ANAYASAMAHKEMESİ KARARI
EsasSayısı:2005/22 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
KararSayısı:2006/31
KararGünü:9.6.2006
R.G.Tarih-Sayı:27.09.2006-26302
I- MALİ DENETİMİN KONUSU Demokrat Parti'nin 2004 yılı kesinhesabının incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 16.maddesi uyarınca, Tülay TUĞCU, Haşim KILIÇ, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU,Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A.Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK,Serruh KALELİ ve Osman Alifeyyaz PAKSÜT'ün katılımıyla 1.12.2005 günündeyapılan ilk inceleme toplantısında;
Demokrat Parti'nin 2004 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda; 'Dosyada eksiklik bulunmadığından işinesasının incelenmesine oybirliğiyle' karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti'nin Anayasa Mahkemesi'ne verdiği2004 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter ve belgelerüzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun ilgili kuralları, bunların gerekçelerive diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüpdüşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturandefter ve belgelerde Demokrat Parti'nin Genel Merkezi ile il örgütlerinin 2004 yılıgelirlerinin 117.256.513.854.- lira giderlerinin 121.112.273.662.- lira vegider farkı olarak 2005 yılına devreden borcunun 3.855.759.808.-lira olduğu,gelir ve borç toplamı ile gider toplamının birbirine denk olduğu görülmüştür.
A- Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi'nin gelirleri 109.756.513.854.-lira olarak gösterilmiştir.
Bunun 18.295.000.000.- lirası bağış,87.601.653.071.- lirası önceki yıldan devreden nakit mevcuduyla 3.859.860.783.-lirası faiz geliridir.
Genel Merkezin defter kayıtları ve gelirbelgeleri üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygunolarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti'nin il örgütlerinin gelirleri 7.500.000.000.-lira olarak gösterilmiştir.
Bunun tamamı Genel Merkez'den aktarılannakit tutarıdır.
İl örgütlerinin kesinhesapçizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820 sayılıYasa'ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi giderleri113.612.273.662.- lira olarak gösterilmiştir.
Bunun tamamı genel giderdir.
Gelir ve giderarasındaki 3.855.759.808.- lira fark dönem borcu olarak 2005 yılınadevretmiştir. Dönem borcunun 2820 sayılı Kanun'un 67. maddesine uygun olarakkredili mal alımından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Genel Merkezin defterkayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenlerdışındaki giderlerin 2820 sayılı Yasa'ya uygun olarak gerçekleştirildiğisonucuna varılmıştır.
Tediye Fişinin
Tarih ve Numarası
Parti Tüzel Kişiliği Adına Yapılmayan Giderin Konusu
Tutarı (TL)
01.01.2004/2-000001
Elektrik ve Gaz
1.123.000.000.-
02.01.2004/2-000003
Elektrik ve Gaz
930. 000.000.-
02.02.2004/2-000004
Gaz
199. 000.000.-
10.03.2004/2-0000012
Elektrik
247. 000.000.-
31.03.2004/2-0000011
Elektrik
361. 000.000.-
30.04.2004/2-0000016
Elektrik
106. 000.000.-
31.05.2004/2-0000021
Elektrik
127. 000.000.-
20.06.2004/2-0000026
Elektrik
118. 000.000.-
20.11.2004/2-0000042
Elektrik
277. 000.000.-
30.11.2004/2-0000043
Gaz
750. 000.000.-
10.12.2004/2-0000044
Gaz
500. 000.000.-
31.12.2004/2-0000046
Gaz
540. 000.000.-
TOPLAM
5.278.000.000.-
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun70. maddesinde, bir siyasi partinin bütün giderlerinin o siyasi parti tüzelkişiliği adına yapılacağı belirtilmiştir. Genel muhasebe kurallarına göre de,bir gelir veya gider belgesinin muhasebe kayıtlarına alınabilmesi içinbunların, kayıt sahibinin adına düzenlenmiş olması gerekir.
Yukarıda belirtilen elektrik ve gaztüketimine ilişkin faturalar ise kişi adına düzenlenmiştir. Elektrik faturalarıHayati Güngör ve Ahmet Fevzi Öğrenci Yurdu adına, gaz faturaları ise, HayatiGüngör adınadır.
Buna göre, 2820sayılı Yasa'nın 70. maddesine aykırı olarak, kişi adına düzenlenmiş belgelerleyapılan 5.278.000.000.- liralık gider karşılığı malvarlığının, aynı Yasa'nın75. ve 76. maddeleri gereğince Hazine'ye gelir kaydedilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Partinin il örgütlerinin giderleri7.500.000.000.-lira olarak gösterilmiştir.
Bunun tamamı genel giderdir.
İl örgütleri kesinhesap çizelgeleriningider bölümleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa'yauygun olduğu sonucuna varılmıştır.
C- Parti Malları
Partinin 2004 yılında herhangi birtaşınmaz mal ya da değeri yüz milyon lirayı geçen taşınır mal, menkul kıymet vehak ediniminde bulunmadığı anlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Demokrat Parti'nin 2004 yılıkesinhesabının incelenmesi sonucunda;
1- Parti'nin kesinhesabında gösterilen117.256.513.854.- lira geliri ile 115.834.273.662.- lira giderinin ve3.855.759.808.- lira borcun eldeki bilgi ve belgelere göre doğru, denk ve 2820sayılı Siyasi Partiler Kanunu'na uygun olduğuna,
2- Parti Genel Merkezi'nce 2820 sayılıYasa'nın 70. maddesine aykırı olarak, kişi adına düzenlenmiş belgelerle yapılan5.278.000.000.- lira gider karşılığı malvarlığının, aynı Yasa'nın 75. ve 76.maddeleri gereğince Hazine'ye gelir kaydedilmesine,
9.6.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE kararverildi.
Başkan
Tülay TUĞCU
Başkanvekili
Haşim KILIÇ
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
Üye
Ahmet AKYALÇIN
Üye
Mehmet ERTEN
Üye
Mustafa YILDIRIM
Üye
A. Necmi ÖZLER
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üye
Şevket APALAK
Üye
Serruh KALELİ
Üye
Osman Alifeyyaz PAKSÜT