ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:1999/19 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:2000/9
KararGünü:12.9.2000
R.G.Tarih-Sayı:13.10.2000-24199
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Demokrat Parti'nin Genel Merkezi ileilçe örgütlerini de kapsayan 41 il örgütünün 1998 yılı kesinhesabınınincelenmesidir.
II- İLK İNCELEMEAnayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ, Samia AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN,Sacit ADALI, Ali HÜNER, Fulya KANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK, Rüştü SÖNMEZ,Ertuğrul ERSOY ve Tülay TUĞCU'nun katılmalarıyla 15.2.2000 gününde yapılan ilkinceleme toplantısında; 'Demokrat Parti'nin 1998 yılı kesinhesabının incelenmesisonucunda; dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİParti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği1998 yılı kesinhesap çizelgeleri ile muhasebe defterleri, gelir ve giderbelgeleri üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu,Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları,bunların gerekçeleri ve diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonragereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddî öğelerini oluşturankesinhesap defter ve belgelerde Demokrat Parti'nin 1998 yılı gelir ve giderleribirbirine denk biçimde; Genel Merkez'in gelir ve giderleri 27.868.825.056.-lira, 41 il örgütünün gelir ve giderleri 14.835.737.273.- lira olmak üzeretoplam 42.704.562.329.- lira gösterilmiştir.
A-Gelirlerin İncelenmesi
1-Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin 1998 yılıiçindeki gelirleri 27.868.825.056.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun; 20.435.280.000.- lirasının yayınve kimlik satış gelirlerinden, 3.646.000.000.- lirasının bağış ve milletvekiliaidatlarından, 2.737.824.112.- lirasının Parti malvarlığı gelirleri veözkaynaklardan, 954.408.221.- lirasının ertesi yıla devreden borçlar ve sairgelirlerden, 95.312.723.- lirasının da geçen yılın nakit mevcudundan sağlandığıanlaşılmıştır.
Genel Merkez'in defter kayıtları vegelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler dışındakigelirlerin 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun 61-69. maddeleri hükümlerineuygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
Yevmiye Defteri
Makbuz
Tahsil Fişi
Sıra Numarası
Tarihi No.su
Tarihi No.su
Tutarı
2
2.1.1998-003587
2.1.1998 1-000001
650.000.000.-
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun63. maddesinde, bir siyasî partiye mensup milletvekillerinin, ne miktar aidatödeyeceğinin ve bu suretle toplanan paraların grup faaliyetlerine ve partimerkezine hangi miktarlarda ayrılacağının, Türkiye Büyük Millet Meclisi partigrubu kararıyla belli edileceği, ancak, bu miktarın yıllık tutarının milletvekiliödeneğinin net bir aylık tutarını geçemeyeceği, grubu olmayan milletvekillerininödeyeceği aidatın ise burada belirtilen miktarın yarısını geçmemek kaydıylamerkez karar ve yönetim kurulunca tespit edileceği belirtilmiştir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde grububulunmayan Demokrat Parti'nin Merkez Karar ve Yönetim Kurulu'ncamilletvekillerinin ödeyeceği aidatın saptanmadığı anlaşılmıştır. Yapılanincelemede; Parti Genel Başkanı İstanbul Milletvekili Korkut Özal tarafındantarih ve numaraları aşağıdaki tabloda gösterilen makbuz karşılığında 1998yılında Parti'ye 650.000.000.-lira milletvekili aidatı ödendiği, ödemeninyapıldığı 15 Ekim 1998- 14 Ocak 1999 dönemine ilişkin bordro bilgilerine göreYasa'nın 63. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ödenebilecek milletvekiliaidatının yıllık tutarının 492.835.167.- lirayı aşamayacağı ve Parti'ye 650.000.000- 492.835.167 = 157.164.833.- lira fazla ödemede bulunulduğu saptanmıştır.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'nun63. madde kuralına aykırı biçimde Parti'ye gelir yazılan 157.164.833.- liranınaynı Kanun'un 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'ye geliryazılması uygun görülmüştür.
2- Örgüt Gelirleri
Demokrat Parti 41 ilde örgütlenmiştir.
Örgütlerce sağlanan gelirler14.835.737.273.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun; 2.324.192.000.- lirasının girişve üyelik aidatlarından, 347.000.000.- lirasının bayrak, flama, rozet, kimlikve yayın satış gelirlerinden, 10.744.808.273.- lirasının bağışlardan, 1.400.000.000.-lirasının ertesi yıla devreden borçlardan, 19.737.000.- lirasının da geçenyılın nakit mevcudundan sağlandığı anlaşılmıştır.
Örgütlerin kesinhesap çizelgeleriningelir bölümleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'nun 61. maddesinde belirtilen kaynaklardan sağlandığı, Genelİdare Kurulu kararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi'nin 1998 yılıiçindeki giderleri 27.511.796.702.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun; 21.750.525.938.- lirasınıpersonel ve büro genel giderlerinin, 1.638.457.500.- lirasını seyahat, bayrak,flama, kimlik kartı yapımı ile yayın giderlerinin, 1.072.500.000.- lirasınıseçim ve kongre giderlerinin, 3.050.313.264.- lirasını iş ve seyahat avanslarıile bina, taşıt ve demirbaş giderlerinin oluşturduğu anlaşılmıştır.
Parti Genel Merkezi'nin geliri ilegideri arasındaki 357.028.354.- lira farkın nakit mevcudu olarak 1999 yılanadevredildiği görülmüştür.
Genel Merkez'in muhasebe defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olarak yapıldığı sonucuna varılmıştır.
2- Örgüt Giderleri
Parti'nin örgütlendiği 41 ilin giderleri13.669.879.695.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun; 7.950.261.813.- lirasını personelve büro genel giderlerinin, 1.134.447.882.- lirasını seyahat, bayrak, flama,kimlik kartı yapımı, balo eğlence ve yayın giderlerinin, 4.526.870.000.-lirasını demirbaş alımı ile seçim ve kongre giderlerinin, 58.300.000.- lirasınıda sair giderlerin oluşturduğu anlaşılmıştır.
Örgütlerin gelirleri ile giderleriarasındaki 1.165.857.578.- lira farkın nakit mevcudu olarak 1999 yılınadevredildiği görülmüştür.
Örgütlerin kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin Genel Yönetim Kurulukararıyla doğruluğunun onaylandığı görülerek bunların 2820 sayılı SiyasîPartiler Kanunu'na uygun olarak yapıldığı sonucuna varılmıştır.
IV- SONUÇ
Demokrat Parti'nin 1998 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen 42.547.397.496.-lira geliri ile 41.181.676.397.- lira giderinin eldeki bilgi ve belgelere göredoğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu'na uygun olduğuna;
2- 2820 sayılı Siyasî PartilerKanunu'nun 63. maddesine aykırı biçimde Parti'ye gelir yazılan 157.164.833.-liranın aynı Kanunu'nun 75. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca Hazine'yegelir yazılmasına, 12.9.2000 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Mustafa BUMİN
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Yalçın ACARGÜN
Üye
Sacit ADALI
Üye
Ali HÜNER
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Mahir Can ILICAK
Üye
Rüştü SÖNMEZ
Üye
Ertuğrul ERSOY
Üye
Tülay TUĞCU
Üye
Ahmet AKYALÇIN