necdet SEZER
Başkanvekili
Güven DİNÇER
Üye
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Mustafa BUMİN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Lütfi F. TUNCEL
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ